Flaptekst
De positie van Ludovic Degroof, een van Brugge’s rijkste en machtigste mannen, komt in gevaar na een mysterieuze inbraak in de juwelierszaak van zijn zoon. Degroof doet alles om het onderzoek, geleid door Van In, te bemoeilijken. Tot Degroofs kleinzoon wordt ontvoerd en de kidnappers een bizarre eis stellen in ruil voor vrijlating.

Recensie
Voordat Pieter Aspe, het pseudoniem van Pierre Aspeslag, in 1996 fulltime auteur werd, heeft hij allerlei beroepen uitgeoefend. Op zijn veertigste besloot hij het roer volledig om te gooien en bedacht hij in een gekke bui om schrijver te worden. Geïnspireerd door Jef Geeraerts koos hij voor het misdaadgenre, mede omdat hij in de veronderstelde dat dit gemakkelijker was vol te houden. Vervolgens debuteerde hij in 1995 met Het vierkant van de wraak, het eerste deel van een lange serie met onder andere commissaris Pieter van In. Op 1 mei 2021 overleed hij op achtenzestigjarige leeftijd als gevolg van ziekte.

In de juwelierszaak van Ghislain Degroof, zoon van een van de machtigste en rijkste mannen van Brugge, is een mysterieuze inbraak gepleegd. Zijn vader Ludovic wil koste wat kost voorkomen dat hier ruchtbaarheid aan gegeven wordt. Commissaris Pieter van In daarentegen wil de zaak zo spoedig mogelijk oplossen, maar slaagt daar vooralsnog niet in. Dan wordt Degroofs kleinzoon ontvoerd en de eisen die de ontvoerders stellen zijn nogal uitzonderlijk. Van In is er niet alleen van overtuigd dat beide misdaden met elkaar te maken hebben, maar ook dat de daders het op Degroof senior hebben voorzien.

In dit eerste deel van de langlopende serie – het laatste verscheen in 2017 – maakt de lezer kennis met de belangrijkste personages: Pieter van In, Hannelore Martens en Guido Versavel. Hij komt hierdoor het een en ander over hen te weten, maar kan zich niet aan de indruk onttrekken dat de auteur het een en ander achterlaat (wellicht om dit in de vervolgdelen te onthullen). Van deze drie zijn Van In en Martens het meest uitgewerkt. Alle overige karakters, en dat zijn er nogal wat, blijven over het algemeen vrij oppervlakkig. Voor het verhaal geldt dat iets minder, maar zware thema’s en/of diepzinnige gedachten moeten hierin zeker niet verwacht worden, hetgeen ook niet de bedoeling van Aspe is geweest.

De plot heeft een volledig chronologisch verloop, maar sporadisch vindt er een korte flashback plaats naar het verleden, vooral tijdens de informele verhoren door de politie en met name in de slotfase van het debuut. Hoewel het verhaal, dat even op gang moet komen, niet nagelbijtend spannend is, bevat het daarentegen wel diverse wendingen die je niet aan ziet komen. De delicten die Van In en collega’s mogen oplossen, zijn interessant en komen in het echte leven eveneens voor, maar hoe deze worden uitgevoerd grenzen aan het onrealistische. Dat kan tevens gezegd worden van het onderzoek zelf, want daarin gebeuren dingen die bij de echte professionals zo goed als zeker de wenkbrauwen doen fronsen.

Aspe hanteert een overwegend vlotte en luchtige schrijfstijl, overigens zonder dat het simpel overkomt. Verder gebruikt hij bij tijd en wijle humor (Van In is soms ronduit cynisch), weet hij de vele situaties beeldend en inlevend te beschrijven en houdt hij er een behoorlijk tempo op na. Erg opvallend is het exorbitante alcoholgebruik van de commissaris. Het komt voor dat hij ’s morgens vroeg om kwart voor acht al aan een Duvel gaat, dit heeft toch wel erg veel weg van alcoholisme. Voor de ontwikkeling van Van In zal het goed zijn als hij hier in de volgende delen iets aan gaat doen.

Het vierkant van de wraak, waarvan de ontknoping onverwacht, onthullend en ook enigszins gezocht is, is over het geheel genomen een goed begin van een op het eerste oog boeiende serie met enkele innemende personages. Aspe toont hier sowieso mee aan dat hij verhaal kan vertellen. En misschien is de charme daarvan wel dat het aan de gemoedelijke kant is.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Pieter Aspe
Titel: Het vierkant van de wraak
ISBN: 9789022326145
Pagina’s: 302
Eerste uitgave: 1995

Flaptekst
In een kleine plattelandsgemeenschap waar nooit iets opzienbarends gebeurt, wordt een gruwelijke vondst gedaan. Een echtpaar is in hun eigen woning op brute wijze om het leven gebracht. Het lijkt in eerste instantie een zaak voor de plaatselijke politie, totdat blijkt dat de vermoorde man een militair was en zijn vrouw connecties had met het Pentagon.

De Army’s Criminal Investigative Division -ACID- zet zijn beste man op de zaak. Voormalig militair John Puller is iemand die weinig bezit of nodig heeft, die graag alleen werkt en die onverzettelijkheid koppelt aan een diepgewortelde hang naar de waarheid. Al snel nadat hij op de zaak is gezet, botst hij met de vrouwelijke rechercheur van Moordzaken die het onderzoek leidt. Maar wat Puller en zijn nieuwe partner niet weten, is dat hun een verrassing wacht die deze toch al complexe zaak volkomen op zijn kop zet. Terwijl Puller zich een weg probeert te banen door leugens, dwaalsporen en bedrog, beseft hij dat niets en niemand is wat het lijkt in dit onschuldig ogende, slaperige stadje?

Recensie
In 2011 verscheen De provocatie, het eerste deel van een serie met adjudant John Puller van de US Army’s Criminal Investigation Division (ACID). Voor auteur David Baldacci was de militaire wereld een compleet nieuwe en hij heeft daarom veel onderzoek moeten verrichten om zich de gebruiken en terminologie van het leger eigen te maken. Hij heeft hiervoor zelfs een militaire training in Fort Benning, een legerbasis in de staat Georgia, gevolgd. Dit alles kostte hem veel inspanning, maar aan de andere kant gaf het hem ook een flinke hoeveelheid energie.

