Jij – Zoran Drvenkar


Beschrijving
Neem een man die door heel Duitsland reist en geen genade kent. Waar hij komt blijft niemand in leven. Noem hem ‘de reiziger’ en vrees hem. Neem vijf vriendinnen die de chaos binnenlaten en op de vlucht slaan. Noem hen ‘de lieve sloeries’ en mijd hen. Neem een vader die wordt achtervolgd door door het verleden en over lijken gaat om zijn doel te bereiken. Stel je voor dat hij tegen elke prijs de vijf vriendinnen wil grijpen. Noem hem ‘de rekenaar’ en mijd ook hem. Allen bewegen zich naar elkaar toe, gedreven door wraakzucht en zich onbewust van het feit dat JIJ ze observeert…

Recensie
Op zijn derde verhuisde de in Kroatië geboren Zoran Drvenkar met zijn ouders naar Duitsland en op zijn dertiende schreef hij zijn eerste gedicht. Het duurde vervolgens negen jaar voordat hij besloot om als freelance schrijver aan het werk te gaan. Hij is veelzijdig en schrijft onder andere kinderboeken, romans en thrillers. Onder het pseudoniem Victor Caspak & Yves Lanois schreef hij in 2004 het kinderboek Die Kurzhosengang en ontving daarvoor een jaar later de Duitse jeugdliteratuurprijs. Zijn eerste roman, Sorry, verscheen in 2010 en twee jaar later kwam Jij uit.

Hij wordt De Reiziger genoemd en door te moorden laat hij regelmatig van zich horen. Waar hij moordt, blijft niemand in leven. Hij boezemt angst in, maar lijkt eveneens tot een legende uit te groeien. Dan zijn er ook nog vijf vriendinnen, ze vluchten met vijf kilo heroïne in hun bagage weg uit Berlijn. Ze worden achterna gezeten door Ragnar, een nietsontziende crimineel die de meisjes wil vinden en daarbij ook zijn heroïne terug wil hebben. Het onvermijdelijke gebeurt, want in Noorwegen kruist hun pad. En de lezer (jij) is hier getuige van.

Het verhaal bestaat uit drie delen, waarbinnen het wordt verteld vanuit diverse perspectieven, waarbij het bijzondere is dat daarbij alleen de persoonlijke voornaamwoorden je en jij gebruikt worden. Dit is een ongebruikelijk, maar zeker interessante en boeiende benadering. Deze opzet zorgt er wel voor dat de lezer al vanaf het begin bij het wel en wee van de personages betrokken is. Of ze zich nu aan de goede of minder goede kant van de scheidslijn van goed en kwaad bevinden, maakt daarbij niet uit. Drvenkar heeft het verder dusdanig ingekleed dat je al meteen nieuwsgierig gemaakt wordt, vooral naar de persoon achter De Reiziger.

Gedurende de plot wordt er steeds meer over deze mysterieuze persoon bekend en wanneer de diverse verhaallijnen geleidelijk naar elkaar toegroeien, wordt het ook duidelijk wat hij met het geheel te maken heeft. Tot het moment daar is, zie je dat niet aankomen en kun je geen enkel verband ontdekken. Dat geldt aanvankelijk ook voor de andere subplots, het lijkt er in beginsel helemaal niet op dat er een link met elkaar is. Maar juist wanneer je het niet verwacht, wordt het helder wat de exacte connectie is. Dit heeft de auteur op een erg subtiele en slimme manier in de plot verwerkt.

De eerste hoofdstukken, op dat van De Reiziger na, heeft het verhaal nog geen echte thrillerelementen. Hierdoor lijkt het even op gang te moeten komen. Stapsgewijs wordt het echter steeds spannender, eerst onderhuids, maar later is er ook sprake van actiespanning. Hoe verder de plot komt, hoe meer onverwachte wendingen. Daarnaast neemt het aantal hoofdstukken dat met een cliffhanger eindigt ook toe. Dit is goed voor de spanningsboog. Jij heeft van meet af aan al een behoorlijk tempo, dat af en toe zelfs nog toeneemt. Het gaat echter niet zover dat het een achtbaan is die niet meer gestopt kan worden, de snelheid blijft te allen tijde acceptabel waardoor het een goed bij te houden verhaal is.

Het lijkt er misschien op dat Jij een ingewikkeld verhaal is om te volgen. Daar is echter geen enkele sprake van. Omdat boven ieder hoofdstuk de naam van het vertellende personage vermeld is, kan daar geen misverstand over ontstaan. Toch is het, maar dan alleen omdat er erg veel gebeurt, goed om de aandacht erbij te houden. Het zou immers jammer zijn om iets te missen waardoor je het verhaal anders zou kunnen gaan interpreteren. Dat is spijtig voor jezelf, maar ook voor Drvenkar, wiens tweede roman zeer origineel en lezenswaardig is.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Zoran Drvenkar
Titel: Jij

ISBN: 9789029578493
Pagina’s: 528

Eerste uitgave: 2012

Zij die zwijgt – Samantha Stroombergen


Beschrijving
Op een zeer koude nacht strompelt een jonge vrouw met een bloedende hoofdwond en zonder schoenen langs de Leidse grachten. Ze wordt naar het ziekenhuis gebracht, waar ze zich hult in hardnekkig stilzwijgen. Rechercheur Léon Coeur wordt erbij gehaald, maar als blijkt dat de -gewonde vrouw de verloofde is van een bekende politicus, moet hij de zaak overdragen aan een rivaal.

Ondertussen wordt het lichaam van de populaire YouTuber Ceyda Yilmaz in haar huis aangetroffen. Léon onderzoekt samen met zijn nichtje Hanna, studente criminologie, de plaats delict. Als ze daar een cryptisch bericht van de moordenaar vinden, komen ze erachter dat er misschien een verband is met de mishandelingszaak. Ceyda is waarschijnlijk niet het eerste dodelijke slachtoffer, en als Léon en Hanna niet opschieten ook niet het laatste…

Recensie
Al op achtjarige leeftijd droomde Samantha Stroombergen ervan om schrijver te worden en op de middelbare school wist ze zeker dat ze het wilde. In 2018 debuteerde ze met de thriller De witte kamer, waarvoor ze een jaar later De Gouden Strop, een prijs voor de beste (oorspronkelijk) Nederlandstalige spannende roman, won. Ze was de jongste winnaar ooit en het betekende een flinke stap voorwaarts in haar nog prille carrière als auteur. In 2020 verscheen Zij die zwijgt, het tweede deel met rechercheur Léon Coeur en zijn nicht Hanna Gosselaer.

