Marionet – Daniel Cole


Beschrijving
Rechercheur Emily Baxter krijgt te maken met een nieuwe zaak die haar akelig bekend voorkomt: een lichaam dat in dezelfde onmogelijke houding is opgehangen aan draden als bij de Ragdoll-moorden. Dit keer ligt het lichaam echter aan de andere kant van de wereld, en met het woord LOKAAS in de borst gekerfd.

Terwijl de media-aandacht steeds groter wordt, moet Baxter helpen bij een andere moordzaak. En dan treft ze eenzelfde soort moord aan: nu staat het woord POPPEN op de borst. Voor wie is het lokaas bedoeld, en wie zijn de poppen? Maar nog belangrijker, wie heeft de touwtjes in handen?

Recensie
Als kind las Daniel Cole niet veel en het was voor hem nooit een bewuste keuze om te gaan schrijven. Omdat hij een fascinatie had voor films en televisie wilde hij bij de film gaan werken, maar het is erg moeilijk om in die wereld een betrekking te krijgen. Daarom besloot hij om toch maar te gaan schrijven, dat werd Ragdoll dat later in boekvorm verscheen en erg succesvol was. De opvolger van dit debuut, Marionet, kwam in september 2018 uit. Het laatste deel van de trilogie zal in het voorjaar van 2019 verschijnen.

In New York is een moord gepleegd die erg veel overeenkomsten vertoont met de eerdere lappenpopmoorden in Londen, alleen is bij het slachtoffer het woord ‘lokaas’ in de borst gekerfd. Daarom wordt hoofdinspecteur Emily Baxter, geheel tegen haar zin, gedetacheerd en moet deze zaak samen met de FBI  en CIA oplossen. In Londen wordt iets later een identieke moord gepleegd, behalve dat in dit lichaam het woord ‘pop’ gekrast is. Het blijft echter niet bij deze moorden alleen. Baxter en haar collega’s doen er alles aan om de dader te ontmaskeren en om meer slachtoffers te voorkomen. Gaat dat hen lukken?

Hoewel Marionet in geringe mate voortborduurt op zijn voorganger Ragdoll is het in principe wel afzonderlijk daarvan te lezen. Ja, een aantal personages is hetzelfde, niet vreemd voor een trilogie, maar het verhaal is, ondanks enkele overeenkomsten, anders. In deze tweede van de serie is de belangrijkste rol voor Emily Baxter weggelegd. Haar personage wordt daarom wat verder uitgewerkt en alleen al om die ontwikkeling te kunnen volgen, is het misschien raadzaam om de boeken wel op volgorde te gaan lezen. Daarnaast heeft dit verhaal nog een aantal andere interessante personages. Baxter’s (oud-)collega Edmunds, die doorontwikkeld is, maar ook haar tegenpool, de CIA-agent Rouche. Beiden hebben een redelijke tot aanzienlijke rol in Marionet en dat is er een die er wel mag zijn.

Marionet is op dezelfde manier opgezet als Ragdoll, dat houdt in dat het verhaal zich in een vrij kort tijdbestek afspeelt en de hoofdstukken ook dusdanig zijn ingedeeld. De intentie van Cole kan zijn geweest om het verhaal daar snelheid mee te geven, maar daar is in het begin zeker geen sprake van. Ondanks de moorden die gepleegd zijn en het logische politieonderzoek begint het toch vrij bedaard. De echte spanning blijft achterwege, het meest opwindende moment is een gevangenisoproer van een paar bladzijden, en dat blijft zo tot ongeveer halverwege het boek. Dan neemt het tempo toe, wordt het spannend en is het vooral spectaculair en bizar. Dat is allemaal van relatief korte duur en zal de lezer geduldig moeten blijven tot aan de ontknoping, wanneer dat alles weer wat terugkomt.

In Marionet gaat Cole een stapje verder dan in zijn voorganger, waarin de moorden al bijzonder buitensporig waren. Nu zijn ze ronduit luguber en grenzen ze zelfs enigszins aan horror. De auteur wilde zichzelf blijkbaar overtreffen. Wat het hiervoor genoemde aspect betreft is dat hem gelukt, voor het overige onderscheidt dit tweede verhaal uit de drieluik zich niet veel van het eerste. Het boeit vanaf het begin, de plot is wederom goed opgebouwd, het verhaal kent een aantal verrassende ontwikkelingen en het is opnieuw beeldend geschreven. Over het schrijftalent van de auteur kan in wezen niet veel gediscussieerd worden, wat de lezer zich wel kan afvragen, is of hij niet te veel overgewaardeerd wordt.

Een van de grootste verrassingen in het verhaal doet zich trouwens voor in de epiloog. Die eindigt in een cliffhanger waaruit op te maken valt welk personage sowieso in het derde deel van de trilogie zal voorkomen. Zo ver is het echter nog niet.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Daniel Cole
Titel: Marionet

ISBN: 9789024576005
Pagina’s: 400

Eerste uitgave: 2018

Advertenties

Hoe mooi je bent – Ule Hansen


Beschrijving
Wanneer de Poolse politie drie raadselachtige brieven in het Duits ontvangt met onder andere de noodkreet ‘Help me alsjeblieft, hij zegt dat hij me in stukken zal scheuren’, en nog erger, wordt de Berlijnse politie om hulp gevraagd. Wordt er nu echt iemand onder wrede omstandigheden vastgehouden of zijn deze brie16ven een slechte grap? De zaak belandt op het bureau van profiler Emma Carow, bekend om haar ingenieuze analyses. Tijdens het oplossen van de puzzel wordt ze geconfronteerd met een ernstig gestoorde dader, die haar steeds een stap voor blijft.

Recensie
Astrid Ule, een van de twee auteurs van die achter het pseudoniem Ule Hansen schuilgaat, studeerde etnologie omdat ze de mens en de dingen die hij doet wilde begrijpen. Dat is ook wat haar bewogen heeft om te gaan schrijven. In Berlijn ontmoette ze Erik T. Hansen, een Amerikaanse freelancejournalist die naar de Europese cultuur en de Duitse taal verlangde. Ze besloten te gaan samenwerken en schreven sindsdien diverse scripts en non-fictieboeken. In 2016 verscheen hun succesvolle eerste thriller, Negendoder. De opvolger, Hoe mooi je bent, kwam twee jaar later, in oktober 2018, in Nederland uit.