Op een warme zomermiddag treft een postbezorger het kleine plaatsje Drake de levenloze lichamen aan van een gezin van vier. Een van hen is kolonel in het leger en werkzaam bij de militaire inlichtingendienst DIA. Om deze reden wordt CID-agent John Puller opgedragen de lokale politie met het onderzoek te helpen. Samen met rechercheur Samantha Cole gaat hij aan de slag, maar veel vorderingen maken ze niet. De zaak wordt complexer als ze nog twee vermoorde mensen vinden. Van de bewoners van het plattelandsstadje hoeven de speurders niet te rekenen op veel medewerking. De tijd begint echter wel steeds meer te dringen.

Voor de inwoners van de Amerikaanse staat West-Virginia was de steenkoolwinning een van hun belangrijkste inkomstenbronnen, maar nadat hier aan het eind van de jaren tachtig van de vorige eeuw de klad in kwam, betekende dit voor hen het begin van een armoedig bestaan. Bergdorpjes stierven uit en zagen er steeds meer uit als spookstadjes. Het kleine – waarschijnlijk fictieve – plaatsje Drake, dat de setting vormt voor het verhaal in De provocatie, is daar een goed voorbeeld van. Baldacci geeft de sfeer die er heerst uitstekend weer: de armoede, de vijandigheid ten opzichte van vreemdelingen en superrijken, maar toch ook het redelijk gemoedelijke, hoewel dat voor niet iedereen geldt. In ieder geval kan de lezer zich volledig verplaatsen in de omstandigheden en kan hij     zich een goede voorstelling van de omgeving maken.

In het verhaal maakt diezelfde lezer kennis met John Puller, een uit de kuiten gewassen militair die een oorlogsverleden in Afghanistan en Irak heeft. Dit speelt hem soms parten, maar desondanks heeft hij er eveneens wel voordelen van. Omdat er mondjesmaat iets over hem verteld wordt, leer je hem vrij goed kennen en blijkt hij het ruwe bolster, blanke pit-type te zijn. Hij is geen onoverwinnelijke superheld, maar laat evenmin over zich heenlopen. Hij neemt de lezer al snel voor zich in, waarbij zijn cynisme een van zijn opvallendste en mooiste karaktertrekken is. Samantha Cole, met wie hij tijdelijk samenwerkt, is heel anders dan hem, maar niet minder interessant. Ook over haar wordt meer dan voldoende verteld om je een beeld van haar te kunnen vormen.

Aanvankelijk begint de plot nogal stroef, onder andere veroorzaakt door de vele afkortingen – die overigens wel worden verklaard – aan het begin van het verhaal. Dit verandert echter al snel, waarna het tempo heel behoorlijk wordt, er voldoende spanning is en zich diverse onverwachte situaties voordoen. De opbouw is zorgvuldig en goed en de auteur werkt naar een climax toe die zowel bevredigend als onbevredigend is, maar wel alle eventuele openstaande vragen beantwoordt. Tussendoor heeft het er alle schijn van dat Baldacci een enigszins verkapte vorm van kritiek geeft op de behandeling van iedereen die de dupe is geworden van de steenkoolperikelen en de gevolgen daarvan. Een minimaal politiek statement innemen is hem dus niet vreemd.

Natuurlijk is het bij een eerste deel van een nieuwe serie altijd afwachten of het zal aanslaan. Wat betreft De provocatie kan daar geen enkele twijfel over bestaan, want dat doet het boek zonder meer. Het eerste optreden van John Puller als personage is hoe dan ook zeer geslaagd.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: David Baldacci
Titel: De provocatie
ISBN: 9789022999028
Pagina’s: 368
Eerste uitgave: 2011

Flaptekst
Een zesjarig jongetje speelt in Derry tijdens een stortbui met een papieren bootje in de goot. Plotseling verdwijnt het bootje. Als het jongetje op zijn knieën in het donkere gat tuurt, staren twee felgele ogen hem aan vanuit het riool…

De zeven leden van de Stumpersclub waren tieners toen ze werden geconfronteerd met het kwaad dat geen naam heeft: Het. Ze zwoeren om weer samen te komen als de demon die aast op kinderen opnieuw zou verschijnen. Nu, 28 jaar later, zijn ze volwassen en op zoek naar succes en geluk. Maar als er weer kinderen ontvoerd en vermoord worden in Derry is het tijd voor de zeven om terug te keren, om het kwaadaardige wezen dat loert vanuit het riool eens en voor altijd uit te schakelen…

Recensie
Een van de meest productieve en wereldwijd bestverkopende auteurs van de Verenigde Staten is Stephen King. Zijn boeken zijn dan ook in vele talen vertaald. Hij begon al op jonge leeftijd met schrijven, veelal in het horror- en sciencefictiongenre, waar hij al vroeg aan verslingerd raakte. Zijn debuut Carrie werd in 1974 uitgebracht en dit boek is diverse keren verfilmd. In 1986 verscheen It (Het), dat tot zijn meest omvangrijke publicaties behoort en waarin hij de monsters die hij zich uit zijn kindertijd herinnert op laat draven.

Het is 1957 en in het plaatsje Derry (Maine) worden enkele kinderen om het leven gebracht, waaronder George, het jongere broertje van Bill. Met zes andere tieners vormt Bill de Stumpersclub en op een dag spreken de zeven af om samen te komen als het wezen, dat zij voor de moorden verantwoordelijk houden, opnieuw toeslaat. Achtentwintig jaar later is het zover, dus komt het groepje in hun geboorteplaats bijeen om het van gedaanten wisselende monster, dat ze It (Het) hebben genoemd, definitief uit te schakelen.

