Beschrijving
In het Engelse Lake District blijkt een seriemoordenaar mensen levend te verbranden in de prehistorische steencirkels. Hij laat geen sporen na en de politie heeft geen enkele aanwijzing. Dan ontdekt men dat er in de verkoolde overblijfselen van het derde slachtoffer een naam staat gekerfd: Washington Poe. Tegen wil en dank wordt Poe, een afgedankte detective, gekoppeld aan een briljante maar sociaal onhandige partner: Tilly Bradshaw. Samen ontdekken ze een spoor dat alleen voor Poe’s ogen bestemd is.

Naarmate het aantal slachtoffers toeneemt, leert Poe dat er ergere dingen zijn dan levend verbrand worden…

Recensie
In juni 2020 bracht uitgeverij Luitingh-Sijthoff het door de Britse auteur M.W. Craven geschreven Zwarte zomer uit, het oorspronkelijke tweede deel van een serie met Washington Poe en Tilly Bradshaw. Precies een jaar later verscheen het met de Gold Dagger Award bekroonde Brandoffer, dat het eerste deel van de reeks is en daarom wordt beschouwd als prequel op de voorgaande uitgave. Door deze ongebruikelijke keuze leert de lezer Poe en Bradshaw in dit nieuwe boek pas goed kennen, maar komt hij eveneens meer over hun achtergrond te weten.

Bradshaw werkt als analist bij de SCAS, een onderdeel van de National Crime Agency, en ontdekt dat op de verkoolde resten van een lichaam twee woorden staan gekerfd. Hierop besluit de directeur van de SCAS om Poe, die wegens een intern onderzoek is geschorst, erbij te halen. Want op de overblijfselen van dit derde slachtoffer van een seriemoordenaar valt zijn naam te lezen. De schorsing wordt opgeheven en Poe en Bradshaw worden aan het onderzoeksteam toegevoegd. Samen komen ze tot de ontdekking dat er meer aan de hand is dan alleen het levend verbranden van een aantal mannen.

In de proloog laat Craven de lezer er getuige van zijn dat een van deze mannen in brand gestoken wordt. Hij laat zien wat er op dat moment gebeurt en dat de man beseft dat hij niets meer kan doen om te voorkomen dat hij gaat sterven. Hoewel deze scène enigszins zakelijk beschreven wordt, laat het tegelijkertijd niets aan de verbeelding over. Je ziet wat er gebeurt en lijdt en brandt als het ware met het slachtoffer mee. Vervolgens komen Tilly Bradshaw en Washington Poe in beeld en dat is een kennismaking die je niet snel gaat vergeten. Bradshaw is een uitermate beschermend opgevoede einzelgänger en Poe een eigenzinnige man die een verleden met zich meedraagt, maar een groot rechtvaardigheidsgevoel heeft. Twee tegenpolen die samen een bijzonder en uiteenlopend duo vormen en het hart van de lezer al snel weten te veroveren.

Tijdens de eerste hoofdstukken van Brandoffer gebeurt er, op de ontdekking van Poe’s naam op het lichaam van de verbrande man na, nog niet zoveel. Het gaat in die fase vooral om het introduceren van de belangrijkste personages en het prijsgeven van informatie over hen en de voorgaande moorden. Dat verandert op het moment dat besloten wordt dat Poe en Bradshaw de politie van Cumbria gaan assisteren bij het oplossen van de moorden. Het verhaal wordt dan krachtiger en omdat je bij het onderzoek en de personages betrokken raakt, gaat het steeds meer intrigeren. Van uitzonderlijk spannende situaties is dan nog geen sprake, wat overigens niet wil zeggen dat er geen spanningsveld gecreëerd wordt. Dat gebeurt wel degelijk, maar de opbouw daarvan gaat heel geleidelijk. Naarmate de plot vordert, nemen namelijk zowel de onverwachte ontwikkelingen als de spanning toe.