De politie van het Poolse Breslau heeft drie brieven ontvangen waarin een aantal vrouwen om hulp smeekt. Gebeurt dat niet, dan zullen ze worden verscheurd. Omdat de brieven in het Duits geschreven zijn, wordt de politie van Berlijn gevraagd hen te assisteren. Er wordt echter vermoed dat het om een grap gaat, maar misdaadanaliste Emma Carow denkt er anders over. Ze duikt dieper in deze zaak en krijgt daardoor te maken met een dader die haar telkens net iets te snel af is. Daarnaast heeft ze ook nog te maken met een eigen, nog niet helemaal verwerkt, trauma.

Hoe mooi je bent is de tweede thriller waarin Emma Carow het belangrijkste personage is. Ondanks de enkele verwijzing naar wat haar in het vorige boek overkomen is, kan deze tweede uit de serie onafhankelijk van de andere gelezen worden zonder dat de lezer het gevoel kan krijgen iets te missen. Het schrijversduo heeft er namelijk voor gekozen om niet te veel terug te komen op wat er in Negendoder gebeurd is, en de weinige informatie die gegeven wordt, is ruim voldoende om Emma alleen op basis van dit boek te leren kennen, maar ook om te merken dat ze een eigenzinnig, interessant, bijzonder en soms ook wel irritant personage is. Toch nemen de auteurs met haar een risico, want zolang Emma wordt geteisterd door de demonen uit haar verleden merkt de lezer dat ze zich op dat gebied weinig ontwikkelt en vaak blijft hangen in het oude. Voor even, een aantal boeken dus, is dat niet erg, maar dan zal er wel wat moeten gebeuren om haar boeiend te laten blijven om te voorkomen dat lezers af gaan haken.

Dat laatste zal nog niet direct gebeuren, want de auteurs weten de lezer in dit stadium nog te boeien. Dit komt dan vooral doordat ze af en toe redelijk beeldende beschrijvingen van situaties en omgeving geven, maar ook omdat de misdaden die gepleegd worden vrij bizar zijn. Het is alleen jammer dat het verhaal, dat niet het hoogste tempo heeft, over het algemeen weinig echt spannende momenten heeft. De ingrediënten daarvoor zijn echter wel aanwezig, maar omdat zich niet eerder dan in de ontknoping van het verhaal een kleine stroomversnelling voordoet, neemt die spanning pas dan enigszins toe. Ook het aantal plotwendingen is beperkt, dus de lezer wordt niet getrakteerd op grote verrassingen die niet te voorzien waren. Het verhaal kent eveneens weinig voorspelbare momenten, maar de grootste is wel de belangrijkste. Want voor de geoefende thrillerlezer is het al vrij snel te voorzien wie de uiteindelijke dader is. Op het verloop van het verhaal heeft dit geen enkel effect, want gedurende de plot komen er meer verdachten in beeld. De auteurs proberen daarmee voor wat spanning en onvoorspelbaarheid te zorgen.

Voor auteurs is het altijd moeilijk om na een groot succes een waardige opvolger te schrijven. Ule Hansen is daar ten dele in geslaagd. De misdaad in Hoe mooi je bent is zonder enige twijfel beangstigend, maar het duo kan dat deze keer niet volledig op de lezer overbrengen. Het is te afstandelijk en het verhaal, en dat geldt ook voor enkele dialogen, is bij vlagen verwarrend. De overtuiging die hun debuut wel had, ontbreekt in Hoe mooi je bent, wat trouwens niet inhoudt dat deze tweede thriller onder de maat is.

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Ule Hansen
Titel: Hoe mooi je bent
ISBN: 9789024582761
Pagina’s: 448

Eerste uitgave: 2018

Ragdoll – Daniel Cole


Beschrijving
Omstreden rechercheur William Fawkes, bijgenaamd Wolf, keert na maanden van psychologisch onderzoek terug bij het korps. Samen met collega’s Emily Baxter en Alex Edmunds moet hij al snel de meest bizarre zaak uit zijn carrière zien op te lossen: diverse lichaamsdelen van zes slechtoffers aan elkaar genaaid als een menselijke pop – een lijk dat in de pers meteen ‘de lappenpop’ wordt genoemd.

De zaak komt in een stroomversnelling als de lappenpopmoordenaar de politie uitdaagt door een lijst vrij te geven met daarop zes namen van toekomstige slachtoffers, compleet met de datums waarop hij ze zal doden. Zal het Fawkes en Baxter lukken om, terwijl de wereld toekijkt, de moordenaar tijdig te pakken? 

Recensie
Tot zijn drieëndertigste werkte Daniel Cole nog als ambulancebroeder en schreef hij scenario’s voor televisieseries, hij stuurde ze op, maar werden alle afgewezen. Ook Ragdoll wilde hij als script verkopen, tot iemand hem de suggestie deed of hij het niet in boekvorm wilde gaan uitbrengen. Van het een kwam het ander en begin 2017 verscheen dit debuut, dat deel uitmaakt van een serie van drie. Dit betekende al meteen een wereldwijd succes, de rechten zijn aan meer dan dertig landen verkocht, en een tv-serie is in de maak.

Rechercheur William Fawkes, Wolf is zijn bijnaam, krijgt te maken met een nogal bizarre misdaad. In een appartement wordt een menselijke pop gevonden, dat bestaat uit aan elkaar genaaide lichaamsdelen van zes verschillende mensen. De media zijn hier al vlot van op de hoogte en noemen de vondst ‘de lappenpop’. Aan Wolf en zijn collega’s Emily Baxter en Alex Edmunds is het nu de taak om de moordenaar te vinden. Maar de dader heeft een verrassing voor hen, de namen van de volgende zes slachtoffers, maar ook de data waarop ze worden vermoord. Slaagt het team van Wolf in zijn missie?

Hoewel het verhaal zich vooral in het heden (2014) afspeelt, kent het ook enkele flashbacks, waaronder de proloog. Dat begin is redelijk spectaculair, heeft zelfs al een verrassende ontwikkeling en er is een lichte spanningsboog aanwezig. Daarna begint het waar het eigenlijk om draait, de vondst van de ‘lappenpop’ en de speurtocht naar de moordenaar van de afzonderlijke individuen. Dat onderzoek, de zoektocht en ook het voorkomen van nieuwe moorden spelen zich in ongeveer tweeënhalve week af. De lezer mag in feite verwachten dat het verhaal zich in een razend hoog tempo afspeelt, maar daarvan is geen sprake. Dat wil niet zeggen dat het verhaal traag verloopt, het had echter vele malen sneller gekund. Dat was de spanning zonder meer ten goede gekomen. Nu blijft die spanning beperkt tot een aantal momenten en voor een thriller die zeer hoog aangeprezen is, is dat te weinig.

