
Flaptekst
Ongecorrigeerde proeven is een boek vol fouten, duizend om precies te zijn: typefouten, grammaticale fouten, feitelijke fouten en weglatingen. De lezer moet ze opsporen om de moordenaar te vinden van Niccolò Errante, een raadselachtige Italiaanse schrijver, die een teruggetrokken bestaan leidde en een veelzijdig oeuvre voortbracht. Hij kwam om het leven na een val van zijn balkon – een ongeluk of een duw? De lezer is de detective, de tekst is de sleutel.
Aan het begin van de zomer, na een ontmoeting met enkele medewerkers van zijn uitgeverij, sprong de getalenteerde schrijver Niccolò Errante, volledig dronken, van het balkon van zijn huis. Maar was het wel zelfmoord? Niet volgens zijn vriend, de corrector. Hij heeft de waarheid over de dood van de schrijver verborgen in de duizend fouten die verspreid door dit boek staan, alleen de slimste lezers weten ze te vinden. Zij moeten een geheime boodschap ontcijferen en het mysterie rond zijn dood oplossen. Hoeveel lezers gaan deze uitdaging aan?
Recensie
Het merendeel van de lezers vindt dat fouten in boeken niet mogen voorkomen en als ze er toch diverse tegenkomen, storen ze zich daar vaak aan. De gerenommeerde Italiaanse journalist en auteur Stefano Bartezzaghi is een van hen en had al lang geleden het idee opgevat om een boek over fouten te schrijven. Omdat hij een fervent puzzelaar is, bedacht hij een concept waarin deze taalkundige missers een hoofdrol hebben. Samen met Pier Mauro Tamburini, een expert in boekenspellen, bracht hij Ongecorrigeerde proeven (2026) uit, een boek waarin met opzet duizend fouten zijn aangebracht. Het is aan de lezer om deze te vinden en om vervolgens te achterhalen wie de plotselinge dood van de mysterieuze schrijver Niccolò Errante op zijn geweten heeft.
De niet bij naam genoemde verteller – en tevens zelfbenoemd detective – vertelt in de eerste hoofdstukken iets over zichzelf, zijn werk als corrector bij een uitgeverij en de schrijver Errante. Op dat moment heeft de lezer er nog geen enkel idee van wat er exact van hem verwacht wordt en wat hij met de bewuste en overduidelijk zichtbare fouten moet doen. Een uitleg hierover volgt ‘pas’ in de hoofdstukken dertien tot en met vijftien. De keuze van de auteurs om dit niet aan het begin van het boek te doen, is een merkwaardige, want hierdoor zit je je toch een tijdje af te vragen wat zij als fout beschouwen en wat niet. Als dit eenmaal helder is, kun je écht aan de slag en wordt het in feite een sport om alle fouten op te sporen.
Als je denkt alle fouten gevonden te hebben, wat niet altijd een sinecure is (hersenen hebben over het algemeen een eigen wil), omdat je over sommige erg gemakkelijk heen leest, word je naar een plek op internet verwezen waar niet alleen de oplossing gegeven wordt, maar waar je tevens kunt controleren of je alle fouten ontdekt hebt. Eigenlijk is dit wel een goed besluit, want dit voorkomt enerzijds dat er tijdens het puzzelen gespiekt wordt en anderzijds bevordert dit je nieuwsgierigheid of je écht alle opzettelijke missers hebt weten te vinden. Van het verhaal – als je hier al over kunt spreken – moet niet al te veel verwacht worden. De plot is nogal dun, alles is gericht op die fouten en de schrijfstijl is behoorlijk simpel. Een interessante en daardoor boeiende verhaallijn valt zo goed als niet te ontdekken.
Toch zijn de hoofdstukken waarin de verteller als detective aan de slag gaat het meest aansprekend, want daarin zit nog enige structuur. Voor het overige bestaat het boek uit drukproeven van uiteenlopende aard die vooral tot doel hebben om te laten zien wat het werk van een corrector inhoudt. De manier waarop de auteurs dit opgezet hebben, komt enigszins warrig over en voegen in feite niet zo heel veel toe aan de opsporing van de moordenaar, behalve dan het vinden van de vele expres gemaakte fouten. Desondanks is het zonder meer erg leuk om op deze op zich ongebruikelijke wijze een boek te lezen. Hoe je dit doet, bepaal je zelf, want je kunt ervoor kiezen het boek eerst volledig te lezen en daarna op foutenjacht gaan, maar het is uiteraard ook mogelijk om meteen met je speurtocht te beginnen.
Het concept dat beide auteurs hebben bedacht, is origineel en nodigt zonder meer uit tot puzzelen. De vertalers, Manon Smits en Pieter van der Drift, verdienen eveneens een compliment, want moedwillig fouten in een boek te laten staan, is in feite tegennatuurlijk en is hen erg goed afgegaan. Al met al is Ongecorrigeerde proeven een aardige, maar ook unieke lees- en puzzelervaring die voor het nodige tijdverdrijf kan zorgen.
Waardering: 3/5
Boekinformatie
Auteur: Stefano Bartezzaghi & Pier Mauro Tamburini
Titel: Ongecorrigeerde proeven
ISBN: 9789045053882
Pagina’s: 208
Eerste uitgave: 2026