It (Het) speelt zich in twee perioden af: 1957/58 en 1984/85, en in beide jaren worden de vele gebeurtenissen verteld vanuit het perspectief van een zevenhoofdige vriendengroep – eerst als ongeveer elfjarigen en later als ze zevenentwintig jaar ouder zijn. De vorm waarin King dit gegoten heeft, is niet uit een vertelling door henzelf, maar omdat een van hen de voorvallen uit beide jaren als een soort alwetend of alziend oog aan de lezer vertelt. Deze techniek, die wel vaker in boeken wordt gebruikt, is absoluut niet van invloed op de beleving van de lezer en hoe alles op hem overkomt. Van begin af aan ben je bij zowel het verhaal als de personages betrokken, voel je met hen mee en zie je de omstandigheden voor je.

Nog voor het verhaal goed op gang gekomen is, is de mysterieuze sfeer, die in de hele plot merk- en voelbaar is, al aanwezig. Er gebeuren in de beginfase dingen die eigenlijk niet te bevatten, en in feite ook nog eens erg onwerkelijk, zijn. Uiteraard gaat dit eveneens op voor de grote hoeveelheid voorvallen waar de vrienden vervolgens mee te maken krijgen. Toch is het niet een en al mysterie, want de auteur heeft namelijk een thema in het boek verwerkt waar vooral Amerika destijds veel mee te maken had: rassenongelijkheid en de daaraan voortvloeiende discriminatie. Wat daarnaast goed naar voren komt, is de hechte band die echte vriendschap op kan leveren, ook al zit er een lange periode tussen dat je elkaar gezien noch gesproken hebt.

Hoewel het verhaal nog vrij rustig begint, ontwikkelt het zich gaandeweg de plot steeds meer en nemen de onverwachte gebeurtenissen zienderogen toe. Het gevolg is dat de spanning toeneemt en de ontknoping een enigszins apocalyptisch karakter heeft. Desondanks kan de lezer zich niet aan de indruk onttrekken dat dit eind nogal (ver)gezocht is, alsof King probeert zichzelf te overtreffen. In ieder geval doet de eindfase wel wat afbreuk aan alles wat eraan voorafgaat. In de beschrijvingen van omgeving, situaties en personages is de auteur bijzonder gedetailleerd, maar omdat er over het algemeen vrij veel gebeurt, heeft dit geen nadelig effect op de plot en perceptie die je daarvan hebt.

Van het feit dat It (Het) een nogal omvangrijk boek is, is op zich niet zo heel veel te merken. Het verhaal boeit van begin tot eind en verveelt geen moment. King laat, mede door zijn toegankelijke en inlevende schrijfstijl, wederom zien dat hij een begenadigd verhalenverteller is die de lezer aan zich weet te binden.    

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Stephen King
Titel: It
ISBN: 9789024586790
Pagina’s: 1162
Eerste uitgave: 1986

Flaptekst
Twee tegenpolen, Mikael Blomkvist en Lisbeth Salander. Hij is een charmante man en een kritische journalist, en uitgever van het tijdschrift Millennium. Zij is een jonge, gecompliceerde, uiterst intelligente vrouw met zwartgeverfd haar, piercings en tatoeages én ze is een hacker van wereldklasse. Mikael wordt benaderd door oud-zakenman Henrik Vanger. Veertig jaar geleden is de zestienjarige Harriët Vanger op mysterieuze wijze verdwenen en vermoedelijk vermoord. De zaak is echter nooit opgelost en inmiddels verjaard. Toch wil Henrik Vanger graag dat Mikael zich hier nog eens op stort. Met hulp van Lisbeth Salander stuit Mikael op een spoor dat rechtstreeks naar een zeer duister en bloedig familiegeheim voert …

Recensie
Nadat Stieg Larsson zijn werk als militair adviseur om gezondheidsredenen moest beëindigen, ging hij aan de slag bij Tidningarnas Telegrambyrå, het grootste persbureau van Zweden. In 2001 begon hij voor de aardigheid aan een detectiveroman en ontdekte hij zijn schrijverstalent en twee jaar later was hij al bezig met zijn derde boek. Niet lang na zijn plotselinge overlijden werd zijn debuut, Mannen die vrouwen haten (2005, in het Nederlands in 2006) postuum uitgebracht. Dit was het eerste deel van de Millenniumtrilogie, meteen na publicatie een groot succes en beloond met diverse prijzen.

Op verzoek van voormalig zakenman Henrik Vanger doet journalist Mikael Blomkvist onderzoek naar de plotselinge en bijna veertig jaar oude verdwijning en mogelijke moord van de toen zestienjarige Harriët Vanger. De zaak is destijds grondig uitgeplozen, maar nooit opgelost. Blomkvists naspeuringen leiden nergens toe, tot hij de hulp inschakelt van Lisbeth Salander, een jonge gecompliceerde vrouw en uitstekend hacker. Samen komen ze erachter dat enkele leden van de Vanger-familie, waarvan de onderlinge verhoudingen toch al troebel zijn, een bizar geheim te verbergen hebben.

Het verhaal bestrijkt een periode van ruim één jaar en het aantal gebeurtenissen dat zich in dit tijdsbestek afspeelt is talrijk. Desondanks neemt de auteur er ruim de tijd voor om zijn debuut op gang te laten komen. Hij begint met uitgebreide en zeer gedetailleerde beschrijvingen van de personages, waar ze zich tot dusver mee bezig hebben gehouden en wat ze momenteel doen. Larsson gaat zelfs zover dat hij ook over minder belangrijke personen het een en ander vertelt. Veel daarvan is in feite overbodig en voor de plot dus van geen enkele meerwaarde, maar – en dat moet wel gezegd worden – ook niet vervelend om te lezen. Ondanks de vele details zijn er voldoende ontwikkelingen waardoor de lezer geen moment weet wat hij nog meer kan verwachten.

Aanvankelijk lijkt het erop dat de meeste aandacht uitgaat naar Mikael Blomkvist, maar ver in de plot wordt de rol van Lisbeth Salander, die tot dan sporadisch in het verhaal voorkwam, een stuk groter. Haar aandeel moet niet onderschat worden, want ze is van grote waarde voor de onderzoeksjournalist. Zij zijn degenen die het verhaal dragen en omdat Larsson hun personage buitengewoon uitvoerig uiteenzet leert de lezer hen vrij goed kennen, hoewel Salander, die zich zichtbaar positief ontwikkelt, wel iets minder dan Blomkvist. Beiden zijn in ieder geval interessante en markante karakters en de lezer kan niet anders dan sympathie voor hen opbrengen. Dit laatste gaat niet op voor een groot aantal leden van de Vanger-clan. Zij zijn onaangenaam en lijken er alles aan te doen om niet vriendelijk en oprecht gevonden te worden.

