Tsomo’s karma – Kunzang Choden

Beschrijving
Een jaar na de dood van haar moeder besluit de vijftienjarige Tsomo een reis te ondernemen naar de tempel, om daar haar moeder een laatste eer te bewijzen. Op die reis ontmoet ze Wangchen, een ontmoeting die bepalend zal zijn voor haar leven. Hun huwelijk is verre van gelukkig. De vernederingen die Tsomo door hem moet ondergaan, leiden tot haar besluit om weg te gaan uit het dorp. Dit is het begin van haar grote reis waarvan ze nooit zal terugkeren. De reis brengt haar steeds verder door Bhutan en India. Een confrontatie met de wereld in het algemeen en met de pre-moderne Bhutanese samenleving in het bijzonder, een reis waarin ze zichzelf vindt en waarin ze groeit als persoon, maar vooral ook als vrouw.

Recensie
De Bhutanese schrijfster Kunzang Choden is de eerste auteur uit haar land die een roman in het Engels geschreven heeft. Deze taal leerde ze op een school in India, waar ze op haar negende naar toegestuurd werd. Later studeerde ze psychologie en sociologie en is ze voor het United Nations Development Program in Bhutan gaan werken. De debuutroman in kwestie is The circle of Karma dat in 2005 is uitgebracht en in 2009 in het Nederlands is vertaald onder de titel Tsomo’s karma.

Tsomo is opgegroeid in een groot huis in het dorp Wangleng. Als ze veertien jaar oud is, overlijdt haar moeder en een jaar later besluit ze om naar een tempel in Trongsa te gaan om haar moeder te herdenken. Tijdens haar reis ontmoet ze Wangchen, waar ze mee trouwt. Het is geen goed huwelijk en door een aantal vernederingen besluit ze haar geboortedorp te verlaten. Haar reis leidt haar door Bhutan en India en op de ene plek blijft ze langer dan op de andere. Ze kent gelukkige en ongelukkige momenten, maakt nieuwe vrienden, maar kan nooit de rust en vrede vinden waar ze naar verlangt.

Tsomo’s karma, dat met een proloog die zich in het heden afspeelt begint, wordt volledig vanuit het perspectief van Tsomo verteld. Ze is inmiddels non, maar ook oud. Na deze inleiding maakt het verhaal een flinke sprong terug en gaat het naar het jaar dat Tsomo nog een klein meisje is. Vanaf dat moment verloopt de plot chronologisch en volgt de lezer haar levenspad. Omdat er geen gebruik wordt gemaakt van tijdsaanduidingen is het niet altijd duidelijk wanneer een periode uit haar leven zich precies afspeelt. Het is soms raden, maar door de diverse beschrijvingen valt er over het algemeen wel uit op te maken wanneer dat tijdvak is. Behalve een reis door het leven van Tsomo, is het in zekere zin ook een reis door de tijd.

Doordat de auteur het verhaal op deze manier geschreven heeft, geeft het een goed beeld van de cultuur van Bhutan, de gebruiken van dit land, het bijgeloof dat veel mensen hadden of hebben, maar ook van het Boeddhistische geloof. Omdat dit voor de westerse wereld een redelijk onbekend gebied is, is het interessant en boeiend om hier meer over te weten te komen. De roman is volledig fictief, maar onder andere door het verwerken van de hiervoor genoemde elementen kan het ook maar zo waargebeurd zijn. Het leven van Tsomo zal vele Bhutanese vrouwen niet vreemd in de oren klinken.

De schrijfstijl van de auteur is beeldend en prettig, maar lijkt soms wat simpel. De lezer kan zich bijzonder goed in Tsomo inleven; hij voelt en leeft met haar mee en begrijpt hoe ze zich in vele situaties moet voelen. Toch kan hij zich niet aan de indruk onttrekken dat ze in veel gevallen wel wat naïef is. Voor een heel groot deel zal dit komen doordat ze opgroeide in een tijd dat het voor meisjes en vrouwen niet gebruikelijk was om te leren lezen en schrijven. Ze werden destijds – en er zullen ongetwijfeld nog regio’s zijn waar dit nog steeds zo is – als lagere wezens beschouwd. Dit heeft dan ongetwijfeld invloed op je ontwikkeling als mens. Het is dus niet zo heel erg vreemd dat Tsomo zich over de dingen die in haar leven niet goed gingen schuldig heeft gevoeld.

Uiteindelijk weet Tsomo de rust te vinden die ze verdient en is haar reis ten einde gekomen. Voor de lezer geldt dit eveneens en na de afsluitende epiloog, die verteld wordt vanuit het perspectief van haar vriendin Lham Yeshi, kun je niet anders dan concluderen dat Tsomo’s karma een enigszins onbekende wereld opent. En die is zeer de moeite waard.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Kunzang Choden
Titel: Tsomo’s karma

ISBN: 9789044514483
Pagina’s: 382

Eerste uitgave: 2009

Neem een geit – Claudia de Breij

Beschrijving
Niemand vertelt je hoe te leven. Als je kinderen krijgt staan er boekhandels vol opvoedboeken tot je beschikking, maar welke levenslessen krijg je mee als volwassene? Wie vertelt je hoe om te gaan met liefde, dood, vriendschap, ambitie en kinderen? Claudia de Breij (net 40) worstelt met deze vragen en gaat te rade bij een groep wijze mannen en vrouwen. Zij vertellen hoe zíj de dingen hebben aangepakt. Claudia de Breij trekt daar honderd levenslessen uit, en stopt daar ook een paar van haarzelf – en haar kapper – bij.

