Flaptekst
Een vrouw die in de keuken gerechten vult met verlangens en verdriet. Een dochter die in brieven aftelt tot het weerzien van haar geliefde. Een kleindochter die in essays een taal geeft aan de onherbergzaamheid van familieverbanden.

Half leven onderzoekt hoe het is je te verhouden als moeder, dochter, grootmoeder, echtgenote, weduwe, geliefde, vrouw. De vrouwen reflecteren op zichzelf en hun wereld, maar vooral houden ze elkaar een spiegel voor, terwijl hun levens bewegen, botsen en verstrengelen.

Op zintuiglijke wijze voert Aya Sabi vervlogen en verdrukte herinneringen op, van ontheemding en vervreemding, van Marokko tot de Lage Landen. Een familiekroniek over hoe pijn blijft zingen, generaties openbreekt en verbindt. Over hoe thuis soms de warmte is die een mens afgeeft, maar ook de kilte is die een mens mee kan brengen.

Recensie
De leraren van Aya Sabi vonden dat ze heel goed schreef, maar toch koos ze ervoor om na het verlaten van school een studie biomedische wetenschappen te gaan volgen. Een gedicht dat ze jaren geleden op Twitter plaatste, trok de aandacht van Eric Corton en via hem kwam ze in contact met een uitgever. Dat resulteerde in haar debuut Verkruimeld land, een verhaalmozaïek dat in 2017 verscheen. Vijf jaar later werd haar debuutroman Half leven uitgebracht, maar het idee hiervoor had ze al sinds 2016 in haar hoofd.

Het is 1955 en Fatna heeft haar man verlaten. Ze krijgt hierna werk als kokkin bij Lalla Touria, een kopstuk in de Marokkaanse verzetsbeweging. Ze trouwt opnieuw en ruim twintig jaar later vertrekt ze met haar man naar Nederland, waar hun dochter Hamouda wordt geboren. Hamouda wordt verliefd op een man in Marokko en om te voorkomen dat haar moeder een man voor haar uitzoekt, vraagt ze hem in brieven om snel naar Nederland te komen. Ze treedt echter met een ander in het huwelijk en krijgt met deze man hun dochter Shams, die later de geschiedenis van haar moeder en grootmoeder opschrijft.

De uitvoering van Half leven wijkt enigszins af van die van de geijkte roman, want het bestaat uit een verhaal, diverse eenzijdige brieven en een aantal essays. Dit is een originele keuze waardoor het boek drie verschillende schrijfstijlen heeft. Iedere verhaallijn, voor zover hiervan gesproken kan worden, speelt zich af in een andere periode en wordt verteld vanuit het perspectief van een opvolgende jongere generatie vrouwen. Dat zijn de in 1940 in Marokko geboren Fatna, haar dochter Hamouda en kleindochter Shams. Door de manier van vertellen, krijgt de lezer heel sterk de indruk dat de roman volledig autobiografisch is, maar dat is ten dele waar. Sabi heeft weliswaar diverse elementen uit haar eigen leven en dat van haar moeder en grootmoeder als leidraad gehanteerd, maar verder is haar romandebuut volledig fictief.

Omdat de meeste aandacht uitgaat naar Fatna leert de lezer haar het beste kennen. Hij komt te weten welke invloed haar moeder op haar leven heeft gehad en hoe ze dit zelf enigszins projecteert op haar eigen dochter. Fatna’s verhaallijn, die zich medio jaren vijftig van de vorige eeuw afspeelt, geeft eveneens inzicht in de oeroude Marokkaanse traditie dat meisjes op erg jonge leeftijd uitgehuwelijkt werden (in sommige gebieden komt het tegenwoordig nog steeds voor) aan een man die vaak vele jaren ouder is. De geschiedenis van Fatna is het meest toegankelijke deel van het boek, want het leest vlot, overwegend interessant en aan het eind zelfs aangrijpend. De lezer heeft dan echt met haar te doen.

Van een heel andere orde zijn de brieven en essays. De brieven, geschreven door de in Nederland wonende Hamouda, worden gericht aan een in Marokko levende jonge man. Middels deze correspondentie kom je wel iets over haar te weten, maar is het vooral de relatie met haar moeder die toon zet. Toch worden ook de (aanpassings)problemen waar emigranten destijds mee te kampen hadden aangestipt. De drie essays lijken voornamelijk overdenkingen van Shams en zijn hoofdzakelijk informatief en zakelijk, waarbij de schrijfstijl tamelijk passief is. In ieder geval leven deze verhandelingen, waarvan de diepgang minimaal is, het minst. Desondanks completeren ze wel het totaalbeeld dat de lezer van het bestaan van deze drie generaties krijgt, dus heeft het sowieso zijn waarde. Half leven kan niet volledig boeien, maar Sabi toont absoluut aan dat ze een getalenteerd schrijfster is.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Aya Sabi
Titel: Half leven
ISBN: 9789493248601
Pagina’s: 305
Eerste uitgave: 2022