Flaptekst
Eind jaren negentig, de Vlaamse Kempen. Jimmy, die thuis een moeilijke tijd doormaakt, leeft helemaal op als de zoon van een gezin Kosovaarse vluchtelingen naast hem in de klas komt zitten. Jimmy is de slimste maar ook eenzaamste van zijn klas. Hij ziet het als zijn missie Tristan Ibrahimi door het schooljaar heen te helpen. Alle tijd die hij niet besteedt aan het verzamelen van flippo’s, brengt hij door bij het Kosovaarse gezin. Wanneer de Ibrahimi’s na een jaar plotseling uitgewezen worden, verzint Tristan een plan dat veel van Jimmy zal vragen.

Recensie
Het smelt, de debuutroman van Lize Spit, was een groot succes. Meer dan tweehonderdduizend exemplaren gingen de toonbank over, het boek is in zestien landen vertaald en in 2023 is de verfilming ervan uitgebracht. In datzelfde jaar verscheen de novelle De eerlijke vinder, het geschenk tijdens de Boekenweek 2023. Het idee van dit boekje komt voort uit haar herinneringen aan een Kosovaars gezin dat bijna vijfentwintig jaar eerder in het dorp waar ze destijds woonde terechtkwam.

Aan het eind van de jaren negentig komt de uit het door oorlog geteisterde Kosovo gevluchte familie Ibrahimi in het – fictieve – dorpje Bovenmeer wonen. Tristan, een van de zonen, komt in de klas naast de slimme, maar ook eenzame Jimmy te zitten. Hun lerares vraagt aan Jimmy om goed voor Tristan te zorgen en daar wijdt hij zich vol overgave aan. Hij verzamelt flippo’s voor zijn vriend en veel van zijn vrije tijd brengt hij bij het Kosovaarse gezin door. Als de familie een uitzettingsbrief ontvangt, verzint Tristan een plan waar hij Jimmy voor nodig heeft.

De novelle, die bestaat uit vier delen, wordt volledig verteld vanuit het perspectief van de tienjarige Jimmy. Hierdoor krijgt de lezer een goede indruk van hem en waar hij zich in zijn vrije tijd mee bezighoudt. Uit alles valt op te maken dat hij, mogelijk als gevolg van een aantal dubieuze praktijken van zijn ondertussen vertrokken vader, erg in zichzelf gekeerd is en dat hij min of meer zijn vlucht zoekt in het doen en laten van een volwassene. Hij creëert als het ware een wereld voor zichzelf. Dit verandert enigszins na de komst van de Kosovaarse familie. Jimmy leeft helemaal op, vooral omdat hij nu belangrijk kan zijn voor een ander, in dit geval de twee jaar oudere Tristan.

Natuurlijk heeft Tristan het een en ander verteld over hun vlucht uit Kosovo, de ontberingen die ze hebben moeten doorstaan toen ze de hele afstand te voet naar België hebben afgelegd. Als Jimmy een nacht bij de familie mag logeren, krijgt hij nog veel meer mee van het oorlogstrauma waar de familie mee te kampen heeft. Dit gevoel laat Spit erg goed overkomen en de lezer voelt de posttraumatische stress van de Ibrahimi’s min of meer zelf ook. Je leeft zonder meer met hen mee en kunt je niet aan de indruk onttrekken dat het gezin in bepaald opzicht symbool staat voor iedere uit een oorlogsgebied afkomstige vluchteling.

Zodra de familie Ibrahimi heeft vernomen dat ze niet in België mogen blijven, smeden Tristan en zijn zus Jetmira een plan dat ervoor moet zorgen dat ze alsnog een verblijfsvergunning zullen krijgen. Aan dit plan, dat nogal ondoordacht, maar wel aandoenlijk is, kun je merken dat ze in feite nog kinderen zijn, maar ook dat hen de wanhoop nabij is. Vanaf het begin dat de twee hun idee aan Jimmy voorleggen, voelt de lezer al aan dat het nooit goed kan gaan. Hierdoor ontstaat een bepaalde spanning, die aan het eind van het boekje zelfs nog iets intenser wordt.

Een van de thema’s in De eerlijke vinder is realistisch en actueel, maar de problematiek die dit met zich meebrengt, wordt op een redelijk luchtige en zonder meer toegankelijke manier gebracht. De auteur heeft er hoe dan ook voor gewaakt een zwaar verhaal te schrijven. Oppervlakkig is het evenmin, want wat ze de lezer wil laten weten, komt bijzonder goed over. Al met al heeft Spit een erg geslaagd Boekenweekgeschenk geschreven.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Lize Spit
Titel: De eerlijke vinder
ISBN: 9789059657328
Pagina’s: 92
Eerste uitgave: 2023

Flaptekst
Rechercheur Scarlett Delaney arriveert op de plaats delict van een onmogelijke moord: de onthoofding van een beroemde socialite tijdens een drukbezocht feest, gruwelijke foto’s die op haar eigen sociale media werden geüpload en haar lichaam dat vervolgens op onverklaarbare wijze verdween. De derde moord in korte tijd, met dezelfde handelswijze… ongetwijfeld het werk van de door de media genaamde Jackdaw killer. Scarlett moet samenwerken met Henry Devlin, de knappe en charmante ‘privédetective’ die is ingehuurd om te doen wat de politie niet lijkt te kunnen. De eerste misstap van de Jackdaw biedt hen een onverwachte kans om daadwerkelijk een leven te redden. Maar zal de aantrekkingskracht van hun eigenbelang en hun tikkende tijdbom van een relatie lang genoeg standhouden om hen beiden veilig tot het bittere einde te helpen?

Recensie

De in 2017 verschenen debuutthriller Ragdoll, tevens het eerste deel van een trilogie, betekende voor Daniel Cole meteen zijn wereldwijde doorbraak. Het boek is in vierendertig landen uitgebracht en tevens als televisieserie verfilmd. Om tijdens de lockdown niet gek te worden van verveling is hij begonnen aan een nieuw boek. De titel van de in juli 2023 gepubliceerde thriller is Jackdaw en het is het eerste deel van een serie met rechercheur Scarlett Delaney.

