Flaptekst
Hij is boomlang, onconventioneel en ongeduldig. Maar hij is ook bang voor honden, een zwakke schutter en voorzien van een goed gevoel voor humor. Hoofdinspecteur Charlie Swieninck is chef van het Bureau Bijzondere Delicten en moet zich verhouden tot de Duitse bezetter, die langzaam maar zeker zijn gezag doet gelden binnen de Haagse politie.

Op 29 juni 1940, Anjerdag, wordt Charlie opgeroepen na een moord op station Hollands Spoor. Het slachtoffer is Marnix Maas, een belangrijk juridisch raadsman van de NSB. Onvermijdelijk leidt het onderzoek naar zwaargewichten binnen de partij, onder wie Rost van Tonningen, Feldmeijer, en natuurlijk de leider van de nationaalsocialisten Anton Mussert. Intussen voert de NSB de druk op om de dader in een andere richting te zoeken.

Recensie
Voormalig journalist John Kuipers maakte in 2011 zijn schrijversdebuut met De geest van het spel, een biografie over schaker Jan Timman. Na zijn vervroegde pensionering gooide hij het over een andere boeg en begon hij aan het schrijven van een thriller. Dat werd het in 2022 verschenen Musserts schaduw, het eerste deel van een serie met hoofdinspecteur Charlie Swieninck van het Bureau Bijzondere Delicten van de Haagse politie. Het idee voor deze reeks bedacht hij overigens al in 1989.

Eind juni 1940, de Duitsers hebben Nederland inmiddels bezet, krijgt hoofdinspecteur Charlie Swieninck te maken met de moord op de vooraanstaande NSB-advocaat Marnix Maas. Hij blijkt in een trein op station Holland Spoor met een dolk in de keel te zijn gestoken. De inspecteur en zijn team starten een onderzoek en het is onvermijdelijk dat ze hun pijlen op de top van de partij richten. Hierdoor komt ook hun leider Anton Mussert in beeld. Het opsporingswerk wil echter niet vlotten en beïnvloeding door de NSB draagt evenmin bij aan een snelle voortgang van de werkzaamheden.

In Musserts schaduw maakt de lezer meteen kennis met hoofdinspecteur Charlie Swieninck, uit wiens perspectief het volledige verhaal wordt verteld. Hij leert hem daardoor goed kennen en komt te weten dat de sympathieke politieman in feite een wat teruggetrokken, maar niet volledig wereldvreemd leven leidt. Niet alleen zijn personage wordt goed uitgewerkt, want voor de collega’s met wie hij samenwerkt geldt hetzelfde, hoewel zij wel een stuk minder uitvoerig beschreven worden. De sfeer en omstandigheden van medio 1940 worden goed overgebracht. Voorbeelden zijn het verschil tussen de stad en het platteland tijdens de beginmaanden van de Tweede Wereldoorlog en de gestage veranderingen die de Duitse bezetter in de Nederlandse samenleving aanbracht.

Het oplossen van een moord, het ondervragen van verschillende personen en de tegenstand die de politie daarbij krijgt, zijn natuurlijk van alle tijden en komt in veel meer thrillers voor, maar de omstandigheden in dit boek zijn net even anders, waardoor het verhaal een toch enigszins uniek tintje krijgt. Dit komt overigens mede door de schrijfstijl, die behalve eigentijds bij vlagen cynisch is en zo nu en dan eveneens wat subtiele humor herbergt. Doordat de plot zich in de oorlog afspeelt, er veel werkelijk bestaande personages in voorkomen (achterin het boek is een namenlijst opgenomen van hen die echt geleefd hebben) en ook de omstandigheden waarheidsgetrouw zijn, is het verhaal bijzonder realistisch. Nergens krijg je het gevoel dat de gebeurtenissen fictief zijn, terwijl je eigenlijk weet dat dit wel zo is.

Ondanks dat de plot zich in een overwegend traag tempo afspeelt, is het niet langdradig of vervelend. Er zijn voldoende ontwikkelingen en wendingen – zowel op persoonlijk als professioneel vlak – maar van een zinderende spanning is nergens sprake. Pas in de slotfase wordt de spanningsboog een stuk strakker aangespannen. Dan wordt het tevens duidelijk waarom de advocaat vermoord is en door wie. Tot dan blijft het bij gissingen en verdachtmakingen, dus tot het eind is het voor de lezer een raadsel hoe alles af zal lopen. In de plot herhaalt de auteur zich af en toe, maar dat zijn welbeschouwd enkele kleine feitjes die betrekking hebben op een paar personages zelf. Storend is het in ieder geval niet.

De moord mag dan zijn opgelost, dit houdt evenwel niet in dat de lezer niets meer van Swieninck, zijn collega’s en zijn buurvrouw Fie Donkervoorth gaat horen. Kuipers heeft immers aangegeven dat Musserts schaduw het eerste deel van een serie is. Dit begin van de reeks met interessante personages, een prima setting en boeiende en geloofwaardige omstandigheden, is hoe dan ook een  veelbelovend en sterk thrillerdebuut.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: John Kuipers
Titel: Musserts schaduw
ISBN: 9789403172910
Pagina’s: 400
Eerste uitgave: 2022