Na een avondje uit treffen Hanna en haar vriendin Sophie een strompelende jonge vrouw aan. Ze draagt geen schoenen en heeft een bloedende wond aan haar hoofd. De vrouw wordt naar het ziekenhuis gebracht, maar vertelt niets over wat haar is overkomen. Rechercheur Léon Coeur wordt erbij gehaald, maar een collega krijgt de zaak toebedeeld. Niet veel later wordt het lichaam van Ceyda Yilmaz, een YouTube-ster, gevonden. Léon krijgt deze zaak in handen en samen met zijn team komt hij erachter dat er een mogelijk verband bestaat met de zwijgende vrouw. Dan blijkt ook dat er nog een slachtoffer gevallen is en dat er mogelijk nog een moord volgt.

Een bezwaar van terugkerende personages in thrillers is nog weleens dat een volgend deel van de serie verdergaat waar het vorige is gebleven. Dik kan soms verwarrend zijn als je later instapt en de voorgaande boeken uit de reeks niet gelezen hebt. In Zij die zwijgt maken Léon Coeur en Hanna Gosselaer voor de tweede keer hun opwachting, maar daar is zo goed als niets van te merken. De verhaallijn is opzichzelfstaand en als het nodig is, en dat is niet zo heel erg vaak, geeft Stroombergen wat achtergrondinformatie uit het eerste deel. Als lezer krijg je in ieder geval nooit het gevoel iets te missen, dus goed dat de auteur hiervoor gekozen heeft.

Na een interessante proloog waarin al een heel klein beetje spanning te bespeuren is én waarvan je je afvraagt wat er precies is gebeurd, begint het eigenlijke verhaal. Dat begint nog vrij gewoon, maar nadat Hanna en Sophie de gewonde vrouw aantreffen, gaat het intrigeren, vooral omdat ze in alle toonaarden blijft zwijgen en niemand haar aan de praat krijgt. De politie wil weten wat haar overkomen is, maar de lezer wil dat ook. Dat maakt nieuwsgierig, maar hoe verder de plot vordert, hoe meer je over haar te weten komt. Dit komt vooral door de paar flashbacks naar niet eens zo heel erg lang geleden.

Zij die zwijgt wordt voor het grootste deel verteld vanuit het perspectief van Léon en Hanna en af en toe is er een hoofdstuk vanuit een ik-figuur, de dader. Deze opzet zorgt er, samen met een aantal onverwachte plotwendingen en cliffhangers, voor dat er een lichte spanningsboog ontstaat. Op ene een enkel moment na staat het verhaal niet bol van actiespanning. Het moet het grotendeels hebben van het politieonderzoek, het mysterie rond de zwijgende vrouw en enkele privézaken van sommige personages. Toch verveelt het geen moment, want er gebeurt voldoende om de lezer bij de les te houden.

De hoofdpersonages Léon en Hanna hebben in vergelijking met De witte kamer, het eerste boek waarin ze te bewonderen waren, wat meer diepgang gekregen. Ze hebben een overduidelijke ontwikkeling doorgemaakt. Daarnaast zijn er ook een paar anderen wier rol er mag zijn, zij verdienen het dat ze in het volgende deel, want dat komt er, een iets groter aandeel krijgen. Het verhaal heeft wel een paar minimale clichés die vaker in thrillers voorkomen, maar dat is geenszins storend, het hoort er eigenlijk een beetje bij. Zij die zwijgt is al met al een toegankelijk rechttoe rechtaan verhaal waarvan de deur aan het eind ook nog eens een klein beetje openstaat.

Waardering: 4/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: Samantha Stroombergen
Titel: Zij die zwijgt

ISBN: 9789022583210
Pagina’s: 352

Eerste uitgave: 2020

Dood in opdracht – Eric Oosthoek


Beschrijving
Lydia Govaert werkt harder dan ooit aan de zoveelste corruptiezaak binnen de Nationale Politie. Een moordaanslag op twee politieagenten zet alle codes op rood. Tijdens het onderzoek wijst alles op een georganiseerde moordservice van de onderwereld. Een nachtmerrie begint, de ene liquidatie volgt na de andere. De nietsontziende maffiabende spaart zelfs een veertienjarige, onschuldige puber niet. Tot Lydia’s ontzetting raakt haar dochter Marianna, eerstejaarsstudent Rechten, ook bij de zaak betrokken.

Recensie
In 1977 begon Eric Oosthoek bij de Publieke Omroep aan een carrière als dramaregisseur en scenarioschrijver. In die hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor een aantal succesvolle dramaseries als Sanne en Oog in oog, maar ook voor enkele televisiefilms die op buitenlandse publieke zenders zijn uitgezonden. Vanaf 2008 legde hij zich volledig toe op het schrijven van fictie en in 2019 verscheen zijn eerste factionthriller Onder verdenking, het eerste deel van een serie met Maarten Severyn en Lydia Govaert. Een jaar later, eind september 2020, kwam Dood in opdracht, het tweede deel van de reeks, uit.

Terwijl Officier van Justitie Lydia Govaert nog aan een corruptiezaak binnen de Nationale Politie werkt, wordt er tijdens een alcoholcontrole op twee agenten geschoten. Een van hen overleeft de aanslag niet. De politie zet alles op alles om de daders te vinden en tijdens het onderzoek stuit ze op aanwijzingen waaruit blijkt dat de twee mannen deel uitmaken van een georganiseerde organisatie die in opdracht liquidaties uitvoert. Dit wordt bevestigd nadat vlak achter elkaar enkele criminelen worden geëlimineerd. Het OM en Maarten Severyn en zijn team willen dit zo snel mogelijk een halt toeroepen.