Tijdens een feestje wordt het hoofd van een bekende socialite aangetroffen, maar haar lichaam blijkt te zijn verdwenen. Terwijl rechercheur Scarlett Delaney nog volop met het onderzoek bezig is, wordt een nieuwe vergelijkbare moord gepleegd en korte tijd later zelfs een derde. Omdat de lichamen bekrast zijn, hebben de diverse media de moordenaar Jackdaw (de kauw) genoemd. Dan ontmoet Delaney de uiterst knappe Henry Devlin, met wie ze uiteindelijk gaat samenwerken. Vanaf dat moment maakt ze vorderingen, ondanks dat ze merkt dat Devlin niet lijkt te zijn wie hij zegt dat hij is.

De melding van de vondst van een lijk aan het eind van de korte proloog is het enige uit deze inleiding dat iets met de rest van het verhaal te maken heeft. Maar omdat de setting nogal bijzonder is, word je enigszins nieuwsgierig gemaakt naar wat er exact aan de hand is en wat er precies is gebeurd. Zodra rechercheur Scarlett Delaney en haar collega annex mentor brigadier Frank Ash zich met deze zaak inlaten, wordt dit iets inzichtelijker, maar blijven de vragen zich opstapelen, zowel bij de lezer als bij beide politiemensen. Dit komt onder meer doordat het lichaam van de dode spoorloos verdwenen is, het hoofd uitgezonderd.

Ondanks een veelheid aan gebeurtenissen, leveren de talrijke bizarre scènes vooralsnog niet zo heel veel spanning op. Pas als de plot halverwege is, doet zich een kentering voor en ontstaan er enkele spannende situaties en nog wat later in het verhaal nemen die in aantal toe. De thrillerkenmerken, die tot dan zo goed als afwezig waren, worden zichtbaar en bovendien verandert de structuur. De eerste helft van het boek staat bol van schijnbaar humoristische flauwigheden – er zijn zelfs momenten die in een slechte Amerikaanse klucht niet zullen misstaan – en onwerkelijke omstandigheden. Door de al aangehaalde structuurverandering heeft de auteur blijkbaar ook ingezien dat hij hier niet mee door kon gaan, want de toonzetting verandert uiteindelijk drastisch pas daarna ontstaat er een thrillerwaardiger geheel.

De drie personages die het verhaal dragen zijn Scarlett Delaney, Frank Ash en de tamelijk zelfingenomen Henry Devlin. Ze zijn, elk op hun eigen manier, markant. Desondanks kom je niet eens zo heel erg veel over hen te weten. Ze worden plompverloren geïntroduceerd, ze doen wat ze moeten doen en aan het eind heb je hen eigenlijk niet eens zo heel goed leren kennen. Al met al zijn en blijven ze dus vrij oppervlakkig. Voor de plot geldt dit evenzeer, hierin is geen enkele diepgang te bespeuren. Aan het eind van het boek richt Cole zich dan ook nog even tot de lezer en verklaart hij dat dit precies zijn bedoeling is en dat het verhaal uitsluitend geschreven en bedoeld is om uit de werkelijkheid te ontsnappen. Hierin is hij hoe dan ook geslaagd, want alles wat zich erin afspeelt, is ver bezijden de realiteit en bij vlagen absurdistisch.

Na de zonder meer spectaculaire ontknoping sluit de auteur af met maar liefst drie epilogen en uit elk daarvan kan worden afgeleid dat de deur naar een vervolg wagenwijd openstaat. Van in ieder geval Delaney zal de lezer zo goed als zeker nog wel meer horen. Deze eerste kennismaking is er echter een met twee gezichten en daarom is Jackdaw, vertaald door Josee Koning, een aarzelende start van de nieuwe serie.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Daniel Cole
Titel: Jackdaw
ISBN: 9789021040981
Pagina’s: 320
Eerste uitgave: 2023

Flaptekst
Na een heftige periode grijpt verandermanager en psycholoog Mara van den Berghe met beide handen een tijdelijke klus aan. In opdracht van de eigenaar van een psychologisch onderzoeksbureau, verblijft Mara een maand intern op landgoed Huis ten Have te Veenbrug in Groningen. Het landgoed heeft een rijke geschiedenis en diende van 1882 tot 1893 als psychiatrische kliniek voor vrouwen. Het doel is een negenjarig meisje met gedragsproblemen, Annabelle van Haeften, te observeren, te diagnosticeren en een behandelplan op te stellen. Maar waar is Annabelles vader en wat is er met haar moeder? Waarom ligt het bewaard gebleven archief nog niet in het museum van Veenbrug? Welke geheimen worden er door de familie van Haeften en het personeel verzwegen of zelfs toegedekt? Algauw vermoedt Mara dat de oorzaak van Annabelles problematiek weleens in de geheimzinnige en verstoorde familiedynamiek is te vinden. Samen met Thomas van Willingen, zoon van de huishoudster en student Psychologie, gaat Mara op onderzoek. Als er een moord wordt gepleegd, is het einde nabij…

Recensie
Op jonge leeftijd, ze was nog maar net tien, begon Suzanna Esther met het dagelijks bijhouden van een dagboek. In zekere zin waren dat haar eerste schreden op het schrijverspad. Ze debuteerde in 2017 met Wervelstof, dat gebaseerd is op waargebeurde feiten. Inmiddels heeft ze vijf thrillers op haar naam staan, waarvan Giftig, dat in 2021 is verschenen, de laatste is. Naast auteur is ze eveneens kunstenaar en schrijft ze columns voor diverse fora, online magazines en blogs.

Psycholoog en verandermanager Mara van den Berghe heeft een aanbod geaccepteerd om het gedrag van het negenjarig meisje Annabelle van Haeften te analyseren. Daarvoor moet ze een maand lang in Huis ten Have, een voormalige psychiatrische kliniek en tegenwoordige residentie van haar opdrachtgever woont, verblijven. Ze komt er al snel achter dat niet alleen de familie Van Haeften iets te verbergen heeft, maar het personeel dat voor hen werkt ook. Omdat haar conclusie is dat de problemen van Annabelle weleens met dier familie en wat er gebeurd is te maken kunnen hebben, gaat ze op onderzoek uit.