Ruim voor de ontknoping in zicht is, weet de lezer zo goed als zeker wie de dader is. Niet veel later wordt dit, omdat Poe tot diezelfde conclusie gekomen is, bevestigd. Het verhaal belandt daarna in een hogere versnelling en de moordenaar doet een alles onthullende bekentenis die maakt dat je zijn daden begrijpt, maar natuurlijk niet goed kunt keuren. Vlak voor de meeslepende ontknoping krijgt Poe van hem ook nog iets over zijn eigen verleden te horen waardoor hij een besluit van zijn moeder in een ander daglicht kan plaatsen.

Ondanks het feit dat de dader bekend heeft, zijn er aan het eind nog wel enkele openstaande vragen die ervoor zorgen dat Poe voor een dilemma komt te staan. Uiteindelijk neemt hij een beslissing met mogelijk verstrekkende gevolgen en een voor hem onzekere toekomst. De Poe & Bradshaw-serie zal dit moeten uitwijzen. In ieder geval is Brandoffer, dat vertaald is door Fons Oltheten, een uitstekende en veelbelovende start.

Waardering: 4/5

(Dit boek heb ik onlangs voor Hebban gerecenseerd.)

Boekinformatie
Auteur: M.W. Craven
Titel: Brandoffer
ISBN: 9789024594917
Pagina’s: 336
Eerste uitgave: 2021

Beschrijving
Het is 1958. De jonge Elizabeth is naar een landhuis aan de Engelse kust gestuurd om de laatste dagen van haar zieke moeder niet te hoeven meemaken. Ondanks de ziekte van haar moeder lukt het Elizabeth om te genieten van wat een zonnige zomer lijkt te worden. Maar dan wordt ze verliefd, zonder iemand in de buurt om haar te waarschuwen voor haar naïviteit.

Tientallen jaren later treft Addie, Elizabeths volwassen dochter, een onbekende vrouw voor haar deur die beweert dat ze haar zus is. Addie gelooft haar niet, maar als ze haar vader ernaar vraagt, komt ze erachter dat alles wat ze dacht te weten over haar vroegere leven één grote leugen is. De twee zussen besluiten op onderzoek uit te gaan, en ontdekken de opzienbarende waarheid over een verdwenen kind en een zomer die het leven van hun moeder voorgoed veranderde.

Recensie
De Duitse auteur Nikola Scott heeft na haar studie Engels en Duits zowel bij een Londense als New Yorkse uitgeverij gewerkt als redactrice van misdaad- en vrouwenfictie. Van schrijven en lezen heeft ze altijd al gehouden, maar ze kwam erachter dat ze redacteur zijn net zo leuk vond. Nadat ze met haar gezin weer in Duitsland woonde, besloot ze toch om fulltime schrijfster te worden. Een gesprek met een vriendin inspireerde haar tot het schrijven van haar in 2018 verschenen debuutroman De schaduw van mijn moeder.

Elizabeth Holloway is in 1958 zeventien jaar oud als ze door haar ouders naar Hartland, een landhuis aan de Engelse kust, wordt gestuurd om daar haar vakantie door te brengen. Haar moeder is ernstig ziek en haar ouders willen niet dat ze haar langer ziet lijden. Het bevalt haar daar en wordt er verliefd op een iets oudere man. Ruim veertig jaar later komt een onbekende vrouw in het leven van Elizabeths dochter Adele (Addie) die beweert haar tweelingzus te zijn. Beide vrouwen gaan op onderzoek uit en ontdekken wat er de reden van is geweest dat ze destijds van elkaar gescheiden werden.

De schaduw van mijn moeder wordt zo goed als volledig verteld vanuit het perspectief van Addie, maar het bevat ook dagboekteksten die door haar moeder, Elizabeth (Lizzie) Holloway, geschreven zijn. Lizzie is in 1958 begonnen met haar dagboek en daarom zijn er regelmatig flashbacks die een chronologisch verloop hebben. De aantekeningen die Lizzie gemaakt heeft, vertellen hoe ze in die periode leefde, wat ze deed, hoe ze de man ontmoette van wie ze in verwachting raakte en wat de gevolgen daarvan waren. De sprongen naar het verleden zijn van grote invloed op het verhaal in het heden; sterker nog, ze zijn zelfs noodzakelijk.