In tegenstelling tot het voorgaande deel heeft Lydia Govaert in Dood in opdracht een aanmerkelijk grotere en zonder meer aanzienlijke rol. Na een korte introductie in het tweede hoofdstuk komt de lezer gedurende de plot steeds meer over haar te weten. Ze is een sterke persoonlijkheid, gaat volledig voor haar werk en heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Ook haar privésituatie komt even in beeld, maar in mindere mate. Toch is dit voldoende om haar te kenmerken als een vriendelijke en zelfbewuste vrouw. Gevolg van haar prominentere aanwezigheid is dat Maarten Severyn iets minder in beeld komt dan in Onder verdenking, maar toch moet zijn taak in dít verhaal niet onderschat worden. Wat hen beiden betreft, is het al vrij snel duidelijk dat ze een gestroomlijnd en krachtig duo vormen, ondersteund door een aantal sterke subpersonages.

Al vanaf het begin vallen ook ditmaal de beeldende beschrijvingen op. De lezer wordt als het ware bij het verhaal betrokken, lijkt zich er zelfs middenin te bevinden. Hoewel Dood in opdracht een volledig fictief verhaal is, is het wel te merken dat de auteur er waargebeurde feiten in verwerkt heeft. Het komt dusdanig realistisch over dat je soms het gevoel hebt een non-fictieverhaal te lezen. De eerste hoofdstukken zijn vooral een introductie van een aantal personages, maar het verhaal wordt daar niet ondergeschikt aan gemaakt. Daarom boeit het meteen en heeft het al snel een behoorlijk spanningsveld, veroorzaakt door een aantal plotwendingen en cliffhangers. Naarmate de plot vordert, intrigeert het meer en meer en neemt je betrokkenheid bij en in het verhaal zienderogen toe. Iets dat ongetwijfeld te danken is aan het feit dat Oosthoek scenarioschrijver is geweest.

Dat laatste is ook te zien aan de schrijfstijl, die is vaak kort en krachtig, alsof het boek een filmscript is. Dialogen zijn waarheidsgetrouw en zijn eigentijds en tevens afgestemd op ieder specifiek vakgebied. De politie heeft haar eigen jargon, het OM idem dito en onder criminelen is straattaal gebruikelijk. Dit alles komt prima tot uiting. Een nadeel daarvan is echter wel dat er op sommige momenten iets te veel in detail getreden wordt en dat het te technisch is. Noodzakelijk voor het verhaal, maar met het gevaar dat een minder geboeide lezer zich toch wat laat afleiden.

Ten opzichte van Onder verdenking hebben de personages, ofschoon ze natuurlijk nog steeds dezelfde zijn, voorwaartse stappen gemaakt. Ze zijn sterker geworden. Ook de auteur lijkt hierin te zijn meegegaan, want Dood in opdracht is overtuigender dan zijn voorganger. Als dit de voorbode is van de nog te verschijnen boeken, belooft de Severyn en Govaert-serie bijzonder geslaagd te worden.

Waardering: 4/5

(Met dank aan de auteur voor het beschikbaar stellen van een recensie-exemplaar.)

Boekinformatie
Auteur: Eric Oosthoek
Titel: Dood in opdracht

ISBN: 9789082993431
Pagina’s: 288

Eerste uitgave: 2020

In verband met de corona-maatregelen vindt er geen boekpresentatie plaats. Ter vervanging daarvan gaan strafpleiters én fictie-auteurs Geert-Jan Knoops en Gerard Spong o.l.v. Frénk van der Linden donderdag 1 oktober a.s. een uur lang in debat over het thema ‘Tussen feit en fictie: over het schrijven van faction’. All Fiction zal dit dubbelinterview uiteraard publiceren in de nieuwsbrief en podcast Achter de woorden.

Het spel van leugens – Anna West


Beschrijving
Tijdens een echtelijke ruzie tussen Eva en Peter, een veelbelovend politicus, overlijdt hun tweejarige zoontje Aron. Peter stelt voor tegen de politie te vertellen dat het kind ontvoerd is. Op die manier is zijn carrière gered en zal Eva niet worden veroordeeld.

Zeventien jaar later, op de avond dat Peter tot minister van Justitie wordt benoemd, staat Aron voor de deur.

Recensie
Marja West
studeerde rechten aan de Open Universiteit en trok zowel binnen- als buitenland een tijdje rond. In 2013 besloot ze haar leven om te gooien door een carrière als schrijfster te beginnen. Twee jaar later verscheen haar debuut, de thriller Uitgeteld, waarmee ze de longlist voor de Diamanten Kogel haalde. In 2017 schreef ze Gelukkig zijn we familie, de eerste Nederlandse audio-soap. In augustus 2020 verscheen Het spel van leugens, dat ze onder het pseudoniem Anna West geschreven heeft. Onder haar eigen naam publiceert ze op Facebook ook korte verhalen.

Aron, het tweejarige zoontje van huidige minister van justitie Peter Ackerman en zijn vrouw Eva is om het leven gekomen. Peter heeft de politie verteld dat Aron ontvoerd was, vooral vanwege zijn carrière, maar ook om te voorkomen dat zijn vrouw veroordeeld zou worden. Het is nu zeventien jaar later en na een televisie-uitzending waarin een verouderingsfoto van hem werd getoond werd, staat Aron plotseling bij zijn ouders voor de deur. Eva kan echter niet geloven dat de jongen haar zoon is, ze is er immers van overtuigd dat hij in de tuin begraven ligt.

Hoe zou je zelf reageren als plotseling je kind voor de deur staat en je niet beter weet dan dat het lang geleden overleden is? Voor Eva is het in ieder geval verwarrend dat haar zoon Aron ineens is komen opdagen. Zover zelfs dat ze soms aan zichzelf begint te twijfelen. Die twijfel krijg je als lezer ook, want West heeft het verhaal dusdanig in elkaar gezet dat je je vanaf het begin afvraagt wie er gelijk heeft, Peter of Eva. Gedurende de plot stel je jezelf dan ook regelmatig de vragen ‘Leeft Aron werkelijk niet meer?’ of ‘Is hij dan toch ontvoerd?’. Als lezer zit je eigenlijk voortdurend in onzekerheid over het werkelijke lot van Aron. Dit is dan ook zo goed als zeker het effect dat de auteur heeft willen bereiken.

Het spel van leugens wordt verteld vanuit het perspectief van Eva en speelt zich vooral in het heden af. Zo nu en dan maakt het verhaal een sprong naar zeventien jaar eerder, waardoor de lezer geleidelijk aan steeds meer te weten komt wat zich destijds heeft afgespeeld. Een andere flashback, die terugvoert naar de jeugd van Eva, zorgt ervoor dat je haar nog wat beter leert kennen, maar maakt ook duidelijk dat ze, behalve het verlies van Aron, ook nog met een andere onverwerkte gebeurtenis te kampen heeft. Van alle personages is dat van Eva het meest uitgewerkt. Van de overige is dat in zekere zin ook niet nodig. Wat je over hen te weten komt, is namelijk ruim voldoende om je een beeld van hen te kunnen vormen.