In het eerste hoofdstuk maakt de lezer kennis met Mara van den Berghe, vanuit wier perspectief het grootste deel van het verhaal wordt verteld. Dat is niet het enige, want door de stem uit de intercom waar ze zich meldt én haar ontmoeting met jachtopziener Dudley krijg je er ook al meteen een globale indruk van met wat voor familie ze te maken krijgt en hoe de verhoudingen liggen. Aan het begin van de plot voel je aan alles dat er iets niet in orde is en dat de Van Haeftens iets te verbergen hebben. Ook merk je dat Mara in het verleden zelf iets meegemaakt of ondervonden heeft. Deze elementen zorgen ervoor dat je nieuwsgierigheid enigszins geprikkeld wordt. Je wilt immers te weten komen wat er aan de hand is en wat Mara overkomen is.

Heel geleidelijk wordt het geheim dat de familie Van Haeften ontwricht lijkt te hebben ontrafeld. Dat gebeurt via de al dan niet bewuste loslippigheid van enkele personages en de onderzoeksdrift van Mara. De nieuwsgierigheid van de lezer wordt daardoor stukje bij beetje bevredigd. Hoewel er wel het een en ander gebeurt, leidt dit niet tot een enorme hoeveelheid spannende momenten. Ze zijn er wel, maar het blijft allemaal vrij beperkt. Dat komt vooral door het ontbreken van actie. Pas aan het eind van het verhaal is er wat dat betreft meer dynamiek en dan komt de spanningsboog iets strakker te staan. De auteur heeft overigens nooit de intentie gehad om een verhaal de schrijven waar de spanning vanaf spat. De nadruk ligt vooral op de gespannen verhoudingen binnen de familie Van Haeften en de meeste van hun personeelsleden en dat komt uitstekend over.

De schrijfstijl van Esther is vlot, toegankelijk en beeldend. Dat laatste zowel visueel (dat zegt het woord immers al) als auditief. De auteur gebruikt bijvoorbeeld woorden als ‘bam’ en ‘pok’ om aan te geven hoe iets over het algemeen gehoord wordt. Het verhaal wordt hierdoor levendiger. In tegenstelling tot voorgaande doen sommige woorden wat achterhaald aan. Deels bewust, want de familie Van Haeften wil laten merken dat ze van rijke komaf zijn, deels niet. Dergelijke termen zijn absoluut niet onjuist, maar in de huidige tijd komen ze wel een beetje ouderwets over. De plot bevat overigens wel een te groot aantal taalkundige slordigheden en een paar onduidelijkheden, die overigens geen nadelige invloed op het verhaal hebben.

Giftig kenmerkt zich door een aantal bijzondere personages en situaties, een sfeer die zo nu en dan snijdend en beklemmend is, maar ook met een spanning die wat achterblijft. Desondanks is het hoe dan ook een  aangename en plezierig leesbare thriller.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Suzanna Esther
Titel: Giftig
ISBN: 9789083127620
Pagina’s: 308
Eerste uitgave: 2021

Flaptekst
In het oude centrum van Barcelona ligt het Kerkhof der Vergeten Boeken. Hoofdpersoon Daniel Sempere wordt door zijn vader, weduwnaar en boekhandelaar, meegenomen naar deze geheimzinnige, verborgen wereld van verhalen. Vanaf dat moment neemt Daniels leven een wending die hij niet had kunnen voorzien. Hij mag een boek uitkiezen en kiest De schaduw van de wind, geschreven door een zekere Julián Carax. Het boek laat hem niet meer los, ook al schudt de wereld tijdens het grauwe Franco-regime om hem heen op zijn grondvesten. Hij wil alles weten over het boek en de schrijver. En merkwaardigerwijs lijken alle mensen die hij ontmoet, ook de vrouwen op wie hij verliefd wordt, deel uit te maken van het grote spel waarvan het boek het middelpunt vormt.

Recensie
Carlos Ruiz Zafón was creatief directeur van een groot reclamebureau toen hij in 1992 besloot zich volledig te gaan toeleggen op het schrijven van boeken. Niet veel later emigreerde hij naar de Verenigde Staten en in Los Angeles werkte hij kort als scenarioschrijver. In 1993 debuteerde hij met de jeugdroman De nevelprins, waarmee hij de Edebé-literatuurprijs voor jeugdfictie won. Zijn wereldwijde doorbrak kwam in 2001, na het verschijnen van De schaduw van de wind, waarmee hij diverse internationale prijzen heeft gewonnen en waarvan miljoenen exemplaren zijn verkocht. De roman is het eerste deel van het vierluik Het kerkhof der Vergeten Boeken.

Op een zomerse dag in 1945 wordt de jonge Daniel Sampere door zijn vader, weduwnaar en boekhandelaar, meegenomen naar het Kerkhof der Vergeten Boeken in het centrum van Barcelona. Daniel mag één boek meenemen en hij kiest voor De schaduw van de wind van de onbekende schrijver Julián Carax. In korte tijd leest hij het uit en omdat het boek hem dusdanig in zijn greep houdt, wil hij vervolgens meer over Carax en zijn andere werken te weten komen. Wat hij dan nog niet weet, is dat er vanaf dan een ommekeer in zijn leven plaatsvindt.

De proloog, waar de roman mee begint, lijkt in eerste instantie een lofzang op het boek in het algemeen te zijn. Dit komt omdat Daniel Sempere, vanuit wiens perspectief het grootste deel van het verhaal wordt verteld, meegenomen wordt naar het Kerkhof der Vergeten Boeken, waar hij een exorbitant aantal boeken aantreft en er dus zijn ogen uitkijkt. Snel blijkt echter dat het geen ode is, want nadat hij het boek De schaduw van de wind van de schrijver Julián Carax gevonden en meegenomen heeft, is het verhaal vooral een zoektocht naar deze volledig onbekende auteur en zijn eerdere werken. Het is een onderneming die vele jaren duurt, maar ook een waardoor het leven van Daniel volledig op zijn kop komt te staan.

In één grote terugblik – na de proloog maakt het verhaal een sprong terug in de tijd – vertelt de inmiddels volwassen Daniel wat hij, nadat hij in de ban raakte van het boek, doorgemaakt heeft. Hij doet onder andere verslag van zijn naspeuringen, zijn vriendschap met de zwerver Fermín Romero de Torres, maar ook aan de gevolgen van de Spaanse Burgeroorlog, de Tweede Wereldoorlog en het regime van Franco wordt aandacht besteed. Dit is niet het enige, want het ontdekken van de liefde maakt eveneens een belangrijk deel uit van zijn levensloop. Eén deel van de roman behelst de tekst van een manuscript dat Nuria Monfort, een van de personages die zowel met Daniel als Carax een band heeft, geschreven heeft en waarin de raadsels die rondom de tot dusver onbekend gebleven auteur bestonden vermeld staan en dus verhelderd worden.