Het gebrek aan spanning in het eerste gedeelte van het verhaal, dat in die fase veel wegheeft van een familiekroniek, wordt ruimschoots vergoed in het ruime restant ervan. Hoofdstukken eindigen met cliffhangers, je wordt een stuk nieuwsgieriger en de plot, die sowieso al boeide, intrigeert meer en meer. Bij vlagen ligt het tempo een stuk hoger dan daarvoor en de diverse verwikkelingen waar de protagonisten in terechtkomen zijn hachelijker. In de ontknoping en de epiloog worden alle lossen eindjes aan elkaar geknoopt en krijgt de lezer een antwoord op nog openstaande vragen. Mannen die vrouwen haten – een erg toepasselijke titel – is al met al een bijzonder verdienstelijk debuut en eerste deel van de Millennium-trilogie en smaakt hoe dan ook naar meer.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Stieg Larsson
Titel: Mannen die vrouwen haten
ISBN: 9789056723088
Pagina’s: 560
Eerste uitgave: 2006

Flaptekst
Na het overlijden van haar man besluit Agaath (78) haar villa in Amsterdam-Zuid te ontruimen, onder toeziend oog van kaketoe De Generaal. Tijd om bij de pakken neer te zitten heeft ze niet. Of, zoals ze zelf zegt: Memory Lane is een mooie straat, maar je moet er niet gaan wonen. Dankzij een advertentie in de supermarkt krijgt ze hulp van vakkenvuller Karim (18), die nog geen idee heeft wat hij wil met zijn leven. Samen slaan ze nieuwe wegen in. Hij leert haar hiphop, zij leert hem Arabisch. Dan stuit Karim op een stapel oude liefdesbrieven. Wie is die mysterieuze man die Agaath zo aanbad? En kan Karim haar helpen op zoek te gaan naar haar grote liefde?

Recensie
Actrice Margôt Ros en auteur Jeroen Kleijne, met wie ze een relatie heeft, ontmoetten in een park een oudere vrouw waarmee ze in gesprek raakten. Het verhaal dat ze hen vertelde en ook de levenslustige uitstraling die ze had, inspireerde het duo dusdanig dat ze de vrouw als voorbeeld namen voor een romanpersonage. Zo ontstond hun gezamenlijke feelgoodroman Zeg maar Agaath, dat in 2022 is verschenen. Twee jaar daarvoor brachten ze samen al Hersenschorsing uit, dat vertelt over de hersenschudding die Ros in 2018 opliep.

Niet lang na het overlijden van haar man besluit de achtenzeventigjarige Agaath haar villa te verlaten en te verhuizen naar een appartement. Omdat er nogal wat spullen op zolder opgeslagen liggen, hangt ze een advertentie op het prikbord in de supermarkt waarin ze om hulp bij het opruimen  vraagt. De achttienjarige vakkenvuller Karim gaat hierop in en biedt aan haar te helpen. Ze gaat akkoord, waarna het leven van haar een andere wending aanneemt. Vooral nadat Karim een stapeltje brieven heeft gevonden die haar jeugdliefde aan haar geschreven heeft.

Het verhaal wordt verteld vanuit de perspectieven van de oudere en levenswijze Agaath en de nog jonge Karim, die uiteraard een stuk minder levenservaring heeft. Toch heeft hij een bijzonder positieve invloed op het doen en laten van de hoogbejaarde vrouw, want hij zorgt ervoor dat ze activiteiten onderneemt waar ze tijdens haar huwelijk, waarin ze door de werkzaamheden van haar man veel in het buitenland verbleef en eveneens aan een soort leiband was gelegd, niet over had kunnen en durven dromen. Gaandeweg de plot maakt ze een overduidelijk zichtbare ontwikkeling door en zie je haar veranderen van een ietwat stijve en principevaste vrouw in iemand die echt van het leven wil en gaat genieten. Karim daarentegen is vanaf het begin zichzelf: een ongecompliceerde, goedwillende, vriendelijke en bovenal behulpzame jongen. De auteurs hebben beide personages in ieder geval dusdanig geprofileerd dat het onmogelijk is om geen zwak voor hen te krijgen.

De roman, die een bijzonder hoog feelgoodgehalte heeft, kenmerkt zich door een opeenvolging van verschillende gebeurtenissen die voor een groot deel luchtig, humoristisch en af en toe zelfs ronduit cynisch zijn. Er doen zich echter ook voldoende momenten voor die een serieuze ondertoon hebben en thema’s als racisme, vooroordelen, alcoholisme, verlies en eenzaamheid naar voren brengen. Daarnaast tonen de auteurs tevens aan dat het in stand houden van bijvoorbeeld een buurthuis van groot belang is, zodat zowel jongeren als ouderen ergens terecht kunnen om hun vrije tijd door te brengen of een activiteit te volgen. Ze waken er echt wel voor belerend over te komen, ze willen de lezer in de eerste plaats vermaken, maar hem daarnaast wel op enkele prangende kwesties wijzen.

Korte hoofdstukken en een bijzonder vlotte schrijfstijl zorgen ervoor dat het verhaal voorbij vliegt en daardoor hoeft de lezer zich geen enkel moment te vervelen. Onverwachte situaties doen zich regelmatig voor, hoewel de plot wel een paar kleine voorspelbaarheden bevat. Deze zijn over de hele linie echter te verwaarlozen en absoluut niet storend. Vanaf het begin weet de roman te boeien en dat komt mede door de mooie en soms ontroerende interactie tussen Agaath en Karim, maar eveneens door wat er allemaal gebeurt en hoe het beperkte aantal personages acteert. De hoofdpersonages zijn echter degenen die de show stelen en dat doen ze beiden met verve. Met Zeg maar Agaath hebben Ros en Kleijne een romandebuut geschreven over een ongebruikelijke vriendschap en dat bij de lezer een goed gevoel achterlaat.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Margôt Ros & Jeroen Kleijne
Titel: Zeg maar Agaath
ISBN: 9789038810836
Pagina’s: 256
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
Ze zijn anders dan andere gezinnen. Dit voelen ze wanneer ze tegen de wind in door de rivierduinen rennen. Wanneer ze als een magische eenheid in de woonkamer dansen tot ze zweten. Of wanneer ze in de badkamer elkaars lichamen insmeren met diepzeeklei.