Recensie
Vlak voor haar vijfendertigste verjaardag kreeg cabaretière Claudia de Breij (1975) het idee voor haar in 2015 verschenen boek Neem een geit. Ze, zo zei ze zelf, was zoekender in het leven dan tijdens het schrijven van het boek en merkte dat haar leven een nieuwe fase inging. Hierdoor werd ze onzeker en bedacht ze dat er mensen moesten zijn die dat gevoel kenden, mensen met een flinke dosis levenservaring. Het duurde, door allerlei zaken, echter nog zes jaar voordat ze tien bekende zeventigers benaderde die alles waarmee ze worstelde al een keer hadden meegemaakt. Ze sprak met hen over vraagstukken als rouw, het opvoeden van kinderen, liefdesverdriet en het ouder worden.

Neem een geit, dat bestaat uit een aanzienlijk aantal korte hoofdstukken, wordt voorafgegaan door een inleidende tekst van de inmiddels overleden filosoof en Denker des Vaderlands René Gude. Hij geeft daarin een eerste wijze les: dat je vooral te rade moet gaan bij anderen. Daarmee bedoelt hij dat anderen al eens hebben meegemaakt waar jij nu problemen mee hebt. De Breij nam zijn raad ter harte en sprak onder andere met Hanneke Groenteman, Hans Wiegel, Erica Terpstra en Geert Mak. Ze begint echter eerst met een niet al te lang, maar enigszins persoonlijk getint hoofdstuk. Dit is op zich wat oppervlakkig, de auteur laat niet het achterste van haar tong zien (dat hoeft in feite ook niet), maar maakt wel duidelijk wat de aanleiding van haar gesprekken is geweest.

Die gesprekken gaan verder dan alleen maar wat oppervlakkigheid, hoewel je wel merkt dat lang niet alles is opgetekend. De meeste van de geïnterviewde BN’ers hebben De Breij verteld met welke dilemma’s, problemen en vraagstukken zij tijdens hun leven mee te maken hebben gehad en misschien nog wel te maken hebben. De conclusie van dit alles was dat ze er stuk voor stuk levenswijzer van zijn geworden. Vaak werden verstandige en o zo ware opmerkingen geplaatst, zoals die ene van Hans Wiegel: ‘vertrouwen geeft vertrouwen’. Hij plaatst die opmerking nadat De Breij hem had gezegd de stukken waarin hij geciteerd wordt ter controle naar hem toe te sturen. Hij wilde hier niets van weten, hij vertrouwde de auteur volledig op haar discretie. En zo werkt het inderdaad, want als je het vertrouwen van iemand niet beschaamt, vertrouwt die ander jou op haar of zijn beurt ook.

Al die levenslessen, misschien kun je zelfs beter spreken over levenswijsheden, hebben in zekere zin een filosofische achtergrond, maar omdat het allemaal vrij luchtig wordt beschreven, krijg je die indruk niet. De schrijfstijl van De Breij is toegankelijk, vlot en een scheut humor gaat ze niet uit de weg. Wat deze oudere generatie Nederlanders haar verteld heeft, is ontstaan uit ervaringen uit hun eigen leven. Iedereen kan daar zonder meer wat aan hebben, maar zal dat wel voor zichzelf moeten uitmaken. Over het geheel genomen is Neem een geit een aardige opsomming van een aantal wijsheden, maar wie gewoon haar of zijn gezond verstand gebruikt, kan ook een heel eind komen.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Claudia de Breij
Titel: Neem een geit

ISBN: 9789048826216
Pagina’s: 240

Eerste uitgave: 2015

Even goede vrienden – Jane Fallon

Beschrijving
Amy dacht dat ze álles wist van haar beste vriendin Melissa. Maar ja, Amy dacht ook dat ze verloofd was met de man van haar dromen. Tot die dag dat ze onverwacht vroeg thuiskomt en daar de spullen van een andere vrouw ziet liggen. Spullen die haar verdacht bekend voorkomen…

De meeste vrouwen zouden op dat moment instorten. Amy heeft een beter plan: ze blijft in haar rol als liefhebbende verloofde, maar dan wel met een eigen agenda…

Recensie
Voordat Jane Fallon auteur werd, werkte ze bij de televisie als redacteur en producer. Ze heeft meegewerkt aan een aantal series, waaronder de bekende soap EastEnders. Haar ambitie was altijd al om romans te schrijven, maar ze durfde haar concepten nooit aan anderen te laten lezen. In 2006 realiseerde zich dat het nu of nooit was. Ze nam ontslag en gaf zichzelf een jaar om een boek te publiceren. Dat werd het in 2007 uitgebrachte Op de man af. Twaalf jaar later, in juli 2019, verscheen haar achtste roman Even goede vrienden.

Actrice Amy Forrester is in New York en werkt mee aan een nieuwe serie die onlangs in première is gegaan. In Londen woont ze samen met haar verloofde Jack, met wie ze trouwplannen heeft. Om hem en haar bijna jarige vriendin Melissa (Mel) te verrassen, komt ze onverwacht een lang weekend over. Als ze thuiskomt, merkt ze dat het er opgeruimder is dan anders en ziet ze een groot aantal spullen van Mel staan. Amy besluit om niet meteen de confrontatie met hen aan te gaan en bedenkt een scenario dat verstrekkende gevolgen heeft.

Even goede vrienden wordt voor het grootste deel verteld vanuit het perspectief van Amy en daardoor leert de lezer haar vrij goed kennen en komt hij eveneens het te weten wat een actrice die (nog) niet tot de top behoort moet doen om een rol in een productie te bemachtigen. Vanwege het werk dat de auteur bij de televisie gedaan heeft, weet ze wat dit inhoudt en waar ze het over heeft. Dat is te merken, wat de pogingen die Amy onderneemt om weer aan het werk te gaan, komen bijzonder realistisch over. Dit geldt wat minder voor het plannetje dat ze bedacht heeft om Jack en Mel een hak te zetten, maar het is niet zo erg dat de lezer zich niet kan voorstellen dat Amy niet zo heel blij is met deze ontstane situatie.