Ragdoll geeft vooral een vrij goed beeld van een minutieus politieonderzoek, waar ze mee te maken krijgt, hoe de moordenaar een spel met hen lijkt te spelen en ook onder welke druk ze staat. Het gevolg hiervan is dat het verhaal wel een aantal clichés heeft, die in soortgelijke thrillers ook voorkomen. Cole heeft met zijn debuut wel voor een originele insteek gezorgd, want dat er een lijk gevonden wordt dat bestaat uit de lichaamsdelen van zes slachtoffers is geen alledaagse kost. De belangrijkste personages worden redelijk goed uitgewerkt, hoewel de lezer wel eens het gevoel kan krijgen iets te missen. Je moet dan net even iets te veel gaan raden naar wat er rond zo’n persoon speelt, alsof ze al in een eerder verhaal hun opwachting hebben gemaakt. Wat dat betreft had de auteur er misschien beter aan gedaan hun karakter iets meer te ontwikkelen. Het had zonder meer voor meer duidelijkheid gezorgd.

De plot van het verhaal is vrij sterk, Cole weet de lezer van begin tot eind te boeien, ook wanneer er eigenlijk niets gebeurt. Door enkele verrassende ontwikkelingen is niet te voorzien hoe het verhaal zal aflopen en wat het verband tussen de slachtoffers is. Als dat eenmaal duidelijk is, blijkt ook hoe ingenieus en intelligent de auteur dit uitgedacht heeft. Wellicht dat hij al in gedachten had dat Ragdoll dit keer wél verfilmd zou kunnen worden. De beeldende beschrijvingen zijn daar een mooi voorbeeld van.

Op de schrijfstijl van Cole valt zo goed als niets aan te merken, het schrijven beheerst hij zonder meer. Alleen probeert hij te vaak te grappig te zijn, dat past niet altijd in thrillers. Op de laatste bladzijden van het boek laat hij de deur op een kier staan naar een vervolg. Of dit opnieuw met Wolf zal zijn, valt er niet uit op te maken. Met deze eersteling heeft de auteur in ieder geval laten zien dat de thrillerwereld er een begenadigd schrijver bijgekregen heeft. Ondanks dat alle superlatieven over Ragdoll wat overdreven zijn.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Daniel Cole
Titel: Ragdoll

ISBN: 9789024574988
Pagina’s: 400

Eerste uitgave: 2017

Verknipte tegenstander – Melissa Skaye


Beschrijving
De Hoornse rechercheurs Sanne Philips en Luca Borra worden geconfronteerd met een aantal zaken die buiten hun jurisdictie vallen. Dat begint met de vondst in een bos in Friesland van lichaamsdelen die daar al jaren blijken te liggen. Als in Amersfoort de vrouw en de dochter van een vriend van Luca’s broer Gianni verdwijnen en enig spoor ontbreekt, vraagt hij Luca om hulp. 

Sanne wil het verleden achter zich laten. Ze wordt, net als collega Luca en paragnost Will de Jager, onaangenaam verrast als de tentakels van dat verleden zich uitstrekken naar het heden.  

Recensie
Voordat Melissa Skaye, een pseudoniem voor Melissa Bielsma-Schaaij, met schrijven begon, heeft ze diverse betrekkingen gehad. In 2006 begon ze met schrijven en van 2008 tot 2012 had ze een eigen uitgeverij. Begin 2012 lukte het haar om bij TenPages.com 2000 aandelen bij elkaar te krijgen en had ze de middelen om haar debuutthriller Virtuele tango een jaar later uit te geven. In datzelfde jaar verscheen ook het eerste boek uit vierdelige fantasyreeks rond Jeremy Jago: Het geheim van de passage. In oktober 2018 verscheen de vijfde thriller in de VT-serie: Verknipte tegenstander.

Hoewel het buiten hun district valt, krijgen de Hoornse rechercheurs Sanne Philips en Luca Borra met een aantal zaken te maken die niet door hen opgelost moeten worden. In een bos in Friesland worden de lichaamsdelen van, naar later blijkt, een vrouw gevonden. Ze liggen daar al jaren. Wanneer de vrouw en dochter van een vriend van Luca’s broer verdwijnen, vraagt hij Luca om hem te helpen. Sanne wil, na een bewogen verleden, haar eigen leven weer voortzetten, maar wordt daarin bemoeilijkt doordat dat verleden weer de kop opsteekt. Samen met Luca en paragnost Will de Jager gaat ze de strijd aan.

In het nawoord geeft Skaye zelf al aan dat ze erom bekend staat dat haar verhalen een knipoog naar de geloofwaardigheid zijn. Wie Verknipte tegenstander leest, kan niets anders dan dit te bevestigen en de conclusie trekken dat sommige situaties in dit verhaal inderdaad dusdanig bizar zijn, dat ze grenzen aan ongeloofwaardigheid. Maar, en dat is ook Melissa Skaye, de auteur haalt haar inspiratie wel uit true crimeprogramma’s. Met tot gevolg dat het verhaal rond de gevonden lichaamsdelen, het verhaal vanuit het perspectief van Tys, is gebaseerd op waargebeurde omstandigheden die zich een keer in de Verenigde Staten hebben voorgedaan.

Een andere grote verhaallijn is die van Sanne. Voor een groot deel is dit een vervolg op Skaye’s vorige boek, Verminkte toekomst. Dit heeft dan vooral betrekking op wat er met haarzelf, maar ook met haar moeder Emma, gebeurd is. Enkele personages keren daardoor ook terug en omdat er voldoende achtergrondinformatie gegeven wordt, is de plot in Verknipte tegenstander vrij goed te volgen. Desondanks kan de lezer wel het gevoel krijgen iets te missen. Om dat te voorkomen, is het wellicht beter om toch eerst het voorgaande deel uit de VT-serie te lezen.