De sfeer die na de terugkeer van Aron is ontstaan, wordt door West goed weergegeven. Vooral die in huize Ackerman, soms is het er ronduit grimmig, soms zelfs vijandig. Daarnaast worden de verschillende omstandigheden en locaties beeldend beschreven, alsof je je als lezer tussen de personages bevindt. De spanning die het verhaal kenmerkt, is vooral psychologisch, is al vanaf het eerste hoofdstuk aanwezig en gaat door tot en met het laatste.

Omdat de ontknoping in feite twee kanten op kan, is het niet te voorspellen welke de juiste is. Pas in het laatste hoofdstuk komt er een antwoord op enkele tijdens de plot ontstane vragen, hoewel er ook bij gezegd moet worden dat er ook een paar onbeantwoord blijven. Dat is jammer, want de lezer blijft immers niet graag met losse eindjes zitten. Ondanks dit licht onbevredigende gevoel is Het spel van leugens een psychologische thriller pur sang.

Waardering: 4/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: Anna West
Titel: Het spel van leugens

ISBN: 9789461094612
Pagina’s: 350

Eerste uitgave: 2020

De beste leugen – Tanen Jones


Beschrijving
Na de dood van haar vader moet Leslie op zoek naar haar zus Robin, die ze al tien jaar niet meer heeft gezien. Alleen als ze samen naar de notaris gaan, hebben ze recht op het geld dat hun vader hun naliet. Maar als Leslie haar zus eindelijk heeft getraceerd, blijkt Robin net daarvoor gestorven aan een overdosis.

Wanhopig vertelt Leslie haar verhaal aan Mary, een huisgenote van Robin, en samen bedenken ze een plan om toch de erfenis te kunnen innen, waarbij Mary de rol van Robin speelt. De gelijkenis is goed genoeg, en wat kan er misgaan? Maar dan komt Mary erachter dat Leslie haar niet de volledige waarheid heeft verteld, en dat de opdracht moeilijker en gevaarlijker is dan verwacht.

Recensie
Tanen Jones heeft een diploma in Amerikaanse geschiedenis en voordat ze met schrijven begon heeft ze een aantal jaren wet- en strafrechtboeken geredigeerd. Uiteindelijk koos ze voor een carrière als auteur, als kind schreef ze overigens al romans en op de universiteit een scriptie over korte verhalen. Het eerste boek dat ze als volwassene schreef, is De beste leugen, een thriller die in 2020 is verschenen en door Daniëlle Stensen werd vertaald. De personages waarover ze schrijft, zijn queer-vrouwen met een enigszins donkere kant.

Leslie heeft jaren voor haar vader gezorgd en omdat hij onlangs is overleden, moet ze, om recht op de erfenis te hebben, op zoek naar haar zus Robin, waar ze al tien jaar geen contact meer mee heeft. Uiteindelijk vindt ze haar zus, maar die blijkt net daarvoor te zijn gestorven aan een overdosis. Ze vertelt haar verhaal aan Mary, die niet alleen op Robin lijkt, maar ook haar rol wel over wil nemen. Het opeisen van de erfenis mag geen probleem meer zijn. Mary ontdekt dat Leslie haar niet de volledige waarheid heeft verteld. Hierdoor kan hun plan weleens in het water vallen.

De beste leugen wordt verteld vanuit de perspectieven van Robin, Leslie en Mary en doordat de auteur voor deze opzet heeft gekozen, krijgt de lezer een vrij goed beeld van hun personages. Je leert hen hierdoor kennen, komt tegelijkertijd wat over hun achtergrond te weten, maar je merkt tevens dat ze wat te verbergen hebben, dat ze niet zijn zoals ze zich naar de buitenwereld voordoen. Hun gedragingen zijn precies zoals Jones het bedoeld heeft, duister en daardoor niet altijd te peilen. De keuze van de auteur om alle hoofdstukken, dus alle perspectieven, in de eerste persoon (de ik-vorm) te schrijven, pakt niet altijd gelukkig uit. Ondanks dat boven ieder hoofdstuk aangegeven staat wie de verteller is, is het namelijk mogelijk dat de lezer zich nog wel eens in perspectief vergist.

Ondanks dat sommige hoofdstukken met een cliffhanger eindigen, is de spanning in het boek minimaal. Toch, en dat is de verdienste van de auteur, wordt de lezer wel nieuwsgierig gemaakt. Je wilt vanaf het begin immers wel weten hoe het met de drie personages gaat aflopen, of het klopt dat ze hun ware ik niet laten zien, maar ook wat er waar is en wat niet. In zekere zin kun je dan eigenlijk toch wel zeggen dat het verhaal een soort spanningsveld heeft, maar dan alleen niet die van een traditionele thriller. Aan de andere kant kun je je ook afvragen of De beste leugen wel een thriller is. De bij dit genre horende elementen zijn sporadisch aanwezig, want behalve de hiervoor genoemde punten bevat het verhaal ook zo goed als geen verrassende plotwendingen.

Het tempo van het verhaal is niet dat van een rollercoaster, maar daarentegen is het ook niet tergend langzaam. Wat dat betreft, en dat kun je ook wel over de opzet en de schrijfstijl zeggen, heeft Jones het prima voor elkaar. Het grootste bezwaar is de plot, er is, ondanks de continu aanwezige nieuwsgierigheid, hoegenaamd geen sprake van een spanningsopbouw. De vrij lange ontknoping heeft weliswaar een paar onverwachte momenten, maar daar tegenover staat dat een groot deel van de plot redelijk voorspelbaar is. Zeker voor een doorgewinterde thrillerlezer. Desondanks laat Jones met De beste leugen zien dat ze het in zich heeft om een gedegen verhaal in elkaar te zetten. Alleen is het jammer dat dit debuut meer wegheeft van een roman dan van een thriller.

Aan het eind van het boek heeft de auteur overigens nog een uitgebreide opmerking opgenomen. Hierin gaat ze in op de postpartumdepressie (postnatale depressie). Omdat dit een van de thema’s in het verhaal is, is dit een goede en zinvolle aanvulling.