De auteur lijkt ook helemaal niet de bedoeling te hebben gehad om een zo natuurgetrouw mogelijke roman te schrijven. Het is geschreven om de lezer te vermaken, hem allerlei situaties voor te schotelen die bij een typische wraakactie horen. Daarin is Fallon zonder meer geslaagd. Wat haar eveneens gelukt is, is dat de lezer zich met Amy gaat vereenzelvigen, hij leeft en voelt met haar mee. Dat gaat op voor zowel de Amy van vroeger – door middel van haar herinneringen zijn er diverse flashbacks, waarin onder andere haar vriendschap met Mel wordt belicht – als de Amy van nu.

Ondanks de omstandigheden waarin Amy terecht is gekomen, is Even goede vrienden een luchtig en vlotlezend verhaal. Het heeft op momenten een enigszins serieuze ondertoon, maar omdat Fallon niet vies is van een flinke vleug humor, is het over algemeen buitengewoon onderhoudend en soms zelfs vermakelijk. Doordat er vrij veel gebeurt, speelt de plot zich in een redelijk hoog tempo af. Daarnaast weet de auteur de lezer zo nu en dan te verrassen met enkele niet te voorziene plotwendingen. Uiteindelijk, maar dat was in feite wel te verwachten, is het voor Amy eind goed, al goed, want ze komt erachter wie haar echte vrienden zijn.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Jane Fallon
Titel: Even goede vrienden

ISBN: 9789026155840
Pagina’s: 432

Eerste uitgave: 2019

Brandoffer – M.W. Craven

Beschrijving
In het Engelse Lake District blijkt een seriemoordenaar mensen levend te verbranden in de prehistorische steencirkels. Hij laat geen sporen na en de politie heeft geen enkele aanwijzing. Dan ontdekt men dat er in de verkoolde overblijfselen van het derde slachtoffer een naam staat gekerfd: Washington Poe. Tegen wil en dank wordt Poe, een afgedankte detective, gekoppeld aan een briljante maar sociaal onhandige partner: Tilly Bradshaw. Samen ontdekken ze een spoor dat alleen voor Poe’s ogen bestemd is.

Naarmate het aantal slachtoffers toeneemt, leert Poe dat er ergere dingen zijn dan levend verbrand worden…

Recensie
In juni 2020 bracht uitgeverij Luitingh-Sijthoff het door de Britse auteur M.W. Craven geschreven Zwarte zomer uit, het oorspronkelijke tweede deel van een serie met Washington Poe en Tilly Bradshaw. Precies een jaar later verscheen het met de Gold Dagger Award bekroonde Brandoffer, dat het eerste deel van de reeks is en daarom wordt beschouwd als prequel op de voorgaande uitgave. Door deze ongebruikelijke keuze leert de lezer Poe en Bradshaw in dit nieuwe boek pas goed kennen, maar komt hij eveneens meer over hun achtergrond te weten.

Bradshaw werkt als analist bij de SCAS, een onderdeel van de National Crime Agency, en ontdekt dat op de verkoolde resten van een lichaam twee woorden staan gekerfd. Hierop besluit de directeur van de SCAS om Poe, die wegens een intern onderzoek is geschorst, erbij te halen. Want op de overblijfselen van dit derde slachtoffer van een seriemoordenaar valt zijn naam te lezen. De schorsing wordt opgeheven en Poe en Bradshaw worden aan het onderzoeksteam toegevoegd. Samen komen ze tot de ontdekking dat er meer aan de hand is dan alleen het levend verbranden van een aantal mannen.

In de proloog laat Craven de lezer er getuige van zijn dat een van deze mannen in brand gestoken wordt. Hij laat zien wat er op dat moment gebeurt en dat de man beseft dat hij niets meer kan doen om te voorkomen dat hij gaat sterven. Hoewel deze scène enigszins zakelijk beschreven wordt, laat het tegelijkertijd niets aan de verbeelding over. Je ziet wat er gebeurt en lijdt en brandt als het ware met het slachtoffer mee. Vervolgens komen Tilly Bradshaw en Washington Poe in beeld en dat is een kennismaking die je niet snel gaat vergeten. Bradshaw is een uitermate beschermend opgevoede einzelgänger en Poe een eigenzinnige man die een verleden met zich meedraagt, maar een groot rechtvaardigheidsgevoel heeft. Twee tegenpolen die samen een bijzonder en uiteenlopend duo vormen en het hart van de lezer al snel weten te veroveren.

Tijdens de eerste hoofdstukken van Brandoffer gebeurt er, op de ontdekking van Poe’s naam op het lichaam van de verbrande man na, nog niet zoveel. Het gaat in die fase vooral om het introduceren van de belangrijkste personages en het prijsgeven van informatie over hen en de voorgaande moorden. Dat verandert op het moment dat besloten wordt dat Poe en Bradshaw de politie van Cumbria gaan assisteren bij het oplossen van de moorden. Het verhaal wordt dan krachtiger en omdat je bij het onderzoek en de personages betrokken raakt, gaat het steeds meer intrigeren. Van uitzonderlijk spannende situaties is dan nog geen sprake, wat overigens niet wil zeggen dat er geen spanningsveld gecreëerd wordt. Dat gebeurt wel degelijk, maar de opbouw daarvan gaat heel geleidelijk. Naarmate de plot vordert, nemen namelijk zowel de onverwachte ontwikkelingen als de spanning toe.

Ruim voor de ontknoping in zicht is, weet de lezer zo goed als zeker wie de dader is. Niet veel later wordt dit, omdat Poe tot diezelfde conclusie gekomen is, bevestigd. Het verhaal belandt daarna in een hogere versnelling en de moordenaar doet een alles onthullende bekentenis die maakt dat je zijn daden begrijpt, maar natuurlijk niet goed kunt keuren. Vlak voor de meeslepende ontknoping krijgt Poe van hem ook nog iets over zijn eigen verleden te horen waardoor hij een besluit van zijn moeder in een ander daglicht kan plaatsen.