Het verhaal speelt zich in verschillende tijdsperioden af. Dat van Tys, dat soms aangrijpend en beklemmend is, begint in 1991 en gaat chronologisch naar het heden toe. Uit niets valt op te maken dat de verschillende verhaallijnen, ook de kleinere, met elkaar te maken hebben, maar dat is uiterlijke schijn. Ze komen alle heel subtiel samen tot ze één geheel vormen. Een geheel dat niet te voorzien was. De weg daarnaartoe is geplaveid met een aantal verrassende plotwendingen, maar kent ook wel enkele kleine voorspelbare momenten. Die verrassingen zorgen ervoor dat de minimaal aanwezige spanning wel enigszins toeneemt, maar echt zinderend wordt het nergens. Omdat de plot er wel voor zorgt dat de lezer nieuwsgierig blijft naar wat er allemaal is gebeurd en hoe alles precies in elkaar steekt, is dat geen echt gemis.

Skaye hanteert een over het algemeen toegankelijke schrijfstijl, hoewel sommige dialogen niet altijd even realistisch zijn. Door het taalgebruik komen die, en dat geldt soms ook voor andere stukken tekst, nogal zakelijk over. Ze zijn niet zoals er in het dagelijkse leven gesproken wordt, het is dan vooral formeel en daardoor komen ze wat statisch over. Dit neemt echter niet weg dat Verknipte tegenstander een behoorlijke thriller is die aantoont dat de wereld nog niet verlost is van gestoorde individuen. En waarschijnlijk gaat dat ook nooit gebeuren.

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Melissa Skaye
Titel: Verknipte tegenstander
ISBN: 9789491875649
Pagina’s: 290

Eerste uitgave: 2018

November road – Lou Berney


Beschrijving
Franks geluk is op. Als trouwe boef onder maffiabaas Marcello leerde hij dat iedereen vervangbaar is. Nu is hij aan de beurt: hij weet iets over de moord op J.F. Kennedy en Marcello ziet hem liever dood dan levend. Het is dus tijd om te vluchten.

Charlotte is achtentwintig en moeder van twee dochtertjes. Haar man is een goedzak, maar ook een hopeloze zuipschuit en hun leven samen zit op een dood spoor. Ze wil ervandoor.

Zo ontmoeten twee vreemden elkaar onderweg. Voor Frank is Charlotte de perfecte dekmantel. Voor Charlotte is Frank haar ticket naar een nieuw leven. Charlotte ziet dat hij sterk en lief is. Frank ontdekt dat zij slim en grappig is. Ze vinden elkaar en voor het eerst wil Frank meer dan alleen overleven. Hij wil leven. Iedereen is vervangbaar behalve de vrouw van wie hij houdt. En dat kan hun beiden het leven kosten…

Recensie
Toen Lou Berney nog erg jong was, hebben zijn twee veel oudere zussen hem leren lezen en dat betekende het begin van zijn liefde voor boeken en verhalen. Op de universiteit deed hij aan verslaggeving, maar omdat hij zich daarbij alleen aan de feiten moest houden, besloot hij zijn MFA (Master of Fine Arts) te halen. Hij kreeg hierna een baan als assistent-professor aan de Universiteit van Californië en begon toen ook met het schrijven van korte verhalen en later scripts. Gunshot straight was zijn eerste roman en in oktober 2018 verscheen November Road.

Het is 1963 en in de VS heerst verslagenheid over de moord op John F. Kennedy. Maffialid Frank Guidry weet hier meer vanaf en komt op de dodenlijst van maffiabaas Marcello voor. Hij besluit te vluchten en onderweg ontmoet hij Charlotte en haar twee dochters. Ze wil van haar man, een alcoholist, scheiden en vertrekt naar Californië. Noodgedwongen besluit ze om met Frank verder te reizen. Ze geven steeds meer om elkaar en dat is voor Frank een reden om meer met zijn leven te willen doen dan alleen maar overleven. Maar dat kan hem en Charlotte, maar ook de meisjes, hun leven kosten.

Het eerste dat in November Road opvalt, is de sfeer die gedurende de jaren ’60 zo typerend was al vanaf de eerste bladzijden erg goed tot uiting komt. De schok die de moord op John F. Kennedy bij de mensen teweegbracht is merkbaar, het is voor de lezer niet moeilijk zich voor te stellen hoe het er in die tijd aan toegegaan moet zijn. Berney weet dit verhaal bijzonder beeldend te beschrijven, het is filmisch en doordat een waargebeurde en historische gebeurtenis in het verhaal verwerkt is, komt het erg realistisch over. Dat geldt eveneens voor de dialogen en enkele situaties die zomaar uit het werkelijke leven gekomen kunnen zijn. Het gevolg hiervan is, maar dat komt ook doordat de auteur een geboren verteller lijkt te zijn, dat de lezer vanaf het begin in het verhaal gezogen wordt en meeleeft met de belangrijkste personages.

Die personages, Frank en Charlotte, worden voor een verhaal als dit prima uitgewerkt. Voor beiden, ondanks dat Frank in feite een crimineel is, kun je sympathie opbrengen en hoop je dat het goed voor hen zal aflopen. Gedurende de plot maken ze allebei een ontwikkeling door waardoor ze aan het eind van het verhaal anders zijn dan in het begin. En dat is best interessant om te volgen. Boeiend is hoe Berney Kennedy’s moord, waar nog altijd veel onduidelijkheid over bestaat, in dit verhaal heeft verweven. De draai die hij eraan gegeven heeft, is origineel en zou zomaar een van de vele complottheorieën kunnen zijn.

Het verhaal, dat in een erg vlotte en prettige stijl geschreven is, heeft diverse verhaallijnen die uiteindelijk alle met elkaar te maken krijgen. Dat was vanzelfsprekend wel te voorzien, maar de manier waarop ze samenkomen is zo soepel dat je het als het ware niet eens merkt. De ontknoping vindt in een nog wat hoger tempo plaats dan de rest van het verhaal en daardoor heeft het ook wat meer spanning. De laatste zinnen laten in het midden wat het uiteindelijke lot van Guidry werd, het kan goed met hem aflopen, maar vooral ook verkeerd. De auteur laat dat volledig aan de verbeelding van de lezer over. Het geheel wordt afgesloten met een epiloog, die zich veertig jaar later afspeelt en dat laat kort zien wat er van de dochters van Charlotte geworden is.