De schrijfstijl van Ruiz Zafón is vlot, bijzonder toegankelijk en hij laat de sfeer van het Barcelona van de eerste helft van de vorige eeuw goed naar voren komen. Regelmatig hanteert de auteur prachtige zinnen en metaforen, waarbij hij ervoor zorgt niet te overdrijven. De dialogen komen realistisch over, hoewel Fermin wel heel erg bloemrijk is – dat toont overigens wel hoe de man is, het geeft hem zijn heerlijke karakter. Daniel is een jonge jongen, zo komt hij soms ook over, maar over het algemeen doet en zegt hij dingen die eigenlijk nog niet bij zijn leeftijd horen. Desondanks is hij een sterk personage, hetgeen overigens ook wel voor de anderen geldt.

De schaduw van de wind, dat bij vlagen mysterieus en spannend is, is een roman die de lezer van begin tot eind te pakken heeft. Je leeft mee met Daniel, verafschuwt degenen die tegen hem zijn en begeeft je samen met hem in een wereld die zowel boeiend, bekoorlijk als verschrikkelijk is.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Carlos Ruiz Zafón
Titel: De schaduw van de wind
ISBN: 9789056723101
Pagina’s: 544
Eerste uitgave: 2008

Flaptekst
In de koepel van de Dom van Berlijn hangt een gruwelijk toegetakeld, bebloed lichaam. Met haar gespreide armen lijkt ze op een zwarte engel. Het is de prominente geestelijke dr. Brigitte Riss. Om haar hals draagt ze een mysterieuze sleutel waarop het cijfer 17 staat. Rechercheur Tom Babylon heeft een persoonlijk belang bij de zaak: jaren geleden verdween zijn zusje Viola met precies deze sleutel. Zijn ongebruikelijke aanpak van de zaak strijkt psychologe Sita Johanns, die iets te veel vragen stelt, tegen de haren in. Wie heeft er meer te verbergen: Tom of de moordenaar?

Recensie
Een paar jaar geleden is Marc Raabe gestopt met zijn filmproductiebedrijf, dat hij ongeveer twintig jaar eerder had opgericht. Hij wilde zich volledig richten en concentreren op het schrijven van boeken, omdat hij de auteur in zichzelf had ontdekt. In 2012 verscheen zijn debuutroman Schnitt (Klem, 2013). Na het schrijven van drie boeken wilde hij aan een serie beginnen, voornamelijk omdat hij geen afscheid kon nemen van zijn personages. Hij startte de reeks rond LKA-rechercheur Tom Babylon en het in 2018 uitgebracht Schlüssel 17 (Sleutel 17, 2021) is daar het eerste deel van.

In de vierenzeventig meter hoge koepel van de Berliner Dom ziet de organist van de kerk het zwaar verminkte lichaam van een vrouw hangen. Het blijkt dat van de bekende dominee Brigitte Riss te zijn. Zoals ze er hangt, heeft ze veel weg van een zwarte engel en om haar hals draagt ze een sleutel met het nummer zeventien erin gekerfd. Voor rechercheur Tom Babylon komt dit heel dichtbij, want bijna twintig jaar eerder verdween zijn jongere zusje Viola, die in het bezit was een identieke sleutel. Zijn aanpak bij het onderzoek valt niet goed bij de meeste van zijn collega’s. Ze weten namelijk niet of hij volledig te vertrouwen is.

Een enigszins lugubere, spannende en eveneens nieuwsgierig makende proloog zorgt ervoor dat de lezer meteen het verhaal ingezogen wordt. Natuurlijk kan het geheel daarna flink tegenvallen, maar daar is op geen enkel moment sprake van. Van begin tot eind ben je bij de plot en de personages betrokken, waarbij het er niet toe doet of ze wel of niet sympathiek overkomen. De gebeurtenissen – het zijn er ontzettend veel – spelen zich allemaal in minder dan een week tijd af, maar door de opeenvolging van voorvallen lijkt het zó veel langer. Het is daarom eigenlijk een vanzelfsprekendheid dat het tempo behoorlijk hoog ligt. Goed voor de betrokkenheid van de lezer, want er valt ruim voldoende te beleven, zowel in het heden als in het verleden. Regelmatig springt de auteur terug naar negentien jaar eerder, naar belangrijke ogenblikken die bepalend zijn voor wat er in het nu zoal gebeurt.

Omdat Sleutel 17 het begin van een nieuwe serie is, is het eveneens een eerste kennismaking met een aantal personages, die we in de volgende delen terug zullen zien. Daarvan springen rechercheur Tom Babylon en psycholoog Sita Johanns vooral in het oog, hoewel de rol van hoofdcommissaris Jo Morten ook niet onderschat moet worden. Toch heeft de lezer vooral sympathie voor Babylon en Johanns, voornamelijk omdat zij degenen zijn die het meest intrigeren en hun samenwerking veel wegheeft van een haat-liefdeverhouding. Beiden hebben in het verleden het een en ander meegemaakt en houden dit het liefst geheim. De verdwijning van Babylons zusje Viola, bijna twintig jaar eerder, is van grote invloed op zijn leven en functioneren en hoe hij daarmee omgaat is ronduit interessant. Dit geeft hem de drive om zijn werk goed te doen, maar het is tevens zijn valkuil.

Het verhaal speelt zich af in Berlijn en een aantal personages is afkomstig uit de voormalige DDR. Dit is op zich niet zo opzienbarend, maar wel in relatie tot enkele daden die destijds door de Stasi werden uitgevoerd. Deze waargebeurde praktijken lopen in feite als een rode draad door de plot heen, want ze zijn cruciaal voor de verrichtingen van de moordenaar en van absolute meerwaarde. Continue concentratie eigenlijk wel vereist. Dit heeft echter niets te maken met de schrijfstijl van de auteur – die is zonder meer toegankelijk – maar hoofdzakelijk met de veelheid aan ontwikkelingen. In de ontknoping komt op zo goed als alle vragen een antwoord, hoewel er ook weer nieuwe ontstaan. Een duidelijke indicatie dat de belevenissen van Babylon en zijn collega’s nog niet afgelopen zijn. Sleutel 17 is zonder enige vorm van twijfel een prima en veelbelovend begin van een hopelijk langdurige serie.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Marc Raabe
Titel: Sleutel 17
ISBN: 9789044984767
Pagina’s: 448
Eerste uitgave: 2021

Flaptekst
Sabine had een onbezorgde jeugd. Ze hield van feestjes en ze zeilde graag. Ze was bevriend met Erik Hazelhoff Roelfzema, de latere Soldaat van Oranje. Toen de oorlog uitbrak rolde ze via hem het verzet in. Maar ze werd verraden en talloze malen gewelddadig verhoord. Velen van haar vrienden werden geëxecuteerd, zij werd als Nacht und Nebel-gevangene via Kamp Amersfoort en Ravensbrück uiteindelijk naar Mauthausen gestuurd.