Nadat Alexa een paar jaar met haar moeder in het buitenland heeft gewoond, wordt ze herenigd met haar vader Willem en zijn gezin. Terwijl Alexa en haar stiefzus om de aandacht van hun (stief)vader vechten, beseft Alexa’s stiefmoeder dat zijzelf nog niet zo lang geleden zijn muze was. Willem probeert hun twijfels weg te nemen en hen ervan te overtuigen dat ze bij elkaar horen. Want samen zijn ze open en onbegrensd. Vrij.

Recensie
Emily Reekers studeerde in 2016 als scenarist af aan de Nederlandse Filmacademie en werkt sindsdien als auteur en filmmaker. Ze schreef mee aan het scenario voor de film Beenlampman en was tevens coauteur en regisseur van Hannah’s Dream uit 2021. In het eerste jaar na haar afstuderen kreeg ze een idee voor een roman, een jaar later begon ze met het uitwerken en schrijven hiervan, maar het duurde nog tot 2022 voordat dit romandebuut, Wij zijn vrij, uiteindelijk verscheen.

Nadat Alexa en haar moeder Jona een paar jaar in Japan hebben gewoond, zijn ze teruggekeerd naar Nederland. Hier wordt Alexa herenigd met haar vader Willem, die samenwoont met Marion en haar dochter Claire. Omdat haar moeder psychische problemen heeft, trekt ze bij het gezin in, waarna ze met haar stiefzus Claire om de aandacht van Willem vragen. Hij heeft echter voornamelijk oog voor zijn stiefdochter, wat zijn eigen dochter maar moeilijk kan aanvaarden. Marion merkt dit op een gegeven moment, maar sluit haar ogen voor de werkelijkheid. Vooral omdat Willem haar er telkens van weet te overtuigen dat ze bij elkaar horen.

In de proloog zijn de op dat moment tienjarige Alexa en Claire stiekem getuige van Willem en Marions nachtelijke vrijpartij in de openlucht. Deze scène is in grote lijnen tekenend voor de hele plot, want een aanzienlijk aantal hoofdstukken en fragmenten draait om weinig anders dan seks. Niet erg, want dit hoort vanzelfsprekend bij het leven, maar de nadruk die Reekers hierop legt verwacht je eerder in een erotisch getint verhaal dan in een roman. Het gevolg is dat de eigenlijke thema’s van het boek (onder andere individuele eenzaamheid, seksuele ontdekkingstocht) enigszins ondersneeuwen en daardoor onvoldoende naar voren komen.

De verschillende verhaallijnen worden afwisselend verteld vanuit de perspectieven van de vier hoofdpersonages. De lezer komt hierdoor het een en ander over hen te weten, maar omdat er niet heel uitvoerig op hun karakters etc. ingegaan wordt, blijven ze desondanks vrij oppervlakkig. Als lezer krijg je een globale indruk hoe ieder van hen in elkaar steekt, in mindere mate wat hun dagelijkse bezigheden zijn en wat hun persoonlijke worsteling is. En daar blijft het dan eigenlijk ook wel bij. Het verhaal zelf mist ook de broodnodige diepgang. Er is bijvoorbeeld een situatie die onbetwistbaar neigt naar ongewenst gedrag, maar hier wordt vervolgens niets meer mee gedaan. Een gemiste kans. Net als de mogelijkheid van Marion om het gedrag van Willem écht aan de kaak te stellen.

Reekers’ schrijfstijl is zonder meer toegankelijk en beeldend – haar expertise als scenarist is in de hele plot overduidelijk merk- en zichtbaar. Met korte en heldere zinnen gaat ze recht op haar doel af: vertellen wat er gebeurt en waar de personages zich mee bezig houden. Mooi geformuleerde en/of omslachtig taalgebruik is haar volkomen vreemd, wat overigens absoluut niet erg is, want iets dergelijks zou in een roman als dit absoluut misplaatst zijn. Het boek bevat echter wel een paar onjuist geformuleerde, maar niet storende, zinnen. Hieruit kan de lezer wel opmaken wat er gebeurt en wat de auteur bedoelt, maar taalkundig zijn ze niet helemaal correct.

Met Wij zijn vrij toont Reekers onomstotelijk aan dat ze het beheerst een verhaal te vertellen – dit heeft ze in feite ook al bewezen met haar filmscenario’s – maar in haar romandebuut kan ze nog niet volledig overtuigen. De seksuele escapades van de personages gaan op den duur vervelen en het verhaal heeft in bepaald opzicht niet eens zo heel veel om het lijf. De roman gaat niet als een nachtkaars uit, maar een literair hoogstandje is het evenmin.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Emily Reekers
Titel: Wij zijn vrij
ISBN: 9789048863563
Pagina’s: 256
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
Erik is eenenvijftig en journalist bij een krant. Hij schrijft de televisiepagina’s. Maar wat is het nut van een tv-recensent in tijden waarin iedereen online series kijkt? Zijn job alleen al is een existentieel probleem. Op een ochtend besluit hij niet naar zijn werk te gaan. Een dag die zijn leven doet kantelen. Want met zijn werkverdriet komt een andere tragedie meegelift. Zijn vele niet-geleefde levens trekken aan hem voorbij. De vele gemaakte fouten ook. De verwachtingen die hij niet heeft kunnen inlossen.

Recensie
Knack-eindredacteur Ilse Ceulemans is jarenlang journalist geweest bij enkele vrouwenbladen. Als schrijfster debuteerde ze in 2016 met het non-fictieboek Het ministerie van Werkplezier, waarvan meer dan 5000 exemplaren zijn verkocht. Zes jaar later verscheen haar eerste debuutroman De tijdontkenner.