Waardering: 3/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur:Tanen Jones
Titel: De beste leugen

ISBN: 9789403187709
Pagina’s: 352

Eerste uitgave: 2020

Waar is ze? – Alex Marwood


Beschrijving
“Sorry voor deze algemene mail, maar ik heb jullie hulp hard nodig. Mijn peetdochter, Coco Jackson, verdween uit het  vakantiehuis in Bournemouth waar ze met haar familie verbleef in de nacht van zondag op maandag 29/30 augustus. Opeens was ze er niet meer. Coco is drie jaar oud.”

Als Coco, een van een tweeling, tijdens een familieweekend verdwijnt, ontstaat er mediahype. Haar ouders zijn rijk en invloedrijk, net als alle vrienden met wie ze op vakantie waren dat weekend aan zee. Wat is er echt met Coco gebeurd? Twaalf jaar later komt het gezelschap weer bij elkaar voor een herdenkingsweekend. Coco’s vader is overleden en de onderhuidse spanning is voelbaar. De donkerste geheimen worden langzaam blootgelegd.

Recensie
Voordat Serena Mackesy onder het pseudoniem Alex Marwood in 2012 debuteerde met de thriller Tweespalt had ze al vier romans geschreven. Deze debuutthriller was al meteen een bestseller, ze stond ermee op de shortlist voor onder andere ITW en Macavity en won er de Edgar Award mee. In 2017 verscheen Waar is ze?, waarvoor de lezer haar zowel met lovende als slechte kritieken beloonde. Haar werk wordt in verschillende talen vertaald en van haar eerste twee thrillers zijn de filmrechten verkocht.

Op 31 augustus 2004 verstuurt Maria Gavila al haar relaties een e-mail over de verdwijning van haar peetdochter Coco. Ze roept iedereen op het bericht door te sturen opdat zoveel mogelijk mensen hier nota van kunnen nemen. Coco blijkt tijdens een familieweekend in Bournemouth verdwenen te zijn en omdat haar ouders puissant rijk zijn, storten de media zich hier vol overgave op. Twaalf jaar later overlijdt Sean Jackson, Coco’s vader en komt iedereen weer bij elkaar voor de begrafenis. Dan blijkt ook dat de groep al die jaren een geheim met zich heeft meegedragen.

Het verhaal begint met de brief annex hulpvraag van Maria over de vermissing van de driejarige Coco. Vervolgens een aantal getuigenverklaringen van mensen die het meisje gekend of gezien hebben. Deze opzet is aardig en zorgt ervoor dat de lezer licht nieuwsgierig wordt. Want wie wil er nou niet weten wat er met het kleine meisje is gebeurd. De brief en getuigenverklaringen zijn opgesteld in 2004, het jaar waarin het verhaal zich voor een groot deel afspeelt en dat gezien kan worden als een flashback van het heden. Dat heden, zo blijkt gedurende de plot, is twaalf jaar later, dus 2016 en wordt verteld vanuit het perspectief van Mila (ook Milly of Camilla). De hoofdstukken die zich in het verleden (2004) afspelen, worden afwisselend vanuit verschillende perspectieven verteld.

Na de aardige en toch ook wel enigszins originele start van Waar is ze? zakt het verhaal al heel snel in. In een tergend traag tempo kabbelt het voort en wordt de lezer steeds meer betrokken bij de schone schijn die Sean en zijn vrienden en/of familieleden ophouden. Hij is getuige van de ruzies, de al dan niet verkapte sneren, de onenigheden en de ogenschijnlijke vijandschap die er heerst. Omdat zo goed als niemand is zoals hij/zij zich voordoet, zijn de meeste personages ronduit onsympathiek. De enige twee waarvoor je nog enige genegenheid kunt opbrengen zijn Mila en Ruby, het tweelingzusje van Coco. Overigens, en dat ligt niet aan de personages, is het niet altijd even duidelijk wie bij wie hoort. Marwood heeft daarmee een steekje laten vallen, want voor de lezer is het namelijk wel prettig om te weten hoe de onderlinge verhoudingen zijn.

Omdat er in feite niet zo heel veel gebeurt, op het vele gekonkel na, heeft het verhaal geen enkele spanning. Er zijn geen cliffhangers, de verrassende plotwendingen blijven zo goed als achterwege en op de koop toe is het verhaal ook nog eens behoorlijk voorspelbaar. Van mijlen ver zie je namelijk al aankomen hoe het zal aflopen, wat er is gebeurd en wie daarvoor verantwoordelijk is. Toch lijkt het er even op, de plot is dan inmiddels op driekwart, dat de auteur bedacht heeft dat het verhaal toch nog wat thrillerelementen moet hebben. IJdele hoop, want na een paar bladzijden verzandt Waar is ze? alweer snel in het gezapige ritme van daarvoor.

Marwood hanteert een eigentijdse en toegankelijke schrijfstijl, waardoor het boek in principe prettig moet lezen. Dit wordt echter teniet gedaan door de karakters van de meeste personages en alle tekortkomingen die het boek heeft. Waar is ze? is misschien leuk voor wie van onmogelijke intriges houdt, maar voor de thrillerliefhebber is het een enorme deceptie.

Waardering: 1/5

Boekinformatie
Auteur: Alex Marwood
Titel: Waar is ze?

ISBN: 9789022579206
Pagina’s: 400

Eerste uitgave: 2017

Confettiregen – Splinter Chabot


Beschrijving
Confettiregen is een prachtig, ontwapenend en ontroerend verhaal over een jongen genaamd Wobie die opgroeit in een warme en veilige omgeving. Als in een sprookjeswereld. Eenmaal op school komt hij erachter dat zijn enthousiasme volgens sommigen gekooid moet worden, dat sommige kleren alleen voor meisjes bestemd zijn en dat verliefdheid ingewikkelder is dan een hartje tekenen.

Aan de hand van drie bepalende ontmoetingen in zijn jeugd, komt Wobie steeds meer over zichzelf te weten. Naarmate hij ouder wordt ontdekt hij langzaam maar zeker dat hij anders is dan zijn broers, anders dan zijn meeste klasgenoten, anders dan wie hij dacht te zijn. Anders dan wie hij wilde zijn. Langzaam sluipt er een grijze mist in zijn leven, en begint hij iets te ontdekken dat eerst genegeerd, vervolgens gevreesd, maar uiteindelijk gevierd wordt. Dit boek is een dagboek van die worsteling en die zoektocht.