Eva, Sabines dochter, vindt na haar moeders dood een archief, met daarin liefdesbrieven van piloot Taro, die met zijn Spitfire neerstortte, en van Sabines tweede geliefde Gerard, die door de Duitsers werd geëxecuteerd. Ze vindt piepkleine briefjes van Sabine, die ze vanuit de gevangenis stiekem aan haar moeder stuurde. En ze stuit op een stapel hartstochtelijke, maar ook angstaanjagende liefdesbrieven van ene Gebele, een Duitse beroepscrimineel die haar in Mauthausen het leven zou redden. Aan de hand van al deze documenten reconstrueerde Eva het nooit eerder vertelde en aangrijpende verhaal van Sabines oorlog.

Recensie
Een paar jaar na het overlijden van haar moeder opende Eva Taylor-Tazelaar voor het eerst de dozen die aan haar waren nagelaten. De inhoud – ze wist natuurlijk niet wat ze kon verwachten – bestond onder andere uit allerlei documenten, brieven en foto’s uit het verleden van haar moeder Sabine Zuur. Zo goed als alles heeft betrekking op de Tweede Wereldoorlog en nadat Taylor-Tazelaar maandenlang bezig was met het uitzoeken en op chronologische volgorde leggen van het materiaal kreeg ze een vrij goed beeld van het leven van haar moeder toen, en kwam ze dingen te weten die ze nooit van haar te horen heeft gekregen. Ze besloot van deze reconstructie een boek te schrijven. Dat werd het in 2021 verschenen Sabines oorlog.

Na een kort voorwoord vertelt de auteur in het eerste deel van het boek – er zijn vier delen en elk daarvan gaat, behalve over een andere periode tijdens de oorlogsjaren, ook over een andere locatie – beknopt hoe het niet lang na de oorlog bij haar thuis was. Dit is vooral bedoeld om de lezer te laten weten dat de gevolgen van de bezettingstijd dan nog niet tot de verleden tijd behoren. Daarnaast geeft ze ook wat globale informatie over hoe het leven van haar moeder vlak voor het uitbreken van WOII geweest is en met wie ze omging. Als de oorlog eenmaal uitgebroken is, gaat moeder Sabine in het verzet. Hierover wordt eveneens het een en ander verteld. Dit eerste gedeelte van het verhaal is met name een bondige weergave van onder andere de vele gebeurtenissen die zich toen voordeden. Dit gedeelte is voornamelijk informatief en daardoor lijkt het enigszins oppervlakkig.

Op een dag wordt Sabine gevangengenomen, zo goed als zeker omdat ze verraden is. Vanaf dat moment doet de auteur verslag van deze nieuwe situatie en krijg je inzicht in wat haar moeder in gevangenschap heeft moeten doorstaan. Aanvankelijk valt dat nog wel mee, hoofdzakelijk omdat ze zich in het begin nog in Nederlandse gevangenissen bevond. Uiteraard geen pretje, want de Duitsers waren de baas, maar het stelde niets voor in vergelijking met wat Sabine in eerst concentratiekamp Ravensbrück moest doormaken en later in het nog verschrikkelijkere Mauthausen. De ellende die daar heerste en de ontberingen waar de enorme aantallen gevangenen mee te maken kregen worden niet heel uitvoerig, maar wel duidelijk en bij vlagen invoelend naar voren gebracht.

Taylor-Tazelaar besteedt relatief veel aandacht aan een intensieve briefwisseling die haar moeder met de eveneens gevangenzittende Duitser Franz Josef Gebele heeft gehad. Deze man, die al vrij snel innig verliefd op haar werd, heeft een bijzonder belangrijke rol in Sabines leven in Mauthausen gespeeld, want dankzij hem heeft ze de korte tijd die ze in dit concentratiekamp verbleef wel kunnen overleven en is ze niet omgebracht. Toch kun je je niet aan de indruk onttrekken dat Gebele in feite een onbetrouwbaar en tamelijk wispelturig sujet was. De aandacht die aan hem en zijn brieven geschonken wordt, is iets te veel van het goede, maar dat zal ongetwijfeld komen omdat zijn handelen voor de auteur belangrijk is geweest. Want, zoals gezegd, door hem heeft haar moeder de oorlog wel overleefd.

Tussen de vele persoonlijke verhalen die over de oorlog verteld en opgetekend zijn, zal Sabines oorlog niet direct in het oog springen. Het boek is prima en toegankelijk geschreven, verschillende hoofdstukken zijn zonder meer intens en de ellende die de Tweede Wereldoorlog heeft veroorzaakt, komt absoluut goed naar voren. Aan de andere kant gaat het niet overal bijzonder diep op in. Dat kan komen door het ontbreken van meer informatie – hoewel het er wel op lijkt dat de auteur grondig research heeft gepleegd – maar ook omdat je het gevoel hebt dat Taylor-Tazelaar dit verhaal overwegend geschreven is om het leven van haar moeder inzichtelijk te krijgen. En daarin is ze zonder meer geslaagd.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Eva Taylor-Tazelaar
Titel: Sabines oorlog
ISBN: 9789021340050
Pagina’s: 272
Eerste uitgave: 2021

Flaptekst
Privédetective Makana gaat op zoek naar een vermiste Egyptische stervoetballer. Het onderzoek leidt hem naar een gevaarlijke en betoverende wereld, waar hij in contact komt met extremistische moslims, Russische gangsters en een wanhopige moeder, die op zoek is naar haar dochter. Het wordt een zoektocht die pijnlijke herinneringen naar boven haalt en Makana uiteindelijk confronteert met een oude en gevaarlijke vijand…

Recensie
Onder het pseudoniem Parker Bilal begon de Brits-Soedanese auteur Jamal Mahjoub in 2012 met het publiceren van een aantal misdaadverhalen met privédetective Makana. De serie, die zich afspeelt in de Egyptische hoofdstad Caïro, bestaat uit zes delen. Alleen de eerste drie daarvan, te beginnen met De donkere straten van Caïro, zijn in het Nederlands vertaald. Voor werk dat hij onder zijn eigen naam schreef heeft hij een aantal nominaties en prijzen gewonnen.