Hoewel er in het boek, November Road is niet voor niets een misdaadverhaal, wel moorden voorkomen, lijkt het soms ook op een feelgoodroman, maar dan dus wel een met een criminele inslag. Dit eerste in het Nederlands vertaalde boek van Berney is meteen een voltreffer, alleen is het jammer dat er te veel slordige (vertaal)fouten in staan, maar dat kan de auteur hoe dan ook niet verweten worden.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Lou Berney
Titel: November road

ISBN: 9789402731002
Pagina’s: 318

Eerste uitgave: 2018

Strandvogel – Reinier Bresser


Beschrijving
Als de herfst twee dagen oud is krijgt Gustaaf Vogel, trader bij Goldstein & Kahn in Londen, een telefoontje. Zijn zusje Fanny is tijdens het zwemmen in de zee bij Wassenaar verdronken. Vanaf dat moment begint de terugreis die hem zal brengen naar de plek waar alles vandaan komt.

Gustaaf keek naar de zee en vroeg zich af waar precies het gebeurd was. Zijn drang naar precisie liet hem ook nu niet los. Het liefst had hij gezien dat, óp het water, de plek met wit krijt was afgetekend, zoals bij een koelbloedige afrekening in een verlaten steeg. Maar aan het water van de Noordzee was helemaal niets te zien.

Nergens ter wereld was hij meer geworteld dan hier. Niet in de achtertuin van zijn ouderlijk huis, waar zijn moeder hem leerde lopen. Niet op camping Sole di Mare waar hij zijn onschuld verloor. Niet in de dwarsstraten van Amsterdam, waar hij het einde van de nacht en het begin van de ochtend ontdekte. En ook niet op de handelsvloer van Goldstein & Kahn, waar hij nu min of meer woonde. Nee, het stuk strand tussen paal 92 en 93 was het landschap van zijn ziel.

Recensie
Van origine is Reinier Bresser copywriter en heeft bij een aantal reclamebureaus gewerkt. Nadat dit werk minder werd, wilde hij toch nog blijven schrijven en ontstond het idee om aan een boek te beginnen. Hij wilde niet dat het meteen al een dik boek zou worden, dus schreef hij een korte roman, een short novel. Dat debuut, Strandvogel, is op 11 oktober 2018 verschenen.

Gustaaf is beurshandelaar in The City, het financiële district van Londen. Nadat hij gehoord heeft dat zijn jongere zus Fanny bij het zwemmen in zee verdronken is, gaat hij naar de plek waar dat gebeurd moet zijn. Daar staart hij, in gepeins verzonken, naar de zee. Wensend dat hij had kunnen zien waar het precies plaatsgevonden heeft. Er is echter niets te zien. Maar dan begint wel zijn terugblik naar zijn levensloop, maar ook naar die van zijn zus.

Vanaf het begin is het te merken, Strandvogel is een verhaal over vooral herinneringen. Die naar boven komen na het overlijden van Fanny. Het zijn herinneringen van Gustaaf aan zijn jeugd, zijn band met zijn zus, de verhouding met zijn ouders en hoe het hem vergaan is nadat hij uit zijn ouderlijk huis vertrok. Daarnaast is er ook een terugblik vanuit het perspectief van Fanny. Hoe zij haar jeugd heeft beleefd, maar ook wat er daarna in haar leven heeft gespeeld. Het is overigens altijd duidelijk vanuit welk perspectief de herinnering verteld wordt. Die van Fanny staan namelijk aan het eind van een aantal hoofdstukken en zijn in cursief weergegeven.

Ondanks al die gedachten naar het verleden wordt het verhaal nergens melodramatisch. Het heeft soms prachtige zinnen, is met veel gevoel geschreven en komt erg beeldend en realistisch over. Soms krijg je zelfs de gedachte dat de auteur ervoor gekozen heeft deze novelle autobiografisch te laten zijn. Dat is overigens niet zo heel erg vreemd, want Bresser heeft er inderdaad een paar persoonlijke ervaringen in verwerkt. Deze hebben echter niet de overhand, dus is het toch hoofdzakelijk fictie. Bresser slaagt er in dit verhaal in om het min of meer eenzame gevoel van Gustaaf, en eigenlijk ook wel dat van Fanny, op de lezer over te brengen. Je kunt je goed met hen vereenzelvigen. Misschien wel omdat de situaties heel herkenbaar kunnen zijn.

De dood van Fanny, maar ook zijn herinneringen, doen Gustaaf meer dan hij vooraf vermoed zou hebben. Hij is over zijn leven na gaan denken, zowel dat van vroeger als dat van het heden. Een onomkeerbare beslissing is het gevolg. Misschien wordt hij daar niet beter van, misschien ook wel. In ieder geval laat de auteur daarmee wel doorschemeren dat het nooit te laat hoeft te zijn om een wellicht ingrijpende stap in je leven te nemen. Dat kan ook wel eens de boodschap zijn die in dit verhaal schuilt. Al met al is Strandvogel een erg goed geschreven debuut dat precies over lijkt te brengen wat de auteur bedoelt.

Met dank aan Gibbon uitgeefagentschap voor het beschikbaar stellen van een recensie-exemplaar.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Reinier Bresser
Titel: Strandvogel

ISBN: 9789491363931
Pagina’s: 150

Eerste uitgave: 2018

Persona – Soraya Vink


Beschrijving
Door een mislukte actie is rechercheur Elvira Selas gedwongen haar carrière als undercoveragente te beëindigen en tijdelijk van de radar te verdwijnen. Na een jaar in de Spaanse zon keert ze terug naar de Nederlandse politie, waar ze een laatste kans krijgt op de afdeling Zware Criminaliteit. 

De zaak waarmee ze start is een raadselachtige dubbelmoord. Het eerste slachtoffer wordt aangetroffen zonder tong, het tweede mist een pink. Op beide plaatsen delict wordt een rouwkaart met een Latijnse tekst gevonden. Is Nederland in de greep van een seriemoordenaar? 

Wat het politiekorps niet weet, is dat Elvira’s undercovertijd bij een berucht drugskartel nog niet voorbij is. Omdat ze vermoedt dat haar verdwenen broer nog steeds banden met deze bende onderhoudt en ze vastbesloten is hem te vinden, moet ze terug. Terug naar een verleden waar ze het liefst ver vandaan was gebleven. 