De eenenvijftigjarige Erik is journalist bij een krant en op een ochtend neemt hij de beslissing om die dag niet naar zijn werk te gaan, onder het mom van een burn-outdag. Hij zit namelijk met een dilemma, want hij twijfelt eraan of hij zijn werk nog wel zinvol vindt. Het wordt echter geen gewone dag, het zorgt voor een verandering in zijn leven. Mede omdat hij het leven dat hij tot dusver heeft geleid overziet. Hierdoor komt hij tot de conclusie dat hij veel fouten heeft gemaakt, maar ook welke mogelijkheden hij niet benut heeft.

Het verhaal bestaat uit korte tot zeer korte hoofdstukken die uitsluitend worden verteld vanuit het perspectief van hoofdpersonage Erik. Tijdens zijn baaldag – zelf noemt hij het een burn-out van één dag – blikt hij, al dan niet bewust, terug op zijn leven tot dusver. Het grootste deel van de roman bestaat daarom uit flashbacks. Hierdoor krijgt de lezer niet alleen een goed beeld van Eriks leven, maar ook wat hem bezig heeft gehouden, welke problemen hij heeft gehad en wat zoal op zijn pad is gekomen.  Door de talloze sprongen in tijd verloopt de plot niet volledig chronologisch en omdat de journalist ooit heeft besloten zijn levensloop volgens een andere tijdsbeleving voort te zetten, lijkt een heldere chronologie volledig zoek. Dit is echter uiterlijke schijn, want er zit wel degelijk een logische volgorde in de vele gebeurtenissen en hoe verder je komt, hoe duidelijker dit wordt.

De auteur haalt diverse thema’s waar een mens mee te maken kan krijgen aan. De meest in het oog springende is overduidelijk de midlifecrisis waar Erik zich in bevindt – het is immers niet voor niets dat hij die dag niet aan het werk gaat. Niet ieder onderwerp waar Ceulemans aandacht aan besteedt stemt vrolijk, maar ze weet ze op een dusdanige manier te brengen dat de roman absoluut niet zwaar is. Dit komt onder andere door de overwegend vlotte en luchtige manier van schrijven, waarbij een vleugje humor op zijn tijd niet misstaat. Wat zonder meer goed overkomt, is de essentie van de verschillende kwesties, overigens zonder dat de auteur bijzonder uitvoerig op al die zaken ingaat.

Zoals hiervoor al even is aangestipt, is Erik het belangrijkste personage en daarom wordt er minimale aandacht aan de andere karakters besteed. Zij zijn en blijven dan ook erg oppervlakkig. De nadruk ligt zo goed als volledig op Eriks persoonlijke worsteling, zijn vraag of hij nog wel gelukkig in wie hij is en wat hij doet en tevens of hij anderen wel de juiste aandacht heeft gegeven die ze hoe dan ook hadden moeten hebben. Uiteindelijk eindigt de roman niet zoals je hoopt en kan ieder haar of zijn eigen invulling geven aan hoe het nu verder met Erik gaat. Ondanks dit open einde toont Ceulemans zonder meer aan dat ze over voldoende schrijftalent beschikt om ook een andersoortige roman aan te kunnen. 

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Ilse Ceulemans
Titel: De tijdontkenner
ISBN: 9789460416439
Pagina’s: 240
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
De blanke Steve en zwarte Jabulile zijn een droompaar. Ze waren kameraden in de strijd tegen apartheid en zijn nu getrouwd, met twee kinderen en een mooi huis in een buitenwijk van Johannesburg. Maar de dilemma’s waar Zuid-Afrika mee kampt, hebben ook hun weerslag op het gelukkige gezinsleven: Jabu komt onder druk te staan wanneer zij als beginnend advocaat slachtoffers van corruptie en verkrachtingen moet verdedigen en Steve neemt na een wild bezoek aan Londen op eigen houtje het besluit om met het gezin naar Australië te emigreren. Is hun liefde bestand tegen de erfenissen uit het verleden? 

Recensie
Op jonge leeftijd had Nadine Gordimer een grote passie voor dansen en wilde danseres worden, maar door gezondheidsproblemen zag ze deze droom in duigen vallen. Ze hield echter ook van schrijven en in 1937 – ze was nog maar vijftien jaar – werden haar eerste verhalen al gepubliceerd. Het eerste was een kort verhaal voor kinderen en in 1953 werd haar debuutroman De leugenachtige dagen uitgebracht. In 2013, een jaar voor haar overlijden, verscheen Een tijd als nooit tevoren. Haar activisme en de strijd tegen apartheid hebben in al haar boeken een aanzienlijke rol.

De jonge Steve en Jabulile – hij is blank, zij gekleurd – hebben elkaar leren kennen in de strijd tegen apartheid. Ze trouwden met elkaar, kregen twee kinderen en wonen in een vrijstaand huis in een van de buitenwijken van Johannesburg. Kortom, ze zijn gelukkig. Toch komt hier een kentering in, want de problemen waar Zuid-Afrika na de afschaffing van de apartheid mee kampt, hebben zijn weerslag op hun gezinsleven. Jabu verdedigt in haar werk als beginnend advocaat slachtoffers van corruptie en verkrachtingen en Steve maakt zonder met haar te overleggen plannen om naar Australië te emigreren. Is hun wederzijdse liefde hier tegen bestand?

Een tijd als nooit tevoren is een afwijkende en daardoor moeizaam leesbare roman. Een van de belangrijkste oorzaken daarvan is de schrijfstijl. Het verhaal wordt namelijk niet verteld vanuit het perspectief van één of meer personages, maar door een alziende en voornamelijk afstandelijke verteller. Hij vertelt over het leven van de karakters, wat ze mee- en doormaken, maar ook hoe ze zich ontwikkelen. Een groot deel van de plot is daarom niets anders dan een klinisch verslag over de bewoners van de Buitenwijk, zoals de wijk waarin ze wonen door hen wordt genoemd. Het relaas begint in het post-apartheidstijdperk van Zuid-Afrika en Gordimer besteedt hier vrij veel aandacht aan. Dat is begrijpelijk, want de rassenscheiding heeft immers officieel ruim veertig jaar de geschiedenis van het land bepaald, terwijl het in de negentiende eeuw door verschillende landen gekoloniseerd werd.