Oud-inspecteur Makana is jaren geleden vanuit Sudan naar Egypte gevlucht en om inkomen te hebben werkt hij er als privédetective. Op een dag wordt hij benaderd door de schatrijke, maar ook beruchte zakenman Hanafi, met het verzoek de sinds kort vermiste voetballer Adil Romario op te sporen. Ongeveer tegelijkertijd ontmoet hij een vrouw wier dochter zeventien jaar eerder plotseling verdween en waar ze sindsdien voortdurend naar op zoek is. Makana gaat aan de slag en krijgt tijdens zijn naspeuringen te maken met een Russische crimineel. Door dit alles komen nogal pijnlijke herinneringen bovendrijven.

De vrij lange proloog waar het verhaal mee begint doet exact wat een goede inleiding hoort te doen: hij maakt de lezer nieuwsgierig, zorgt voor spanning en laat weten wat er – in dit geval 1981 – gebeurd is. Hierna komt inspecteur Makana – het is inmiddels zeventien jaar later – in beeld. Hij is degene om wie de plot voornamelijk draait en heel geleidelijk wordt steeds meer over zijn persoon en zijn veelbewogen verleden bekendgemaakt. Het is prima om niet meteen alles over deze markante, maar sympathieke detective te weten te komen, want hierdoor blijft je gevoel van nieuwsgierigheid naar hem en wat hem in Sudan is overkomen tot in de eindfase gehandhaafd. Ook de twee vermissingen waar hij zich mee bezighoudt, blijven de lezer boeien, hoewel hij, net als Makana, aanvoelt dat ze beide met elkaar te maken hebben.

Ondanks het behoorlijke tempo waarin het verhaal zich afspeelt, lijkt de privédetective geen vorderingen te maken. Dat is echter schijn. Want stukje bij beetje komt hij almaar dichter bij de uiteindelijke oplossing en hoe Bilal dit hem laat aanpakken is uiterst subtiel. Dit gaat allemaal gepaard met diverse veelal bedaarde plotwendingen en onverwachte ontwikkelingen, waardoor verschillende spannende momenten ontstaan. De ontknoping bevat enkele scènes waarin de snelheid wordt opgevoerd en als gevolg daarvan ontstaat wat actie. Eveneens is er dan een emotioneel en enigszins aangrijpend en triest hoofdstuk waarin nog meer over Makana’s geschiedenis onthuld wordt.

De schrijfstijl van Bilal is bij vlagen poëtisch en regelmatig maakt hij gebruik van mooi geformuleerde zinnen. Hij schrijft tevens invoelend en zonder dat het er dik bovenop ligt heeft hij de politieke ontwikkelingen die Egypte in die periode in zijn greep hield in dit thrillerdebuut verwerkt. Dit komt de geloofwaardigheid van het verhaal zonder meer ten goede. De auteur waakt er echter voor dat het boek belerend of maatschappijkritisch overkomt. Verre van zelfs, want het Makana-avontuur is erg toegankelijk en eigentijds geschreven, waarbij hij een vleugje humor en een milde vorm van cynisme niet achterwege laat.

Al met al is De donkere straten van Caïro een van begin tot eind boeiende detective met een aantal interessante en intrigerende personages. Alleen daarom is het al jammer dat er maar drie delen met Makana in het Nederlands vertaald zijn.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Parker Bilal
Titel: De donkere straten van Caïro
ISBN: 9789044531046
Pagina’s: 414
Eerste uitgave: 2012

Flaptekst
Hij is boomlang, onconventioneel en ongeduldig. Maar hij is ook bang voor honden, een zwakke schutter en voorzien van een goed gevoel voor humor. Hoofdinspecteur Charlie Swieninck is chef van het Bureau Bijzondere Delicten en moet zich verhouden tot de Duitse bezetter, die langzaam maar zeker zijn gezag doet gelden binnen de Haagse politie.

Op 29 juni 1940, Anjerdag, wordt Charlie opgeroepen na een moord op station Hollands Spoor. Het slachtoffer is Marnix Maas, een belangrijk juridisch raadsman van de NSB. Onvermijdelijk leidt het onderzoek naar zwaargewichten binnen de partij, onder wie Rost van Tonningen, Feldmeijer, en natuurlijk de leider van de nationaalsocialisten Anton Mussert. Intussen voert de NSB de druk op om de dader in een andere richting te zoeken.

Recensie
Voormalig journalist John Kuipers maakte in 2011 zijn schrijversdebuut met De geest van het spel, een biografie over schaker Jan Timman. Na zijn vervroegde pensionering gooide hij het over een andere boeg en begon hij aan het schrijven van een thriller. Dat werd het in 2022 verschenen Musserts schaduw, het eerste deel van een serie met hoofdinspecteur Charlie Swieninck van het Bureau Bijzondere Delicten van de Haagse politie. Het idee voor deze reeks bedacht hij overigens al in 1989.

Eind juni 1940, de Duitsers hebben Nederland inmiddels bezet, krijgt hoofdinspecteur Charlie Swieninck te maken met de moord op de vooraanstaande NSB-advocaat Marnix Maas. Hij blijkt in een trein op station Holland Spoor met een dolk in de keel te zijn gestoken. De inspecteur en zijn team starten een onderzoek en het is onvermijdelijk dat ze hun pijlen op de top van de partij richten. Hierdoor komt ook hun leider Anton Mussert in beeld. Het opsporingswerk wil echter niet vlotten en beïnvloeding door de NSB draagt evenmin bij aan een snelle voortgang van de werkzaamheden.