Waar ligt haar loyaliteit? Bij haar familie of bij de wet? En in hoeverre kun je de wet naar je eigen hand zetten? 

Recensie
Omdat Soraya Vink in haar functie van thrillerredacteur en recensent bij de boekencommunity Hebban vooral thrillers leest, zag ze het als een uitdaging om in haar vrije tijd zelf een boek te gaan schrijven. Vanwege haar grote passie voor Spanje, ze komt er ook regelmatig, koos ze ervoor dat het verhaal zich, behalve in Nederland, eveneens in dat land zou afspelen. Drie jaar nadat het eerste idee in haar opkwam, is haar debuut een feit, want in oktober 2018 is haar thriller Persona verschenen.

Drie jaar eerder heeft rechercheur Elvira Selas zich aangemeld om als undercoveragent in een crimineel netwerk te infiltreren. Na een mislukte actie moet ze daarmee stoppen en lijkt ze vervolgens van de aardbodem verdwenen te zijn. Een jaar later kan ze weer bij de politie aan het werk, bij de afdeling Zware Criminaliteit. Met haar nieuwe team wordt ze al meteen geconfronteerd met een moord en niet veel later vindt er nog een plaats. Het lijkt erop dat er een seriemoordenaar rondloopt. Tegelijkertijd, maar dat weten haar collega’s niet, lijkt haar periode als infiltrant nog niet ten einde. Gaat ze verder in de onder- of bovenwereld?

Persona. In het Nederlandse taalgebied geen veelgebruikt woord. Het is vooral bekend vanuit de psychologie en staat voor masker, een bedrieglijk voorkomen hebben of je anders voordoen dan je in werkelijkheid bent. Wordt het vanuit het Spaans vertaald, dan betekent het persoon of personage. In ieder geval, en dan kan het van beide kanten bekeken worden, dekt de – goed gekozen – titel van het boek de inhoud. Want als infiltrant speelt Elvira immers een rol, ze is als het ware een personage geworden in een wereld die in beginsel niet de hare is.

Het verhaal begint met een korte proloog die ervoor zorgt dat de lezer nieuwsgierig wordt. Naar wat er is gebeurd, maar ook vanuit wiens perspectief deze inleiding wordt verteld. Dat wordt in de eerste hoofdstukken hierna wel duidelijk, maar naar het waarom van wat er gebeurd is, moet nog wel geraden worden. Daarover komt gedurende de plot, waarin het verhaal vooral wordt verteld vanuit het perspectief van Elvira en zo nu en dan, in cursief, door de dader, meer duidelijkheid. Dit gebeurt in een vlotte, leesbare en dus toegankelijke schrijfstijl, waarbij Vink regelmatig gebruikmaakt van flashbacks. In die sprongen naar een paar jaar eerder komt de lezer wat meer over Elvira te weten, maar ook wat haar heeft bewogen om undercover te gaan en wat er vervolgens met haar gebeurd is. Tevens laat de auteur de diverse verhaallijnen, waarvan het aanvankelijk lijkt dat ze niets met elkaar te maken hebben, geleidelijk naar elkaar toelopen tot het één geheel wordt.

Aan veel details is te merken dat Vink, dochter van een politieman, kennis van zaken heeft. Ze heeft uitvoerig research gedaan en zelfs schietlessen genomen omdat ze wilde weten hoe het voelde om met een pistool om te gaan. Dit alles, haar kennis over Spanje, maar ook de verwijzing naar het regime van Franco zorgen ervoor dat het verhaal realistisch overkomt, alsof het allemaal echt gebeurd is en in principe ook wel weer opnieuw kan gebeuren. Hoewel Persona nergens een zinderende spanning heeft, zijn er wel degelijk diverse spannende momenten en ook enkele verrassende plotwendingen. Bijzonder is wel dat het onderzoek naar de moorden al na een paar weken op ‘koud’ gezet dreigt te worden. De lezer kan zich daarbij afvragen of dat niet een beetje te snel is.

Persona is een originele thriller, want het gekozen thema en de personages, in het bijzonder dat van Elvira, zijn interessant en boeiend. Daarnaast komt heel duidelijk naar voren dat de scheidslijn tussen goed en kwaad, tussen eerlijkheid of criminaliteit, uiterst dun is. Al met al heeft Vink een sterk debuut geschreven, waarbij het ongewis is of Elvira Selas in een eventueel volgend boek terugkeert. Gezien het einde van het verhaal kan het, maar het hoeft niet.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Soraya Vink
Titel: Persona

ISBN: 9789402730906
Pagina’s: 384

Eerste uitgave: 2018

De jongen in de sneeuw – Samuel Bjørk


Beschrijving
In een bergmeer wordt een 21-jarige ballerina gevonden, bruut vermoord. De politie vindt in het bos vlakbij een camera op een statief, precies gericht op de plaats delict. Het nummer ‘4’ is in de lens gekrast. Inspecteur Holger Munch is met verlof om te zorgen voor zijn dochter, maar besluit om terug te komen voor het onderzoek naar de ballerina. Mia Krüger, net ontslagen uit een afkickkliniek, is op weg naar een welverdiende vakantie in de Cariben wanneer Munch opduikt en haar vraagt om zich over de zaak te buigen. Ze besluit haar vakantie uit te stellen en te helpen met het onderzoek. Als Mia ook nog een van corruptie verdachte collega in de gaten moet houden, komt alles in een levensgevaarlijke stroomversnelling… 

Recensie
Omdat hij met rust gelaten wil worden geeft Samuel Bjørk, pseudoniem voor Frode Sander Øien, in Noorwegen liever geen interviews meer. Een aantal jaren geleden was hij er als muzikant erg bekend en dat hield in dat hij een druk leven had. Onder zijn echte naam schreef hij al voor toneel, maar ook romans. Later ging hij over naar het schrijven van thrillers en doet dat met de grootste toewijding. Hij wil één zijn met de personages. Mia Krüger is zelfs op hemzelf gebaseerd. Zijn nieuwste thriller, De jongen in de sneeuw, is in oktober 2018 verschenen.