Ondanks het feit dat de dader bekend heeft, zijn er aan het eind nog wel enkele openstaande vragen die ervoor zorgen dat Poe voor een dilemma komt te staan. Uiteindelijk neemt hij een beslissing met mogelijk verstrekkende gevolgen en een voor hem onzekere toekomst. De Poe & Bradshaw-serie zal dit moeten uitwijzen. In ieder geval is Brandoffer, dat vertaald is door Fons Oltheten, een uitstekende en veelbelovende start.

Waardering: 4/5

(Dit boek heb ik onlangs voor Hebban gerecenseerd.)

Boekinformatie
Auteur: M.W. Craven
Titel: Brandoffer

ISBN: 9789024594917
Pagina’s: 336

Eerste uitgave: 2021

De schaduw van mijn moeder – Nikola Scott

Beschrijving
Het is 1958. De jonge Elizabeth is naar een landhuis aan de Engelse kust gestuurd om de laatste dagen van haar zieke moeder niet te hoeven meemaken. Ondanks de ziekte van haar moeder lukt het Elizabeth om te genieten van wat een zonnige zomer lijkt te worden. Maar dan wordt ze verliefd, zonder iemand in de buurt om haar te waarschuwen voor haar naïviteit.

Tientallen jaren later treft Addie, Elizabeths volwassen dochter, een onbekende vrouw voor haar deur die beweert dat ze haar zus is. Addie gelooft haar niet, maar als ze haar vader ernaar vraagt, komt ze erachter dat alles wat ze dacht te weten over haar vroegere leven één grote leugen is. De twee zussen besluiten op onderzoek uit te gaan, en ontdekken de opzienbarende waarheid over een verdwenen kind en een zomer die het leven van hun moeder voorgoed veranderde.

Recensie
De Duitse auteur Nikola Scott heeft na haar studie Engels en Duits zowel bij een Londense als New Yorkse uitgeverij gewerkt als redactrice van misdaad- en vrouwenfictie. Van schrijven en lezen heeft ze altijd al gehouden, maar ze kwam erachter dat ze redacteur zijn net zo leuk vond. Nadat ze met haar gezin weer in Duitsland woonde, besloot ze toch om fulltime schrijfster te worden. Een gesprek met een vriendin inspireerde haar tot het schrijven van haar in 2018 verschenen debuutroman De schaduw van mijn moeder.

Elizabeth Holloway is in 1958 zeventien jaar oud als ze door haar ouders naar Hartland, een landhuis aan de Engelse kust, wordt gestuurd om daar haar vakantie door te brengen. Haar moeder is ernstig ziek en haar ouders willen niet dat ze haar langer ziet lijden. Het bevalt haar daar en wordt er verliefd op een iets oudere man. Ruim veertig jaar later komt een onbekende vrouw in het leven van Elizabeths dochter Adele (Addie) die beweert haar tweelingzus te zijn. Beide vrouwen gaan op onderzoek uit en ontdekken wat er de reden van is geweest dat ze destijds van elkaar gescheiden werden.

De schaduw van mijn moeder wordt zo goed als volledig verteld vanuit het perspectief van Addie, maar het bevat ook dagboekteksten die door haar moeder, Elizabeth (Lizzie) Holloway, geschreven zijn. Lizzie is in 1958 begonnen met haar dagboek en daarom zijn er regelmatig flashbacks die een chronologisch verloop hebben. De aantekeningen die Lizzie gemaakt heeft, vertellen hoe ze in die periode leefde, wat ze deed, hoe ze de man ontmoette van wie ze in verwachting raakte en wat de gevolgen daarvan waren. De sprongen naar het verleden zijn van grote invloed op het verhaal in het heden; sterker nog, ze zijn zelfs noodzakelijk.

Doordat Abbie het verhaal vertelt, komt de lezer vrij veel over haar te weten en leert haar dus goed kennen. Ondanks dat de andere personages (uit het heden) wat minder prominent naar voren worden gebracht, kom je over hen eveneens voldoende te weten om je een prima beeld van en over hen te kunnen vormen. Van de bijpersonages gaat de meeste aandacht naar Phoebe, de aanvankelijk onbekende vrouw, uit. Dat is niet verwonderlijk, want de rol die zij heeft, is van wezenlijk belang, in het bijzonder bij het speurwerk dat zij en Abbie naar hun verleden doen. Omdat veel dagboekfragmenten vrij uitgebreid zijn, blijft ook Lizzie niet onderbelicht. Vooral met haar heeft de lezer het te doen.

Scott weet de sfeer die er aan het eind van de jaren ’50 en begin ’60 heerste goed weer te geven. Het is duidelijk dat ze zich daarin verdiept heeft. De positie van de ongehuwde en in verwachting zijnde vrouw was zichtbaar anders dan tegenwoordig. Hoewel het relatief nog niet eens zo heel lang geleden is, kun je je zo goed als niet voorstellen dat de rol van de man destijds nogal overheersend was, dat de vrouw in feite weinig of niets te vertellen had. Daarnaast moet eveneens niet uitgevlakt worden dat halverwege de eenentwintigste eeuw religie nog een grote impact op de maatschappij had. De auteur brengt dit goed naar voren.

Hoewel een van de thema’s in de roman niet helemaal uniek is, is het verhaal zonder meer origineel en anders dan andere. Dat komt doordat het vanuit een andere invalshoek bekeken wordt. Dat Scotts debuutroman niet overwegend vrolijk is, blijkt al snel. Het heeft emotie, is bij vlagen aangrijpend, maar heeft desondanks wel een paar mooie en gelukkige momenten. Dit alles maakt van De schaduw van mijn moeder een boeiende en soms indringende familiegeschiedenis.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Nikola Scott
Titel: De schaduw van mijn moeder

ISBN: 9789402755121
Pagina’s: 480

Eerste uitgave: 2018

Blue Motel – Michael Berg

Beschrijving
Vijfentwintig jaar geleden kwam de welgestelde man van Grace Forrester door verdrinking om het leven. Op dat moment verbleven ze op het Griekse eiland Corfu. Na zijn dood heeft Grace het eiland ieder jaar bezocht, dus ook deze keer verblijft ze weer in het bungalowpark Blue Motel. Ze herdenkt haar man altijd op de plek waar hij verdronken is en op weg daar naartoe wordt ze vergezeld door Nikos. Hij is journalist en neemt de kans waar om Grave te interviewen, maar hij heeft echter ook een ander plan.