In Musserts schaduw maakt de lezer meteen kennis met hoofdinspecteur Charlie Swieninck, uit wiens perspectief het volledige verhaal wordt verteld. Hij leert hem daardoor goed kennen en komt te weten dat de sympathieke politieman in feite een wat teruggetrokken, maar niet volledig wereldvreemd leven leidt. Niet alleen zijn personage wordt goed uitgewerkt, want voor de collega’s met wie hij samenwerkt geldt hetzelfde, hoewel zij wel een stuk minder uitvoerig beschreven worden. De sfeer en omstandigheden van medio 1940 worden goed overgebracht. Voorbeelden zijn het verschil tussen de stad en het platteland tijdens de beginmaanden van de Tweede Wereldoorlog en de gestage veranderingen die de Duitse bezetter in de Nederlandse samenleving aanbracht.

Het oplossen van een moord, het ondervragen van verschillende personen en de tegenstand die de politie daarbij krijgt, zijn natuurlijk van alle tijden en komt in veel meer thrillers voor, maar de omstandigheden in dit boek zijn net even anders, waardoor het verhaal een toch enigszins uniek tintje krijgt. Dit komt overigens mede door de schrijfstijl, die behalve eigentijds bij vlagen cynisch is en zo nu en dan eveneens wat subtiele humor herbergt. Doordat de plot zich in de oorlog afspeelt, er veel werkelijk bestaande personages in voorkomen (achterin het boek is een namenlijst opgenomen van hen die echt geleefd hebben) en ook de omstandigheden waarheidsgetrouw zijn, is het verhaal bijzonder realistisch. Nergens krijg je het gevoel dat de gebeurtenissen fictief zijn, terwijl je eigenlijk weet dat dit wel zo is.

Ondanks dat de plot zich in een overwegend traag tempo afspeelt, is het niet langdradig of vervelend. Er zijn voldoende ontwikkelingen en wendingen – zowel op persoonlijk als professioneel vlak – maar van een zinderende spanning is nergens sprake. Pas in de slotfase wordt de spanningsboog een stuk strakker aangespannen. Dan wordt het tevens duidelijk waarom de advocaat vermoord is en door wie. Tot dan blijft het bij gissingen en verdachtmakingen, dus tot het eind is het voor de lezer een raadsel hoe alles af zal lopen. In de plot herhaalt de auteur zich af en toe, maar dat zijn welbeschouwd enkele kleine feitjes die betrekking hebben op een paar personages zelf. Storend is het in ieder geval niet.

De moord mag dan zijn opgelost, dit houdt evenwel niet in dat de lezer niets meer van Swieninck, zijn collega’s en zijn buurvrouw Fie Donkervoorth gaat horen. Kuipers heeft immers aangegeven dat Musserts schaduw het eerste deel van een serie is. Dit begin van de reeks met interessante personages, een prima setting en boeiende en geloofwaardige omstandigheden, is hoe dan ook een  veelbelovend en sterk thrillerdebuut.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: John Kuipers
Titel: Musserts schaduw
ISBN: 9789403172910
Pagina’s: 400
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
Een onderzoeksteam van de Verenigde Naties doet op Antarctica een schokkende ontdekking. Op datzelfde moment neemt een onbekende vrouw via FaceTime contact op met professor Sarah Hallbrook, die als bioloog en klimaatwetenschapper verbonden is aan Oxford University. Sarah krijgt de opdracht op zoek te gaan naar een onderzoek van haar overleden vader.

In een split second verlaat Sarah haar appartement en vlucht naar Nederland. Een Noors klimaatinstituut blijkt jacht op haar te maken. Ze ontkomt er niet aan om de moord op haar vader, ruim twintig jaar geleden, opnieuw onder ogen te komen. Samen met forensisch rechercheur Floyd Walsh van de Rijksrecherche Amsterdam stelt Sarah alles in het werk om de onderzoeksresultaten in handen te krijgen. Gaandeweg wordt het haar steeds duidelijker dat haar vader baanbrekend werk heeft verricht. Het kon weleens de oplossing zijn voor een naderende klimaatramp, waarvan slechts een enkeling op de hoogte is.

Tijdens een levensgevaarlijke reis over verschillende continenten wordt Sarah geconfronteerd met de kwetsbaarheid van de natuur, zichzelf en onschuldige anderen. Lukt het Sarah om de onderzoeksresultaten uit verkeerde handen te houden? Wat hield haar vader verborgen? Waarom wordt er jacht op haar gemaakt? 

Recensie
Nadat Thijs Voortman als jurist afstudeerde heeft hij tien jaar als advocaat bij een aantal advocatenkantoren in Nederland en op Curaçao gewerkt. Hierna begon hij een eigen kantoor en specialiseerde hij zich in duurzaamheid. Zijn liefde voor en kennis van de natuur heeft hij gecombineerd met zijn passie voor schrijven, want in 2022 debuteerde hij met de eco-thriller Gouden nevel, waarmee hij een van de kanshebbers was voor de Hebban Debuutprijs 2023.

Twee leden van een VN-onderzoeksteam doen op Antarctica een ontdekking die van grote invloed kan zijn op het voortbestaan van de mensheid. Niet veel later ontvangt Sarah Hallbrook een bericht van een onbekende vrouw om onderzoeksgegevens, waar haar twintig jaar eerder vermoorde vader aan gewerkt heeft, veilig te stellen. Samen met forensisch rechercheur Floyd Walsh probeert ze dit rapport in handen te krijgen, maar ze blijken niet de enigen te zijn die er belangstelling voor hebben. Tijdens hun wereldwijde zoektocht worden ze zwaar gehinderd en komt hun leven regelmatig in gevaar.

Het verhaal gaat van start met een vrij lange proloog die zich in 1998 afspeelt, al voor de nodige spanning zorgt, zonder meer nieuwsgierig maakt en tijdens één specifieke scène nog invoelend is. Dat belooft dus wat voor de rest van de plot, die na dit begin een flashforward naar 2019 maakt, maar regelmatig terugkeert naar het verleden. Door deze sprongen in tijd komt de lezer stukje bij beetje te weten wat aan de gebeurtenissen die in het heden plaatsvinden ten grondslag ligt. Diens nieuwsgierigheid wordt hierdoor steeds meer bevredigd. Daarnaast leeft hij voortdurend mee met Sarah Hallbrook, uit wier perspectief het grootste deel van het verhaal wordt verteld.