Op een dag in april wordt in het bergmeer Svarttjønn het lichaam van een jonge ballerina gevonden. Ze is vermoord en op de plaats delict wordt een camera op statief gevonden die gericht is op de vindplaats. Opvallend is dat in de lens het cijfer vier gekrast is. Het ontbonden team van Holger Munch wordt opnieuw in het leven geroepen om zich met het onderzoek te belasten. Munch weet ook Mia Krüger, net afgekickt van haar verslaving en van plan om met vakantie te gaan, over te halen om zich met de zaak te bezig te houden. De politie staat echter voor een raadsel, vooral als er nog meer moorden gepleegd worden.

Een korte proloog. Dat is wat er aan het verhaal voorafgaat. Een proloog, die zich veertien jaar eerder afspeelt en zonder meer zorgt voor een fronsend voorhoofd. Zo vroeg maakt het dus al enigszins nieuwsgierig en dat is precies wat de auteur voor ogen heeft. Na deze korte inleiding begint het eigenlijke verhaal en worden de personages geïntroduceerd of geherintroduceerd. Voor veel lezers betekent dit een hernieuwde kennismaking met Holger Munch en Mia Krüger. Gedurende de plot blijkt dan ook dat Bjørk niet is blijven hangen bij het oude, de problemen die ze hadden, zijn er nog wel, maar ze zijn niet meer zo dominant aanwezig dat het vervelend wordt. Ze lijken ze, en dat geldt vooral voor Mia, overwonnen te hebben, zodat ze ermee kunnen omgaan. Dat is een positieve ontwikkeling die de personages ten goede komt.

Waar de auteur niet van afgeweken is, is de opzet van het boek. De jongen in de sneeuw is, net als de voorgaande boeken, onderverdeeld in diverse delen en is eveneens geschreven in de kenmerkende Scandinavische stijl en speelt zich daardoor in een rustig tempo af. Die indeling zorgt er overigens wel voor dat het verhaal voldoende snelheid heeft om boeiend en bij vlagen spannend te zijn. De meeste spanning doet zich in de aanloop van de ontknoping voor, dan geeft de auteur flink gas en neemt het tempo zienderogen toe. Daarnaast heeft dat gedeelte van het verhaal het grootste aantal verrassingen waardoor het in een niet verwachte climax eindigt.

De belangrijkste verhaallijn is het oplossen van de moorden en het vinden van de dader. Bjørk heeft echter ook nog een aantal subplots in het verhaal verwerkt. Voor de lezer is het de vraag of die met het verhaal te maken hebben. Dit zorgt ervoor dat er een extra spanningsveld ontstaat, vooral omdat er gedurende de plot geleidelijk steeds meer duidelijkheid ontstaat over die andere verhaallijnen.
Ondanks dat dit boek het derde in de reeks is, is het goed afzonderlijk van de andere te lezen. Het verhaal staat op zichzelf en de enige reden om de boeken op volgorde te lezen, is de ontwikkeling van de vaste personages. De auteur geeft gedurende de plot wel regelmatig een korte uitleg waardoor het verhaal  zonder meer te volgen is, maar daarmee heeft de lezer lang niet alle achtergrondinformatie die nodig is om de vaste personages goed te kunnen doorgronden.

Met De jongen in de sneeuw heeft de auteur opnieuw een kwalitatief hoogwaardige thriller geschreven. De samenwerking tussen Holger Munch en Mia Krüger zal ongetwijfeld nog een vervolg krijgen, hoewel het laatste hoofdstuk ook anders ingevuld kan worden. Het kan zijn dat Bjørk voor een verrassing gaat zorgen, maar het hoeft niet.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Samuel Bjørk
Titel: De jongen in de sneeuw

ISBN: 9789024565597
Pagina’s: 352

Eerste uitgave: 2018

Mijn vader is een vliegtuig – Antoinette Beumer


Beschrijving
Na de plotselinge dood van haar moeder wordt de succesvolle Eva steeds angstiger; er dreigt gevaar voor haar en haar kinderen. Ze gaat op zoek naar de oorsprong van haar angsten in haar vroege jeugd en ontdekt hiaten in haar geheugen. Dan komt haar vader weer in haar leven, de man die de afgelopen 34 jaar heeft doorgebracht in een psychiatrische inrichting. Het is het begin van een beangstigende ontdekkingsreis naar het verleden, waarin ze zowel haar eigen demonen als die van haar vader onder ogen moet komen.

Recensie
Over Antoinette Beumer wordt vaak gezegd dat ze een laatbloeier is. Dat beeld komt vooral omdat ze haar eerste speelfilm, De gelukkige huisvrouw, pas op haar zevenenveertigste maakte. En acht jaar later kwam haar debuutroman, Mijn vader is een vliegtuig, uit. Deze roman is geïnspireerd op haar eigen jeugd, dus is het enigszins autobiografisch. Ze heeft het geschreven omdat ze wilde weten wat er met haar manisch-depressieve vader gebeurd is. Op dit moment werk ze aan een verfilming van haar debuut, die in principe begin 2019 in de bioscoop zal moeten draaien.

De bijna veertigjarige Eva is eigenaar van een succesvol reclameproductiebureau waar ze erg druk mee is. Daarnaast is ze getrouwd en moeder van een tweeling. Als haar moeder plotseling overlijdt, krijgt ze steeds vaker last van paniekaanvallen en is ze ervan overtuigd dat haar kinderen, maar ook zijzelf, in gevaar is. Ze wil weten waar dit van komt en merkt dat ze zich uit haar jeugd niet veel meer kan herinneren. Eva besluit om weer in contact te komen met haar vader die ruim dertig jaar eerder in een psychiatrische inrichting is opgenomen. Dan komen haar herinneringen langzaam naar boven en moet ze de werkelijkheid onder ogen zien.

Het verhaal, dat vanuit het perspectief van Eva wordt verteld, is onderverdeeld in drie delen: Willemien, Joost en Eva. Willemien en Joost zijn respectievelijk de moeder en vader van Eva en in ieders deel wordt geleidelijk meer over hen prijsgegeven. Aan dit alles gaat eerst nog een proloog vooraf, die, nog voordat je iets van het vervolg hebt gelezen, de sfeer uitstraalt die de film One flew over the cuckoo’s nest op sommige momenten ook heeft. Of deze indruk terecht is, wordt gedurende de plot wel duidelijk. Vervolgens wisselen het heden en het verleden zich door middel van in frequentie toenemende flashbacks elkaar af. Deze sprongen terug in de tijd bestaan uit Eva’s herinneringen, die, vanaf haar intrek in haar moeders huis, langzaam naar boven komen. Hierin beleeft ze een gedeelte van haar jeugd opnieuw, maar komt ze er ook achter waarom ze haar vader decennialang niet meer heeft gezien.