Recensie
Splinter Chabot is vooral bekend geworden door zijn zesdelige televisieserie SPLINTER in de politiek, maar fungeerde ook regelmatig als tafelheer in het programma De wereld draait door. In de uitzending van 3 maart 2020 heeft hij in een openhartig interview uitgebreid over zijn coming-out verteld. De aanleiding daartoe was dat zijn debuut Confettiregen een dag later verscheen. In dit boek vertelt zijn alter-ego en hoofdpersonage Wobie hoe hij met deze worsteling is omgegaan.

Wobie heeft geen enkele reden om te klagen. Hij groeit op in een warm, liefdevol en ruimdenkend gezin. Toch knaagt er iets aan hem, hij voelt dat hij anders is en dat gevoel wordt alleen maar sterker naarmate hij ouder wordt. Al van jongs af aan kleedt hij zich anders dan anderen en op school heeft hij vooral vriendinnen, bij jongens voelt hij zich ongemakkelijk. Hij heeft het hier moeilijk mee en kan en durft hier met niemand over te praten. Voor hem is het een worsteling in de ontdekking naar zijn ware identiteit.

In zijn woord vooraf vertelt Chabot dat het zijn bedoeling was een heel ander boek te schrijven. Een politiek pamflet waarin aan diverse actuele onderwerpen, problemen en thema’s aandacht besteed wordt. Hoe anders is het gelopen, want uiteindelijk is het een sterk autobiografisch boek geworden. In Confettiregen is dat vanaf het allereerste hoofdstuk goed te merken. Ondanks dat Wobie de hoofdpersoon in het verhaal is, krijgt de lezer nergens het gevoel dat het verhaal verzonnen elementen bevat. Het ademt Splinter, het is Splinter. Van begin tot eind. En wat er ook wordt verteld, je ziet hem voortdurend voor je. Het is een kunst om de lezer te laten denken en voelen dat ‘protagonist’ in feite de auteur zelf is, dat is niet iedereen gegeven.

Het verhaal bestaat uit drie delen en aan ieder deel is een jongensnaam toegekend. De reden daarvan is voor de hand liggend en dat blijkt ook wel uit de plot van ieder deel. De afzonderlijke delen vertegenwoordigen Wobie’s levensfase, verlopen chronologisch en laten stap voor stap zien hoe hij steeds meer van en over zichzelf ontdekt. Dit gebeurt niet zonder slag of stoot en dat komt bijzonder goed tot uiting. Zijn soms kwetsbare opstelling, maar ook zijn angst voor wie en wat hij nu werkelijk is, maken daar deel van uit. Vanaf het moment dat hij beseft dat hij ‘anders’ is, zit hij tegelijkertijd nog volop in de ontkenningsfase.

Geregeld waren de levens van de mensen daar net zo versleten als de huizen en de straten.

Deze gedeeltelijke levensbeschrijving, want zo kan Confettiregen eigenlijk best genoemd worden, bevat met regelmaat mooi geformuleerde zinnen en uitdrukkingen, waarvan bovenstaande een mooi voorbeeld is. Het verhaal is bij vlagen aandoenlijk, aangrijpend en heeft eveneens een gezonde dosis humor. Het belangrijkste is echter dat het onomwonden aantoont dat een coming-out voor veel jongeren een aanzienlijk probleem is en dat dit een grote impact heeft op hun puberteit en misschien ook nog wel de jaren die daarop volgen. Wat ook duidelijk naar voren komt, is dat niets echte vriendschap in de weg hoeft te staan.

De boodschap die de auteur met zijn boek wil overbrengen is heel duidelijk. Wees jezelf, probeer sterk te zijn, maar besef ook dat wanneer je het moeilijk hebt (en dat gebeurt ongetwijfeld) er altijd een moment komt dat het beter wordt. Maar ook dat je je dan een stuk vrijer voelt. En ondanks zijn toch nog jonge leeftijd heeft Chabot met Confettiregen een indrukwekkend debuut geschreven.

Waardering: 4,5/5

Boekinformatie
Auteur: Splinter Chabot
Titel: Confettiregen

ISBN: 9789000370641
Pagina’s: 342

Eerste uitgave: 2020

Mij zie je niet – Loes den Hollander


Beschrijving
Je hoort het steeds vaker: puber pleegt zelfmoord ten gevolge van pesten. Je schrikt, je wordt boos, je vraagt je af hoe het mogelijk is dat niemand iets in de gaten had. Toch, als je goed nadenkt, weet je dat iemand iets opgemerkt moet hebben: een leraar, een studiebegeleider, een vertrouwenspersoon. Maar die geven nooit thuis, die verdoezelen hun verantwoordelijkheid met verbijsterde gezichten en bijna poëtische teksten vol medeleven voor de nabestaanden.

Ik ben een nabestaande, ik ben de moeder van een kind dat werd dood gepest. Ik weet sinds die dag hoe de hel eruitziet en ik heb besloten om een paar mensen dezelfde ervaring te gunnen.

Recensie
Loes den Hollander was directeur van een gezondheidsinstelling tot ze in 2006 besloot daarmee te gaan stoppen en zich volledig te richten op een nieuwe carrière als schrijfster. In datzelfde jaar verscheen haar debuutthriller Vrijdag, dat meteen al een groot succes bleek. Inmiddels heeft ze meer dan vijfentwintig boeken geschreven waarvan er tezamen al meer dan een miljoen exemplaren zijn verkocht. In augustus 2018 werd Mij zie je niet uitgebracht, waarvoor ze zich heeft laten inspireren door het thema pestgedrag onder klasgenoten.

Op dertienjarige leeftijd maakt haar dochter Amal een eind aan haar leven. Zes jaar geleden is het alweer, maar ze heeft het er nog steeds moeilijk mee. Uit het dagboek van Amal blijkt dat ze werd gepest. Er was niemand die dat in de gaten had. Daarom is ze woedend, op zichzelf, maar ook op anderen. Ze wil haar dochter wreken. Jeantine van Dis, die onlangs met haar man in het dorp is komen wonen, is haar beoogde slachtoffer. Ook zij heeft het trouwens moeilijk, want ze is haar werk kwijtgeraakt, heeft een miskraam gehad en vraagt zich af of ze er goed aan gedaan heeft naar het dorp te verhuizen.