Recensie
Michael Berg, het pseudoniem van Michel van Bergen Henegouwen, had al een veelzijdige carrière achter de rug voor hij ging schrijven. Hij schreef onder andere teksten voor internationale kindertelevisieseries en liedjes voor verschillende artiesten. In 2004 vertrok hij naar Frankrijk om boeken te schrijven. Vier jaar later verscheen zijn debuut Twee zomers, dat tevens het eerste deel is van een serie met Chantal Zwart. Voor het Amerikaanse Ellery Queen Mystery Magazine schreef hij twee korte verhalen. Een van de cadeaus van Hebban Adventskalender van 2019 was zijn kortverhaal Blue Motel.

Vijfentwintig jaar geleden kwam de welgestelde man van Grace Forrester door verdrinking om het leven. Op dat moment verbleven ze op het Griekse eiland Corfu. Na zijn dood heeft Grace het eiland ieder jaar bezocht, dus ook deze keer verblijft ze weer in het bungalowpark Blue Motel. Ze herdenkt haar man altijd op de plek waar hij verdronken is en op weg daar naartoe wordt ze vergezeld door Nikos. Hij is journalist en neemt de kans waar om Grave te interviewen, maar hij heeft echter ook een ander plan.

Het erg korte Blue Motel heeft een beperkt aantal personages, maar het draait vooral om Grace en Nikos. Het verhaal wordt daarom min of meer vanuit hun perspectieven verteld. De lezer komt echter niet zo heel erg veel over hen te weten, dus blijven ze vrij oppervlakkig. Gezien de lengte van dit verhaaltje is dat niet zo verwonderlijk, het is per slot van rekening vrijwel onmogelijk om erg diep op hun karakters in te gaan. Daar is het de auteur overigens ook niet om te doen.

In de eerste alinea lijkt het erop dat het verhaal al snel een beetje spanning krijgt, maar dat is alleen maar schijn. Wat spannend had kunnen worden, wordt namelijk meteen de kop ingedrukt doordat een eventuele verrassing tenietgedaan wordt. Dan is het eigenlijk niets meer of minder dan een aardig verhaal. Ook verderop in de plot doen zich geen onverwachte ontwikkelingen voor, sterker nog, het is van begin tot eind vrij voorspelbaar. De lezer ziet namelijk van mijlenver aankomen wat er komen gaat en ook wat er vijfentwintig jaar geleden precies gebeurd is en waarom.

De schrijfstijl die Berg in dit korte verhaal hanteert is toegankelijk, eenvoudig en gevrijwaard van enige vorm van diepgang. Zo moet Blue Motel in feite ook gezien worden, het is een luchtig niemendalletje dat een verloren kwartiertje goed kan opvullen.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Michael Berg
Titel: Blue Motel

ISBN: 9789000000041
Pagina’s: 15

Eerste uitgave: 2019

Aan niemand vertellen – Simone van der Vlugt

Beschrijving
Lois is een jonge rechercheur Moordzaken, afdeling Noord-Holland Noord. Op het eerste gezicht leidt ze een overzichtelijk leven: ze heeft een eigen appartement in het centrum van Alkmaar en een uitdagende, spannende baan.

Als op een mistige novemberavond het verminkte lichaam van een man wordt gevonden, worden Lois en haar collega op deze bizarre zaak gezet. De eerste naspeuringen lijken nergens toe te leiden. Het slachtoffer, David Hoogland, was een vrolijke basisschoolleraar met een leuke vriendin en een brandschoon verleden. Niemand kan echter het foldertje van de kunstexpositie van Maaike Scholten verklaren, dat wordt gevonden in Davids broekzak. En wie is Tamara – de vrouw zonder achternaam – de telkens opduikt? Het onderzoek strandt, tot een tweede en zelfs een derde moord nieuwe aanwijzingen leveren. Lois weet zich meer en meer te verdiepen in de psychologie van de moordenaar, geholpen door haar eigen moeilijke jeugd en een opbloeiende vriendschap met een psychiater. Kan zij voorkomen dat er meer doden vallen?

Recensie
In 2020 ontving Simone van der Vlugt, een van Nederlands meest bekende en succesvolste auteurs, een koninklijke onderscheiding voor haar 25-jarige schrijverschap. Van haar boeken, voornamelijk thrillers, zijn inmiddels meer dan drie miljoen exemplaren verkocht, enkele zijn vertaald en tevens heeft ze diverse prijzen in ontvangst mogen nemen. Doorgaans schrijft ze standalones, maar in 2012 verscheen Aan niemand vertellen, het eerste deel van een trilogie waarin rechercheur Lois Elzinga het belangrijkste personage is. In 2018 heeft televisieproductiebedrijf Endemol deze drieluik verfilmd tot de driedelige miniserie Lois.

Rechercheur Lois Elzinga bevindt zich op het verjaardagsfeest van haar zwager Guido als ze een dringende oproep krijgt. Een wandelaar heeft het lijk van David Hoogland gevonden, hij is vermoord. Samen met haar collega Fred onderzoekt ze de moord, maar omdat David bij iedereen geliefd lijkt te zijn, schieten ze niet op. Niet veel later wordt er opnieuw een man omgebracht. Het is een vroegere vriend van David. Alles wijst erop dat het om dezelfde dader gaat. In Davids broekzak hebben ze wel een flyer gevonden van een expositie van kunstenares Maaike Scholten. Wat is de link met beide mannen?