Omdat er ontzettend veel gebeurt, is het tempo aanzienlijk. Zo nu en dan maakt de auteur pas op de plaats, om er niet veel later opnieuw de vaart in te zetten. De vele plotwendingen, waaronder verschillende onverwachte, zorgen er samen met talrijke actiescènes voor dat de spanning behoorlijk groot is. Voortman heeft in zijn debuut diverse wetenschappelijke feiten verwerkt die met de natuur en het klimaat te maken hebben en hoewel het verhaal natuurlijk volledig fictief is, bevat het wel degelijk elementen die realistisch zijn. Toch heeft de lezer weleens het gevoel dat de nadruk iets te veel op de huidige klimatologische problematiek wordt gelegd, hoe verontrustend dit ook is. Verder zijn diverse situaties in de plot niet heel erg geloofwaardig, maar dit is absoluut niet storend en je krijgt eigenlijk niet de indruk dat het daarom te doen is.

De schrijfstijl is toegankelijk, vlot en over het algemeen erg beeldend. De auteur heeft echter niet kunnen voorkomen dat er enkele kleine taalkundige slordigheden in zijn boek zijn geslopen. Ook bevat de plot een paar niet taalkundige foutjes. Een voorbeeld hiervan is dat Voortman een dominee van een protestantse kerk een kruisje laat slaan en een mis laat voordragen. Beide religieuze uitingen horen echter niet bij het protestantse geloof. Op de gebeurtenissen en het verloop van het verhaal heeft dit overigens geen enkele invloed. De personages zijn, op een enkeling na, niet heel uitvoerig uitgewerkt, maar wel ruim voldoende voor hun rol in het geheel. Hallbrook maakt zelfs een positieve ontwikkeling door, hetgeen interessant is om te zien gebeuren.

In de ontknoping wordt de lezer nog getrakteerd op een verrassing en een kort zinnetje in een van de laatste hoofdstukken suggereert dat de avonturen van Sarah Hallbrook nog niet voorbij zijn. Het heeft er dus alle schijn van dat Gouden nevel, dat een eco-thriller pur sang is, een verdiend vervolg krijgt.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Thijs Voortman
Titel: Gouden nevel
ISBN: 9789464375350
Pagina’s: 432
Eerste uitgave: 2022

Flaptekst
Inspecteur Anjelica Henley onderzoekt samen met haar team de moord op een populaire pastor in zijn kerk. Bij toeval ontdekt ze een tweede slachtoffer, vastgebonden aan een bed in een donkere kamer. Het slachtoffer is nog nauwelijks in leven en zijn lichaam vertoont tekenen van een zware marteling. Terwijl de media Anjelica vanwege haar reputatie in een eerdere zaak nauwlettend in de gaten houden, moet ze deze ingewikkelde zaak zien op te lossen. Als er weer een vastgebonden lichaam opduikt, is het Anjelica duidelijk dat er een seriemoordenaar actief is. Wanneer het aantal doden snel oploopt, moeten Anjelica en haar team alles op alles zetten om meer slachto$ers te voorkomen.

Recensie
Als onderdeel van de masteropleiding creatief schrijven schreef Nadine Matheson De puzzelman (2021), inmiddels uitgegroeid tot een bestseller en vertaald in vijftien talen. Om deze opleiding te kunnen volgen, stuurde ze een verhaal in over een vermoorde dominee en na het afronden van haar thrillerdebuut wist ze dat ze inspecteur Henley en haar team de moord op deze voorganger wilde laten onderzoeken. Dit gebeurt in het in 2023 verschenen De stille kamer, het tweede deel van de serie rond Anjelica Henley van de Serial Crime Unit.

Inspecteur Anjelica Henley en haar collega, rechercheur Salim Ramouter, hebben hun vorige zaak nog niet mentaal verwerkt – beiden bezoeken niet voor niets een therapeut – of een nieuwe, die wederom het uiterste van hen vergt, dient zich alweer aan. De complexiteit daarvan zorgt ervoor dat de lezer de gebeurtenissen van begin tot eind met veel belangstelling en een gezonde dosis nieuwsgierigheid blijft volgen. Dit begin al in de korte proloog, die niets aan de verbeelding overlaat, maar waarvan je wel kunt raden wat er op dat moment aan de hand is. Ook zijn er meer dan voldoende ontwikkelingen waardoor de lezer zo goed als nooit weet waar hij aan toe is. Als hij denkt te weten hoe de vork precies in de steel zit, zorgt de auteur voor een wending en kun je, net als de recherche, weer aan een nieuwe theorie beginnen. Om er vervolgens in de ontknoping achter te komen dat alles toch anders is dan tijdens het lezen een paar keer leek.

Net als in De puzzelman, het voorgaande deel van de tot nu toe tweedelige serie, is de belangrijkste rol weggelegd voor inspecteur Henley, maar deze keer heeft haar rechterhand, rechercheur Ramauter, ook een wat groter aandeel in het verhaal gekregen. De ondersteunende personages – de rechercheurs Eastwood en Stanford, en in mindere mate ook hoofdinspecteur Pellacia – zijn overigens net zo belangrijk voor de SCU en met z’n vijven vormen ze een overwegend hecht en solide team. Omdat vooral Henley en Ramauter nog niet lang geleden het een en ander hebben meegemaakt, is het goed om de boeken op chronologische volgorde te lezen. Het is dan niet alleen beter te begrijpen waarom beide rechercheurs therapeutische hulp nodig hebben, maar tevens geeft dit meer inzicht in hun persoonlijke omstandigheden.

De auteur heeft een aantal aansprekende en actuele thema’s als rassendiscriminatie, extreme geloofsbeleving en psychische problematiek in de plot verwerkt en dat pakt bijzonder goed uit. Het verhaal gaat hierdoor leven, waardoor het bijzonder geloofwaardig overkomt. Dit alles gaat absoluut niet ten koste van de spanning, die voornamelijk onderliggend, maar sowieso continu aanwezig is. Korte hoofdstukken en een toegankelijke en eigentijdse schrijfstijl zorgen voor een behoorlijk tempo, waarbij de beeldende beschrijvingen de lezer naar een niet te voorziene en een voor hem bevredigende ontknoping leiden. Het team van de Serial Crime Unit heeft zijn waarde en bestaansrecht in het door Iris Bol en Marcel Rouwé vertaalde De stille kamer opnieuw bewezen en in het aan het eind van 2023 te verschijnen vervolg mag het zich andermaal van hun beste kant laten zien.

(Dit boek heb ik voor Hebban gerecenseerd.)

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Nadine Matheson
Titel: De stille kamer
ISBN: 9789402711455
Pagina’s: 398
Eerste uitgave: 2023