Beide thema’s lopen daarom als een rode draad door de roman heen, maar de auteur haalt echter meer onderwerpen aan die het land jarenlang in zijn greep heeft gehouden en eigenlijk nog steeds houdt. Denk hierbij onder andere aan de miljoenen vluchtelingen die vanuit Somalië en vooral Zimbabwe het land overspoelden – hierdoor is xenofobie er geen vreemd verschijnsel – en het extreem hoge misdaadcijfer waar het land mee te kampen heeft. Natuurlijk is het goed dat deze problematiek in een roman naar voren wordt gebracht, maar je kunt je in dit geval wel afvragen of het allemaal niet iets te veel van het goede is. Het voert de boventoon, waardoor het leven van de personages en de plannen van Steve en Jabu om naar Australië te emigreren enigszins ondergesneeuwd raken.

De plot heeft een overwegend traag tempo, wat in grote mate wordt veroorzaakt door de moeilijke en soms warrig overkomende manier van schrijven. Ten eerste is er dus de verteltrant, maar het komt ook regelmatig voor dat in zinnen geen leestekens staan waar je die wel verwacht en taaltechnisch voor de hand liggend is. Veel fragmenten zijn nogal complex en na een tweede keer lezen, is het nog niet altijd duidelijk wat er precies mee bedoeld wordt. Verder springt de auteur diverse keren plotseling van het ene naar het andere onderwerp of personage. Dit werkt verwarring in de hand. De verschillende isiZoeloe-woorden waarmee het verhaal verrijkt is, zijn overigens een goede toevoeging. Het geeft aan waar Jabu vandaan komt en dat deze taal door velen gesproken wordt.

Vaak krijgt de lezer de indruk dat Gordimer haar eigen mening over veel onderwerpen weergeeft, maar ook dat ze daarover nogal eens boos is. Alles bij elkaar genomen is Een tijd als nooit tevoren geen toegankelijke roman, ondanks dat er wel degelijk zeer leesbare passages in voorkomen, maar helaas zijn die betrekkelijk schaars.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Nadine Gordimer
Titel: Een tijd als nooit tevoren
ISBN: 9789044519747
Pagina’s: 474
Eerste uitgave: 2013

Flaptekst
Een vrouw die in de keuken gerechten vult met verlangens en verdriet. Een dochter die in brieven aftelt tot het weerzien van haar geliefde. Een kleindochter die in essays een taal geeft aan de onherbergzaamheid van familieverbanden.

Half leven onderzoekt hoe het is je te verhouden als moeder, dochter, grootmoeder, echtgenote, weduwe, geliefde, vrouw. De vrouwen reflecteren op zichzelf en hun wereld, maar vooral houden ze elkaar een spiegel voor, terwijl hun levens bewegen, botsen en verstrengelen.

Op zintuiglijke wijze voert Aya Sabi vervlogen en verdrukte herinneringen op, van ontheemding en vervreemding, van Marokko tot de Lage Landen. Een familiekroniek over hoe pijn blijft zingen, generaties openbreekt en verbindt. Over hoe thuis soms de warmte is die een mens afgeeft, maar ook de kilte is die een mens mee kan brengen.

Recensie
De leraren van Aya Sabi vonden dat ze heel goed schreef, maar toch koos ze ervoor om na het verlaten van school een studie biomedische wetenschappen te gaan volgen. Een gedicht dat ze jaren geleden op Twitter plaatste, trok de aandacht van Eric Corton en via hem kwam ze in contact met een uitgever. Dat resulteerde in haar debuut Verkruimeld land, een verhaalmozaïek dat in 2017 verscheen. Vijf jaar later werd haar debuutroman Half leven uitgebracht, maar het idee hiervoor had ze al sinds 2016 in haar hoofd.

Het is 1955 en Fatna heeft haar man verlaten. Ze krijgt hierna werk als kokkin bij Lalla Touria, een kopstuk in de Marokkaanse verzetsbeweging. Ze trouwt opnieuw en ruim twintig jaar later vertrekt ze met haar man naar Nederland, waar hun dochter Hamouda wordt geboren. Hamouda wordt verliefd op een man in Marokko en om te voorkomen dat haar moeder een man voor haar uitzoekt, vraagt ze hem in brieven om snel naar Nederland te komen. Ze treedt echter met een ander in het huwelijk en krijgt met deze man hun dochter Shams, die later de geschiedenis van haar moeder en grootmoeder opschrijft.

De uitvoering van Half leven wijkt enigszins af van die van de geijkte roman, want het bestaat uit een verhaal, diverse eenzijdige brieven en een aantal essays. Dit is een originele keuze waardoor het boek drie verschillende schrijfstijlen heeft. Iedere verhaallijn, voor zover hiervan gesproken kan worden, speelt zich af in een andere periode en wordt verteld vanuit het perspectief van een opvolgende jongere generatie vrouwen. Dat zijn de in 1940 in Marokko geboren Fatna, haar dochter Hamouda en kleindochter Shams. Door de manier van vertellen, krijgt de lezer heel sterk de indruk dat de roman volledig autobiografisch is, maar dat is ten dele waar. Sabi heeft weliswaar diverse elementen uit haar eigen leven en dat van haar moeder en grootmoeder als leidraad gehanteerd, maar verder is haar romandebuut volledig fictief.

Omdat de meeste aandacht uitgaat naar Fatna leert de lezer haar het beste kennen. Hij komt te weten welke invloed haar moeder op haar leven heeft gehad en hoe ze dit zelf enigszins projecteert op haar eigen dochter. Fatna’s verhaallijn, die zich medio jaren vijftig van de vorige eeuw afspeelt, geeft eveneens inzicht in de oeroude Marokkaanse traditie dat meisjes op erg jonge leeftijd uitgehuwelijkt werden (in sommige gebieden komt het tegenwoordig nog steeds voor) aan een man die vaak vele jaren ouder is. De geschiedenis van Fatna is het meest toegankelijke deel van het boek, want het leest vlot, overwegend interessant en aan het eind zelfs aangrijpend. De lezer heeft dan echt met haar te doen.