In het eerste hoofdstuk worden Lois en haar collega Fred aan de lezer geïntroduceerd. Dat gebeurt onder niet bijster prettige omstandigheden, want een wanhopige man dreigt zelfmoord te plegen en heeft zijn ongeveer acht- of negenjarige zoontje bij zich. Het is een spannende scène en niets wordt aan de verbeelding overgelaten. Daarna moet het politiekoppel meteen schakelen, want ze krijgen de melding van de moord voor hun kiezen. Voor de auteur is dat tevens een mooi moment om de lezer nader met Lois kennis te laten maken, zonder dat de lezer dan al echt veel over haar te weten komt. Tegelijkertijd is het gedaan met de spanning uit het begin en wordt het niets meer of minder dan een verhaal waarin het politieonderzoek het meest van belang is.

Aan niemand vertellen wordt vanuit verschillende perspectieven verteld, maar het is vooral uit dat van Lois. Daardoor leer je haar gedurende de plot wel een stuk beter kennen. Een ander belangrijk personage is Maaike, dus over haar komt de lezer eveneens het een en ander te weten. Hoewel zij een nogal problematische persoonlijkheid heeft, is ze over het algemeen vrij doorzichtig. De lezer heeft snel door hoe ze in elkaar steekt en wat er precies met haar aan de hand is. Deze kennis zorgt er samen met een aantal andere situaties en scènes voor dat de plot nogal voorspelbaar verloopt. Er zijn hoegenaamd geen verrassingen, ontwikkelingen zijn te voor de hand liggend en de auteur maakt veelvuldig gebruik van elementen en omstandigheden die je vaker in een doorsneethriller ziet.

De schrijfstijl van Van der Vlugt is bijzonder toegankelijk, prettig en zonder meer verzorgd. Ze weet waar ze het over heeft, niets komt geforceerd of gezocht over en zowel het onderzoek van en het handelen door de politie komt is het algemeen realistisch. Het enige waar een klein vraagteken bij gezet kan worden, is het optreden van Lois in de ontknoping. Dit is in feite tegen de regels en ze brengt zichzelf ermee in gevaar. Dit is echter een futiliteit, want het geeft namelijk ook weer aan dat ze bevlogen is en koste wat kost de zaak wil oplossen.

Hoewel dit boek niet echt doorgaat voor een psychologische thriller bevat het wel elementen die daaraan voldoen. Het is interessant om te zien hoe de auteur dit in het verhaal heeft verwerkt, maar het is niet allemaal even geloofwaardig. Al met al kunnen er diverse kanttekeningen worden geplaatst. Schrijftechnisch valt er aan Aan niemand vertellen niets aan te merken, maar als thriller voldoet het niet.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Simone van der Vlugt
Titel: Aan niemand vertellen

ISBN: 9789049803087
Pagina’s: 296

Eerste uitgave: 2012

De beller op lijn vier – J.D. Barker

Beschrijving
Jordan Briggs is de koningin van de New Yorkse radio. Ze neemt geen blad voor de mond en deelt dagelijks haar ongezouten mening met meer dan vijf miljoen luisteraars. Op een dag spreekt ze de inbellende Bernie, die live een spelletje wil spelen. Jordan moet kiezen tussen Ubers of taxi’s. Ze kiest taxi’s en vergeet het gesprek al snel. Tot er vlak voor haar kantoor zeven taxi’s ontploffen.

Terwijl de brandweer en ambulances uitrukken en het aantal slachtoffers oploopt, hangt Bernie weer aan de lijn. Zo begint een klopjacht op een onzichtbare, volledig losgeslagen moordenaar – live gevolgd door vijf miljoen luisteraars. Is Jordan sterk genoeg om dit gruwelijke spel te winnen?

Recensie
Horen, zien en zwijgen, het in 2019 verschenen eerste deel van de trilogie rond rechercheur Sam Porter, betekende de grote doorbraak van de Amerikaanse auteur J.D. Barker. De rechten van dit boek zijn verkocht voor zowel film als televisie. Vijf jaar eerder debuteerde hij echter al met Forsaken, een horrorthriller die in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada zeer succesvol was en waarmee hij genomineerd werd voor een aantal prijzen. In 2020 ging hij een samenwerkingsverband aan met James Patterson en een jaar later werd de standalone De beller op lijn vier uitgebracht.

Als succesvol presentatrice van een praatprogramma op een New Yorkse radiozender is Jordan Briggs wel wat gewend en ze kijkt er daarom niet van op dat Bernie, een van de bellers, live een spelletje met haar wil spelen. Hij wil dat ze kiest voor een Uber of een taxi. Niet lang nadat Jordan haar keuze heeft gemaakt, vinden er zeven ontploffingen plaats. Terwijl de diverse hulpdiensten in actie komen, hangt Bernie alweer aan de lijn om zijn spel voort te zetten. Ondertussen probeert de politie hem te traceren en willen de miljoenen luisteraars die daar getuige van zijn weten wie het spel gaat winnen.

De beller op lijn vier begint met een realistische en levendige beschrijving van de chaotische ochtendspits op Madison Avenue. Jordan Briggs, uit wier perspectief een van de verhaallijnen wordt verteld, bevindt zich daar middenin. Haar live-uitzending staat op het punt van beginnen en de vraag is of ze het aanvangstijdstip gaat halen. De paar hectische minuten die ze nog heeft, worden goed in beeld gebracht. Het zijn overigens niet alleen deze scènes die de lezer zo voor zich kan zien. Net als de subplot met Jordan, is de verhaallijn met Cole Hundley – een om dubieuze redenen tijdelijk tot verkeersagent gedegradeerde rechercheur – bijzonder beeldend geschreven.

Omdat het verhaal vanuit hun perspectieven wordt verteld, draait het daarin vooral om Jordan en Cole, het personage dat daarentegen het meest intrigeert is Bernie. De lezer wil niet alleen weten waarom hij Jordan heeft uitgekozen om zijn spel mee te spelen, hij is ook nieuwsgierig naar zijn beweegredenen. Maar het fascinerendst is de manier waarop hij de radiopresentatrice weet te bespelen. Hoewel ongeveer halverwege de plot duidelijk wordt waarom Bernie tot zijn daden gekomen is, heeft dat geen nadelige invloed op het verhaal. Dat blijft onveranderd spannend, onder andere omdat de onverwachte ontwikkelingen en de actie die daar in veel gevallen uit voortvloeit, de lezer in zijn greep blijven houden.