Al meteen is duidelijk dat het verhaal verteld wordt vanuit twee perspectieven, dat van Jeantine en dat van een onbekende ik-figuur. Beide personages hebben een voor hen traumatische ervaring achter de rug, namelijk het verlies van een kind, hoewel het van Jeantine nog niet geboren was. Omdat ze deze tragische gebeurtenis niet verwerkt lijken te hebben, komen ze allebei nogal instabiel over, hoewel het bij de een zich anders uit dan bij de ander. Omdat er veel over hen verteld wordt, komt de lezer ruim voldoende van en over hen te weten, hun personages zijn dus vrij goed uitgewerkt. Dit wil echter niet zeggen dat de lezer een band met hen krijgt, daar is namelijk geen enkele sprake van. Sterker nog, ze komen zelfs vrij onsympathiek over. Dat geldt overigens niet alleen voor hen, maar ook voor de andere karakters die in het verhaal voorkomen. Niemand van hen lijkt te zijn hoe ze zich voordoen.

Mij zie je niet is geen thriller die bol staat van de spanning, zelfs de psychologie van het verhaal weet dat niet te bereiken. Pas vrij laat in de ontknoping ontstaat er een licht spanningsveld, maar is zó minimaal dat je er niet van ondersteboven raakt. Het gebrek aan spannende momenten wordt vooral veroorzaakt doordat de plot geen opzienbarende plotwendingen heeft. De eerste verrassing, die trouwens niet zo heel bijzonder is, doet zich voor aan het eind van het verhaal, maar een beetje oplettende lezer kan al van verre zien aankomen dat er met een van de personages toch wel wat meer aan de hand is, ondanks het poeslieve gedrag dat geëtaleerd wordt.

Zoals gebruikelijk met de boeken van Den Hollander is de schrijfstijl verzorgd, toegankelijk en prettig leesbaar. De korte hoofdstukken, die uit de afwisselende perspectieven van Jeantine en de ik-figuur worden verteld, staan normaal gesproken garant voor een verhoogd tempo. Voor psychologische thrillers is dat vaak net iets anders, dan dienen ze ervoor om de spanning te verhogen. Geen van beide heeft echter het gewenste effect, uitgezonderd dus het eind van de ontknoping. Wat nogal storend is, is het veelvuldig noemen van de naam van de supermarktketen Jumbo. Hierdoor krijgt de lezer de indruk dat het boek door hen gesponsord is. Dat de naam genoemd wordt, is geen enkel probleem, maar wat gedoseerder was beter op zijn plaats geweest.

Het thema (pestgedrag onder scholieren) in Mij zie je niet is actueel en leent zich goed voor een spannend boek. Door de lange uitweidingen van de hoofdpersonages over onder andere hun persoonlijke ellende, die voorstelbaar is, komt dit echter niet uit de verf. Samen met de onaangename personages zorgt dit ervoor dat deze thriller bepaald niet een van de beste van de auteur is. En dat is jammer.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Loes den Hollander
Titel: Mij zie je niet

ISBN: 9789461093011
Pagina’s: 270

Eerste uitgave: 2018

De first lady – James Patterson & Brendan Dubois


Beschrijving
President Tucker van de Verenigde Staten beleeft een gruwelijke nachtmerrie. Zijn herverkiezingscampagne wordt overschaduwd door zijn affaire en tot overmaat van ramp is zijn vrouw, first lady Grace Tucker, verdwenen. Het is aan Sally Grissom, hoofd van de presidentiële bewakingsdienst, om de first lady op te sporen. Heeft Grace zich teruggetrokken om te ontsnappen aan het bedrog van haar man en alle media-aandacht? Of is er meer aan de hand en is de first lady in gevaar?

Recensie
Liefhebbers van veelschrijver James Patterson hoeven zich in 2020 niet te vervelen. In dit jaar verschijnt onder zijn naam namelijk nog een groot aantal boeken, variërend van een kookboek, kinderboeken, een biografie en natuurlijk een aantal thrillers, het genre waarmee hij groot geworden is en waarvan wereldwijd miljoenen exemplaren worden verkocht. Uitgezonderd de boeken uit de Alex Cross-serie, werkt hij altijd samen met een andere auteur. Zijn in 2020 verschenen en door Waldemar Noë vertaalde thriller, De first lady, schreef hij samen met Brendan Dubois, waarmee hij al vaker heeft samengewerkt.

Als Harrison Tucker, de huidige president van de Verenigde Staten, zich samen met zijn maîtresse Tammy Doyle een hotel in Atlanta verlaten, worden ze overvallen door de toegestroomde pers. Vanaf dat moment is zijn affaire een hot item dat van invloed is op zijn herverkiezing. Een volgende tegenslag is dat zijn vrouw Grace plotseling ook van de aardbodem verdwenen lijkt te zijn. Sally Grissom, hoofd van de presidentiële beveiligingsdivisie, krijgt de opdracht de first lady te vinden. Al snel rijst de vraag op of dit een bewuste keuze van haar is geweest of dat ze gevaar loopt.

Een verhaal waarin de president van de Verenigde Staten een belangrijke rol heeft is niet uniek. Ook komt het vaker voor dat hij daarin dan een affaire heeft, ondanks dat hij ‘keurig’ getrouwd is. De first lady zou daarop geen uitzondering zijn, ware het niet dat de vrouw van de president deze keer een cruciale rol in het verhaal heeft waardoor het een net wat andere draai maakt. Dit neemt echter niet weg dat Patterson en Dubois wel voor een aantal clichés hebben gezorgd, in het bijzonder de eerste hoofdstukken van het boek. Een affaire die uitlekt, de pers die zich daar vervolgens op stort en een verkiezingscampagne die daardoor in het nauw komt, zijn daar maar enkele voorbeelden van.

Hoewel die eerste hoofdstukken nogal standaard zijn, hebben de auteurs ze blijkbaar wel nodig om het verhaal op gang te laten komen. Na deze aanloop neemt het tempo zienderogen toe, mede als gevolg van de korte hoofdstukken waar Patterson patent op lijkt te hebben. Vaak eindigen ze ook nog eens met een cliffhanger of iets wat daarvoor door moet gaan en doen zich zo nu en dan enkele onverwachte, zij het niet opzienbarende, plotwendingen voor. De auteurs maken vanaf het begin handig gebruik van deze schrijftechniek en hierdoor heeft het verhaal een aanvaardbare spanningsboog. Ze weten er zonder meer voor te zorgen dat de lezer nieuwsgierig wordt naar de afloop.