Mijn vader is een vliegtuig is in feite een recht-toe-recht-aan-verhaal, zonder prachtig geformuleerde zinnen en beeldspraken. Dat heeft dit boek ook niet nodig, want Beumer weet in een beeldende stijl precies te verwoorden wat ze bedoelt en de lezer krijgt hier meteen een heel duidelijke voorstelling van. Tevens lukt het de auteur om de emoties van de personages, vooral die van Eva, op de lezer over te brengen. Dat haar dit lukt, is eigenlijk niet zo heel erg vreemd, want het verhaal is gebaseerd op ervaringen uit haar eigen jeugd en daardoor komen de situaties, maar ook de dialogen erg natuurgetrouw, dus realistisch over.

Dat het niet eenvoudig is om met iemand om te gaan die een psychische stoornis heeft, blijkt uit het hele verhaal. Dat is in het vooral fictieve Mijn vader is een vliegtuig het geval, maar in wezen ook in de realiteit. Ook de zorgverleners hebben hier nog moeite mee en dat komt in het verhaal, hoewel zijdelings, eveneens nog even naar voren. Om hier een boek over te schrijven is niet eenvoudig, maar Beumer heeft dit met verve gedaan. En als ze de intentie heeft om na dit overweldigende debuut opnieuw een boek te schrijven, wordt het moeilijk zichzelf te overtreffen.

Waardering: 5/5

Boekinformatie
Auteur: Antoinette Beumer
Titel: Mijn vader is een vliegtuig

ISBN: 9789048837526
Pagina’s: 240

Eerste uitgave: 2017

Het wolfgetal – Laura van der Haar


Beschrijving
Eind jaren negentig. Twee meisjes groeien op tussen stad en achterland. Samen ontdekken ze de wereld en zichzelf. In de loop der jaren komt hun vriendschap op scherp te staan; Vikki gaat steeds verder in het verleggen van grenzen en verlangt volledige overgave van haar vriendin. Tot de nacht waarin het onherroepelijk misgaat.

Recensie
In 2012 deed Laura van der Haar, volgens haarzelf per ongeluk, mee aan een poëzieslag en werd in dat jaar de winnaar van het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam. Een paar jaar later stelde ze haar gedichtenbundel Bodemdrang samen en dat betekende eveneens het einde van haar carrière als archeoloog. Ze ging zich vanaf dat moment volledig toeleggen op schrijven. Zo heeft ze bijvoorbeeld bijgedragen aan de satirische website De Speld en ook aan de Nederlandse versie van VICE. Verder begon ze met het schrijven van een eerste roman. Dit romandebuut, Het wolfgetal, is in het voorjaar van 2018 verschenen.

Het is het einde van de jaren negentig. Twee elfjarige meisjes raken met elkaar bevriend en groeien op in een provinciestad. Ze staan aan het begin van hun puberteit en hebben dus de leeftijd om te ontdekken. Zowel zichzelf als de omgeving om zich heen. Vikki, een van de twee, verlegt haar grenzen steeds meer en verwacht dit ook van haar vriendin. Nadat ze, samen met een ander meisje, een avond uit zijn geweest, gaat er iets gigantisch fout. Het is zelfs zo erg dat dit hun vriendschap danig onder druk zet.

Een openingszin is belangrijk voor een boek. Zo’n zin kan een verhaal, nog voordat het begonnen is, maken of breken, maar wat het in ieder geval moet doen, is de lezer nieuwsgierig maken. Dat doet deze zin in Het wolfgetal zonder meer, het trekt de aandacht en blijft gedurende het verhaal zonder meer hangen. Natuurlijk is dit niet het enige waar de lezer nieuwsgierig naar wordt. Dat wordt hij ook naar Vikki en haar naamloze vriendin, de ik-figuur vanuit wier perspectief het verhaal wordt verteld. Naarmate het verhaal vordert, wordt er steeds meer een tip van de sluier opgelicht en daarom kom je ook meer over beide meisjes te weten. Dat creëert een spanningsveld, dat overigens nog eens wordt versterkt doordat sommige hoofdstukken afgewisseld worden met eerst fragmenten uit een autopsierapport en later uit het verslag van een psychiater. Uit dat eerste blijkt dat er iets gebeurd is, maar wat dat dan is en over wie het gaat, is aanvankelijk nog niet duidelijk. Dat wordt het gedurende de plot, en dat was min of meer te voorzien, wel, maar het gevoel van spanning verdwijnt daardoor niet.

Het wolfgetal is vooral een verhaal van twee meisjes in de puberteit. Wat hen beweegt, waar ze zich mee bezighouden. De ene keer hebben ze nog wat van een kind over zich, maar het andere moment pretenderen ze al heel wat te zijn. Dat wordt door Van der Haar erg goed beschreven, ze heeft zich in de gedachtewereld verplaatst van meisjes van die leeftijd en weet dat dus ook goed over te brengen. Soms denk je zelfs dat ze haar uit eigen ervaringen in het verhaal verwerkt heeft. Hoewel de vertelster en Vikki uit totaal verschillende milieus komen, lijkt hun vriendschap daar niet onder te lijden. Die is innig, zelfs zo erg dat de lezer de indruk krijgt dat het verder gaat dan alleen maar dat. Zelfs als ze elkaar, vele jaren later, weer tegenkomen, pakken ze de draag als vanouds weer op. Beide meisjes zijn het belangrijkst voor het verhaal, hun personages zijn dan ook prima uitgewerkt en zorgen voor een heel acceptabele diepgang.

Van der Haar weet in een vlotte schrijfstijl met soms mooi geformuleerde zinnen ook de toon van de jaren negentig goed neer te zetten. Tijdens de plot worden gerezen vragen beantwoord en dat gebeurt ook in de ontknoping. Desondanks kan de lezer aan het eind toch het gevoel hebben dat het verhaal niet helemaal af is. Omdat er wel enkele onbeantwoorde vragen overblijven. Dat neemt echter niet weg dat de auteur met Het wolfgetal een bijzonder innemende debuutroman geschreven heeft.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Laura van der Haar
Titel: Het wolfgetal

ISBN: 9789463622745
Pagina’s: 399

Eerste uitgave: 2018