Het tempo waarin de plot zich afspeelt, is heel behoorlijk, op sommige momenten is het zelfs vrij hoog en in de explosieve ontknoping, waarin erg veel gebeurt, wordt het bovendien nog wat meer verhoogd. Omdat Barker het verhaal voorzien heeft van veel gedetailleerde beschrijvingen, komt het heel filmisch over. Een kleine kritische noot is daarbij wel op zijn plaats, want af en toe valt hij daarbij iets te veel in herhaling; hij vertelt dan dingen die al bekend zijn bij de lezer. Evenzeer roept het gedrag van Charlotte, Jordans dochter, vraagtekens op. Het meisje is nog maar elf jaar oud, maar is te eigenwijs en te bijdehand. Deze eigenschappen passen niet bij haar leeftijd, waardoor haar doen en laten onnatuurlijk overkomt.

Ofschoon diverse situaties uit de plot onrealistisch zijn, komen ze niet als zodanig over. Er vinden wereldwijd immers zoveel onvoorstelbare gebeurtenissen plaats dat niet alles meer ondenkbaar is. Barker heeft daar echter geen rekening mee gehouden, want, zo vertelt hij in zijn nawoord, hij heeft De beller op lijn vier, dat niet helemaal foutloos is vertaald door Ralph van der Aa, louter geschreven om de lezer te vermaken. Daarin is hij zonder meer geslaagd.

Waardering: 4/5

(Dit boek heb ik onlangs voor Hebban gerecenseerd.)

Boekinformatie
Auteur: J.D. Barker
Titel: De beller op lijn vier

ISBN:  9789402316506
Pagina’s: 384

Eerste uitgave: 2021

De rechtvaardigen – Jan Brokken

Beschrijving
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog ontdekte de Nederlandse consul in Kaunas (Litouwen) een manier om duizenden uit Polen gevluchte Joden het leven te redden: hij schreef voor hen een visum uit voor Curaçao. Daarmee reisden de Joden met de Trans-Siberië Express naar Japan, van waaruit ze zich over de hele wereld verspreidden – vrijwel allen overleefden de oorlog. Het verhaal van die Nederlandse consul, Jan Zwartendijk, is even verheffend als heldhaftig. In korte tijd schreef hij koortsachtig duizenden visa uit. Hij werd bij zijn actie geholpen door zijn Japanse collega in Kaunas en de Nederlandse ambassadeur in Riga. In 1997 kreeg hij postuum de Yad Vashem-eretitel ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’. Jan Brokken beschrijft het leven van Jan Zwartendijk en de lotgevallen van veel van de ontkomen Joden in een meeslepend epos, waarin een treffend beeld wordt geschetst van een wanhopige tijd. De rechtvaardigen is een les in moed, in het maken van de juiste keuzes op het juiste moment.

Recensie
Tijdens het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 was de Rotterdammer Jan Zwartendijk directeur van de Philipsvestiging in de toenmalige Litouwse hoofdstad Kaunas. Op 29 mei 1940 werd hij benaderd door Leendert de Decker, ambassadeur van Letland, Estland en Litouwen, die hem het dringende verzoek deed om consul te worden. Zwartendijk had niet veel bedenktijd nodig, hij stemde ermee in. Na het uitbreken van de oorlog werd Litouwen overspoeld met Joden die Polen ontvlucht waren. Omdat de nieuwe consul het als zijn plicht zag deze mensen te helpen, verstrekte hij, in samenwerking met de Japanse consul Chiune Sugihara, duizenden visa voor Curaçao. Hij was zich er terdege van bewust dat hij daardoor gevaar liep voor zijn eigen leven, maar ook voor dat van zijn gezin.

Auteur Jan Brokken deed uitgebreid onderzoek naar de werkzaamheden van Zwartendijk, naar de omstandigheden waarin hij werkte en wat de verstrekte visa voor de vluchtelingen betekenden. Dit heeft hij vastgelegd in het boek De rechtvaardigen, dat in april 2018 is verschenen. Het verhaal begint op het moment dat Zwartendijk, toen nog directeur, door De Decker benaderd wordt. Hierna besteedt de auteur enkele hoofdstukken aan het persoonlijke leven van de Philipsman, waarna het eigenlijk als vanzelfsprekend overgaat naar wat hij als consul voor duizenden gevluchte Joden heeft betekend. Het is echter niet alleen zijn verhaal, want diverse nabestaanden van de vluchtelingen hebben er ook een belangrijk en noodzakelijk aandeel in.

De rechtvaardigen behelst overigens veel meer dan het levensverhaal van Jan Zwartendijk. Het vertelt op indringende wijze wat de Tweede Wereldoorlog voor velen heeft aangericht. Veel Joden moesten hals over kop hun eigen land ontvluchten, al het geld werd hen afgenomen; het enige dat enkelen stiekem nog mee konden nemen, waren wat diamanten en juwelen. Zodra de bezetter dit ontdekte, werd ook dat van hen afgenomen. Op hun nieuwe, maar nog niet definitieve bestemming, moesten ze helemaal opnieuw beginnen. Hun wanhoop en boven alles de ellendige omstandigheden waar ze mee te maken kregen, worden door de auteur goed naar voren gebracht. Toch is het niet alleen kommer en kwel wat hen overkomen is. Veel vluchtelingen reisden via Vladivostok en daar werden ze als toeristen behandeld. Ze kregen er zelfs een rondleiding door de stad en logeerden er in de beste hotels. De Joden keken hun ogen uit, maar wisten niet dat het de Russen alleen maar om het geld te doen was.