De first lady wordt verteld vanuit diverse perspectieven, maar het is Sally Grissom die de hoofdrol heeft gekregen. Zonder dat er echt heel uitgebreid op haar personage ingegaan wordt, komt de lezer wel meer over haar te weten dan over ieder ander. Dan blijkt ook dat ze, ondanks haar gedrevenheid de presidentsvrouw te vinden, niet altijd de meest gemakkelijke persoon is om mee om te gaan en op sommige momenten komt ze in feite best sympathiek over. Voor het overige blijven alle karakters nogal oppervlakkig en een enkeling is zelfs buitengewoon voorspelbaar, qua persoon, maar ook qua handelen.

De meeste boeken van Patterson staan niet bekend om hun diepgang, De first lady is daar geen uitzondering op. Ofschoon de plot voor een groot deel voorspelbaar verloopt, is het echter wel een thriller die vermaakt. De ongecompliceerde schrijfstijl van de auteurs is daar zeker debet aan, maar wellicht dat beide heren dat zichzelf ook ten doel hebben gesteld. Met de wetenschap dat ze op deze manier nog jaren door kunnen gaan.

Waardering: 3/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: James Patterson & Brendan Dubois
Titel: De first lady

ISBN: 9789046826348
Pagina’s: 320

Eerste uitgave: 2020

Labyrint, de verhalen – Esther Verhoef


Beschrijving
In Labyrint – de verhalen komt alles van Nederlands succesvolste schrijfster Esther Verhoef samen. In dertien spannende, verrassende en meeslepende verhalen laat zij de lezer alle hoeken van het thrillergenre zien. Verhoef betreedt nieuwe paden met het mysterieuze ‘Labyrint’, waarin hoofdpersoon Hanna in een obscure onderwereld terechtkomt. ‘Vuile handen’ zoomt in op een eenzame tuinierster met een sinister geheim, en in de ‘Dodemansrit’ van failliet verklaarde ondernemer Aad blijft de spanning tot op het allerlaatst om te snijden. Esther Verhoef weet in Labyrint op meesterlijke wijze de lezer met weinig woorden te raken: spanning van het hoogste niveau.

Recensie
Voordat Esther Verhoef in 2003 met het schrijven van thrillers begon, schreef ze columns en later vooral boeken over huisdieren. Daarvan zijn er wereldwijd rond de acht miljoen verkocht. Haar thrillerdebuut Onrust werd in 2004 genomineerd voor de Gouden Strop, een prijs die ze uiteindelijk in 2016 met Lieve mama wel won. Vanaf haar zevende schrijft ze ook korte verhalen en een aantal daarvan, die ze overigens de laatste jaren geschreven heeft, zijn samengevoegd in de in 2020 verschenen bundel Labyrint, de verhalen.

Labyrint bestaat uit dertien korte of relatief korte verhalen, maar voordat ze hieraan begint, vertelt Verhoef in een voorwoord hoe haar drang om te gaan schrijven is ontstaan en wat een verhalenbundel voor haar betekent. Ze geeft tevens aan dat het voor haar mogelijkheden biedt om wat nieuws uit te proberen. Wie een aantal van haar thrillers kent, zal dit in sommige verhalen ook merken. Bij sommige is dat bijvoorbeeld de plot, een goed voorbeeld hiervan is Labyrint, een verhaal dat gekenmerkt wordt door mystiek en occultisme. Een aantal andere heeft een net iets afwijkende schrijfstijl, die zijn wat rauwer. In Dodemansrit, dat ze samen met haar man onder het pseudoniem Escober schreef, is dat bijzonder goed waarneembaar.

Het valt niet mee om in een beperkt aantal woorden een boeiend en volledig verhaal te schrijven. Vaak worden personages niet grondig uitgewerkt, daar is domweg geen gelegenheid voor. In de bundel van Verhoef geldt dat voor de meeste verhalen ook, maar in de twee langste, Erken mij en Labyrint, doet ze dit daarentegen wel. Ze heeft dan wat meer mogelijkheden en één daarvan, de flashback, zorgt ervoor dat de personages een stuk minder oppervlakkig zijn. Hieruit blijkt dat Verhoef in lange verhalen toch op haar best is. Dit houdt overigens niet in dat de overige verhalen ondermaats zijn, een aantal is zelfs dusdanig verrassend dat je de clou niet kunt zien aankomen. Maar er zijn er toch ook een paar die kwalitatief iets minder zijn. Een daarvan is Vuile handen, het eerste verhaal in de bundel. Barend, het mannelijke personage, is nogal clichématig en daarnaast is het verhaal vrij voorspelbaar.

Dat de verhalen in lengte variëren heeft geen enkele invloed op hun opbouw. Die is, iets dat Verhoef overigens wel toevertrouwd is, verzorgd en ondanks dat de spanningsboog niet overal even strak gespannen is, zorgen alle verhalen er wel voor dat je als lezer nieuwsgierig blijft naar de afloop daarvan. De ene keer is die trouwens wel wat bevredigender dan de andere keer en een aantal ontknopingen laat in veel gevallen veel aan de verbeelding van de lezer over, dan kan er min of meer een kleine eigen invulling aan gegeven worden. Eén ding hebben ze echter wel gemeen, ze vormen stuk voor stuk een afgerond geheel.

Labyrint, de verhalen is een toegankelijke en in fijne stijl geschreven bundel met afwisselende verhalen waarin onder andere thema’s als wraak, ontrouw, verkrachting en pesten op de werkvloer voorkomen. Een punt van kritiek is wel dat het merendeel van deze verhalen eerder in bundelvorm verschenen is of zijn uitgegeven als afzonderlijk kort verhaal. Voor veel lezers kan deze uitgave daarom een tegenvaller zijn, voor wie nog niet met die eerdere uitgaven is, is dit een mooie verzameling met een diversiteit aan verhalen.

Waardering: 4/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: Esther Verhoef
Titel: Labyrint, de verhalen

ISBN: 9789026351082
Pagina’s: 400

Eerste uitgave: 2020