Van een heel andere orde zijn de brieven en essays. De brieven, geschreven door de in Nederland wonende Hamouda, worden gericht aan een in Marokko levende jonge man. Middels deze correspondentie kom je wel iets over haar te weten, maar is het vooral de relatie met haar moeder die toon zet. Toch worden ook de (aanpassings)problemen waar emigranten destijds mee te kampen hadden aangestipt. De drie essays lijken voornamelijk overdenkingen van Shams en zijn hoofdzakelijk informatief en zakelijk, waarbij de schrijfstijl tamelijk passief is. In ieder geval leven deze verhandelingen, waarvan de diepgang minimaal is, het minst. Desondanks completeren ze wel het totaalbeeld dat de lezer van het bestaan van deze drie generaties krijgt, dus heeft het sowieso zijn waarde. Half leven kan niet volledig boeien, maar Sabi toont absoluut aan dat ze een getalenteerd schrijfster is.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Aya Sabi
Titel: Half leven
ISBN: 9789493248601
Pagina’s: 305
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
Op een ochtend wordt Amelie van haar fiets getrokken door een man met een angstaanjagend masker op. Hij sluit haar op in een hermetisch afgesloten kamer, waar ze probeert te overleven. Ondertussen probeert ze te ontdekken waarom de ontvoerder juist háár moest hebben. Is het hem te doen om losgeld van haar rijke vader? Speelt haar dubieuze bijna ex-echtgenoot Vince een rol in het geheel? Of heeft haar ontvoerder zich vergist en is zij simpelweg het verkeerde meisje?

Recensie
Als jong meisje schreef Angelique Haak regelmatig verhalen, maar het kwam destijds nooit in haar op hier later haar beroep van te maken. Toen ze begin twintig was, ontstond bij haar het idee om wel een boek te gaan schrijven. Ze ging aan de slag, maar pas in 2017 debuteerde ze met Een nieuw begin, het eerste deel van een voorlopig korte reeks met Jennifer Brugman in de hoofdrol. Vijf jaar later verscheen Het verkeerde meisje, waarvoor ze zich liet inspireren door een indrukwekkende en aangrijpende column van Claudia de Breij.

Op een maandagochtend krijgt Amelie Lindeman, terwijl ze haar fiets in de stalling bij het station plaatst, een klap op haar hoofd waardoor ze kort buiten westen raakt. Ze komt bij in een donkere ruimte en vraagt zich vervolgens af waarom ze ontvoerd en opgesloten is. Misschien, zo denkt ze, is het haar man Vince, van wie ze wil scheiden en die nu op wraak uit is. Of wil de dader losgeld van haar rijke vader zien te bemachtigen? Een andere gedachte schiet ook door haar hoofd, want misschien was zelfs de bedoeling dat iemand anders ontvoerd werd.

De ontvoering en vervolgens opsluiting van een vrouw (of eventueel een van beide) is bij veel thrillerauteurs een geliefd onderwerp. Zij of hij moet dan van goeden huize komen om zich te onderscheiden en om nog enigszins origineel voor de dag te kunnen komen. Haak is daar ten dele in geslaagd, want ondanks de vele overeenkomsten met vergelijkbare thrillers geeft ze ver in de plot wel een eigen draai aan de omstandigheden. Dat maakt haar verhaal echter niet uniek, wel een klein beetje anders. Ze ontkomt er evengoed niet aan door te veel thrillerclichés te gebruiken, alsof ze een redelijk veilig boek wilde schrijven. Dat is haar in ieder geval gelukt.

Het verhaal, dat bestaat uit drie delen, wordt aanvankelijk verteld door twee personages: Amelie en een niet specifiek bij naam genoemd iemand, maar waarvan de identiteit vrij snel duidelijk is. Hoewel bij geen van beide heel uitvoerig op hun persoon wordt ingegaan, is het voldoende voor de lezer om zich een beeld van hen te kunnen vormen. Desondanks blijven ze overwegend oppervlakkig, hetgeen overigens niet storend is. Het gevolg is dat de lezer zich met geen van hen kan identificeren en zich zelfs zo nu en dan aan hen stoort, met name de nogal wispelturige Amelie. Op de gebeurtenissen, zowel die in het verleden als het heden, gaat de auteur iets dieper in. Gezien het thema en de aard van het verhaal is dit ook wel noodzakelijk.

Omdat de auteur vooral in het eerste deel op safe speelt, is het in die fase niet zo spectaculair. Er zijn zo goed als geen wendingen en de spanning blijft achterwege. Dit verbetert naarmate de plot vordert wel, maar de lezer moet wat geduld betrachten. Het is echter de voorspelbaarheid die ervoor zorgt dat het verhaal niet is geworden wat het had kunnen zijn. Er zijn namelijk nogal wat situaties die je ver van te voren kunt zien aankomen en het gedrag en de daden van diverse personages zijn vaak te voorzien. Daarentegen eindigen verschillende hoofdstukken met een cliffhanger en een aantal daarvan wekt zonder meer wat nieuwsgierigheid op. Haak probeert de lezer met regelmaat op het verkeerde been te zetten, maar slaagt daar mondjesmaat in. Sommige van die ogenschijnlijke plotwendingen zijn namelijk te doorzichtig en te ongeloofwaardig.

De schrijfstijl van de auteur is over het algemeen toegankelijk en eigentijds waardoor het boek erg vlot leest. Ook kan de lezer veel omstandigheden voor zich zien, en die zijn niet altijd rooskleurig. Maar al met al is Het verkeerde meisje geen thriller die lang zal blijven hangen. Daarvoor is het te vluchtig en veel situaties net iets te voor de hand liggend.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Angelique Haak
Titel: Het verkeerde meisje
ISBN: 9789461096333
Pagina’s: 320
Eerste uitgave: 2022