Voor zijn research reisde de auteur de halve wereld over en sprak met vele nabestaanden, zowel van de vluchtelingen als van hun redders. Hij bezocht plaatsen en locaties die in dit boek van belang zijn en las grote hoeveelheden documenten en brieven zodat hij overal een goed beeld van kon krijgen. Dit heeft zijn vruchten afgeworpen, want het goed en toegankelijk geschreven De rechtvaardigen is een indringend en informatief verhaal over een aantal mensen die zich de wet van de Duitsers niet liet voorschrijven. Ze deden wat ze vonden dat ze moesten doen. Dat Jan Zwartendijk, die daar tijdens zijn leven niet voor werd beloond, postuum alsnog de erkenning kreeg die hij verdiende, is niet meer dan terecht.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Jan Brokken
Titel: De rechtvaardigen

ISBN: 9789045036656
Pagina’s: 520

Eerste uitgave: 2018

De bibliothecaresse van Auschwitz – Antonio Iturbe

Beschrijving
In concentratiekamp Auschwitz is pal onder de ogen van de nazi’s in het geheim een schooltje opgezet. Daar waar boeken streng verboden zijn, verbergt de veertienjarige Dita onder haar jurk de kleinste en meest clandestiene bibliotheek die ooit heeft bestaan. De acht boeken worden door haar en de andere kampgenoten gekoesterd als schatten. Dita geeft niet op en verliest nooit de wil om te leven. De verhalen voeren haar mee naar een andere wereld. De bibliothecaresse van Auschwitz is een ontroerend, waargebeurd verhaal over de moed van een jong meisje en hoe boeken mensen kunnen helpen in de verschrikkelijkste omstandigheden.

Recensie
Nadat Antonio Iturbe als journalist afstudeerde, heeft hij als verslaggever bij een lokale televisiezender in Barcelona gewerkt en richtte hij de gratis krant Gratix op, waarvan hij ook directeur werd. Vervolgens was hij redacteur bij een aantal magazines, waaronder een tijdschrift voor boeken. In 2004 debuteerde hij als auteur met de humoristische roman Rectos torcidos. Zijn tot dusver grootste succes behaalde hij met het in 2013 verschenen De bibliothecaresse van Auschwitz, dat in meer dan tien talen is vertaald en dat bekroond is met de Troa-prijs.

Net als vele anderen wordt ook de veertienjarige Edita (Dita) Adlerova in vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau gevangengehouden. Hoewel het verboden is, is in een van de barakken in het geheim een schooltje opgericht om de kinderen van het kamp toch nog iets te kunnen leren. Er worden ook enkele boeken verborgen gehouden en Dita is benoemd tot bibliothecaresse. Tijdens een inspectie verbergt ze een aantal daarvan onder haar jurk, terwijl ze weet dat haar de doodstraf wacht als dit door de nazi’s ontdekt wordt. Ze beschermt de kleine bibliotheek echter alsof het haar eigendom is, maar ook omdat de boeken haar naar een andere wereld leiden.

De bibliothecaresse van Auschwitz is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Dita Dorachova, een van de overleefsters van dit verschrikkelijke vernietigingskamp. Hoewel het een roman is en er daarom vast en zeker fictieve scènes zijn, komt het niet als zodanig over. Voor een groot is dat natuurlijk een gevolg van die afschuwelijke werkelijkheid, maar ook omdat de meeste lezers wel weten welk onmenselijk leed er destijds door de nazi’s, en met name de SS’ers, is aangericht. Iturbe weet de ellende en angst die er bij de gevangen Joden heerste al vanaf het begin duidelijk over te brengen. Dat geldt eveneens voor de intimiderende houding en opstelling van de Duitsers. Het beeld dat je van hen krijgt is niet al te positief, hoewel ook blijkt dat er onder de militairen enkele dissidenten waren.

Hoewel het verhaal voor een groot deel vanuit het perspectief van Dita wordt verteld, zijn er ook veel fragmenten uit het oogpunt van andere personages. De lezer krijgt hierdoor een goed beeld van hoe het er in het kamp aan toeging, wat er onder de gevangenen leefde, waar ze zich zoal mee bezighielden en hoe ze met hun steeds slechter worden omstandigheden omgingen. Dan merk je dat ze, ondanks al hun angst en ellende, toch wat van hun gedwongen verblijf en armoedige bestaan probeerden te maken. Vaak wisten ze niet eens wat hen te wachten stond en hielden ze altijd nog dat kleine beetje hoop dat het ooit beter zou worden en ze weer in vrijheid konden leven.

Ondanks dat er in het begin al voldoende fragmenten zijn die niets aan de verbeelding overlaten en aantonen dat het in Auschwitz verschrikkelijk was, moest het verhaal wel even op gang komen. De auteur wisselt boeiende gedeelten af met een aantal minder interessante. Na een tig-aantal hoofdstukken, het zal ongeveer op een kwart zijn, is er een kentering en gaat het intrigeren. Vanaf dan zijn er momenten die aangrijpend zijn, maar er doen zich ook aandoenlijke situaties voor. Soms is er zelfs sprake van een lichte spanning, vooral wanneer enkele gevangenen iets ondernemen waarbij hun leven in gevaar komt. In de laatste hoofdstukken, veel gevangenen zijn getransporteerd naar Bergen-Belsen, wordt het heftig en indrukwekkend. De Joden hebben het dan nog slechter dan in Auschwitz.

In zijn slotwoord vertelt Iturbe nog enkele dingen over de bibliothecaresse en een van de gevangenen (Fredy Hirsch) die belangrijk voor haar was. Dit is zonder meer van toegevoegde waarde, evenals de bijlage waarin de auteur heel kort aangeeft hoe het een aantal personages na de oorlog is vergaan. Al met al is De bibliothecaresse van Auschwitz een pakkend verhaal over een in gevangenschap opgegroeid meisje.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Antonio Iturbe
Titel: De bibliothecaresse van Auschwitz

ISBN: 9789022573891
Pagina’s: 414

Eerste uitgave: 2013