Doordat Abbie het verhaal vertelt, komt de lezer vrij veel over haar te weten en leert haar dus goed kennen. Ondanks dat de andere personages (uit het heden) wat minder prominent naar voren worden gebracht, kom je over hen eveneens voldoende te weten om je een prima beeld van en over hen te kunnen vormen. Van de bijpersonages gaat de meeste aandacht naar Phoebe, de aanvankelijk onbekende vrouw, uit. Dat is niet verwonderlijk, want de rol die zij heeft, is van wezenlijk belang, in het bijzonder bij het speurwerk dat zij en Abbie naar hun verleden doen. Omdat veel dagboekfragmenten vrij uitgebreid zijn, blijft ook Lizzie niet onderbelicht. Vooral met haar heeft de lezer het te doen.

Scott weet de sfeer die er aan het eind van de jaren ’50 en begin ’60 heerste goed weer te geven. Het is duidelijk dat ze zich daarin verdiept heeft. De positie van de ongehuwde en in verwachting zijnde vrouw was zichtbaar anders dan tegenwoordig. Hoewel het relatief nog niet eens zo heel lang geleden is, kun je je zo goed als niet voorstellen dat de rol van de man destijds nogal overheersend was, dat de vrouw in feite weinig of niets te vertellen had. Daarnaast moet eveneens niet uitgevlakt worden dat halverwege de eenentwintigste eeuw religie nog een grote impact op de maatschappij had. De auteur brengt dit goed naar voren.

Hoewel een van de thema’s in de roman niet helemaal uniek is, is het verhaal zonder meer origineel en anders dan andere. Dat komt doordat het vanuit een andere invalshoek bekeken wordt. Dat Scotts debuutroman niet overwegend vrolijk is, blijkt al snel. Het heeft emotie, is bij vlagen aangrijpend, maar heeft desondanks wel een paar mooie en gelukkige momenten. Dit alles maakt van De schaduw van mijn moeder een boeiende en soms indringende familiegeschiedenis.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Nikola Scott
Titel: De schaduw van mijn moeder
ISBN: 9789402755121
Pagina’s: 480
Eerste uitgave: 2018

Beschrijving
Vijfentwintig jaar geleden kwam de welgestelde man van Grace Forrester door verdrinking om het leven. Op dat moment verbleven ze op het Griekse eiland Corfu. Na zijn dood heeft Grace het eiland ieder jaar bezocht, dus ook deze keer verblijft ze weer in het bungalowpark Blue Motel. Ze herdenkt haar man altijd op de plek waar hij verdronken is en op weg daar naartoe wordt ze vergezeld door Nikos. Hij is journalist en neemt de kans waar om Grave te interviewen, maar hij heeft echter ook een ander plan.

Recensie
Michael Berg, het pseudoniem van Michel van Bergen Henegouwen, had al een veelzijdige carrière achter de rug voor hij ging schrijven. Hij schreef onder andere teksten voor internationale kindertelevisieseries en liedjes voor verschillende artiesten. In 2004 vertrok hij naar Frankrijk om boeken te schrijven. Vier jaar later verscheen zijn debuut Twee zomers, dat tevens het eerste deel is van een serie met Chantal Zwart. Voor het Amerikaanse Ellery Queen Mystery Magazine schreef hij twee korte verhalen. Een van de cadeaus van Hebban Adventskalender van 2019 was zijn kortverhaal Blue Motel.

Vijfentwintig jaar geleden kwam de welgestelde man van Grace Forrester door verdrinking om het leven. Op dat moment verbleven ze op het Griekse eiland Corfu. Na zijn dood heeft Grace het eiland ieder jaar bezocht, dus ook deze keer verblijft ze weer in het bungalowpark Blue Motel. Ze herdenkt haar man altijd op de plek waar hij verdronken is en op weg daar naartoe wordt ze vergezeld door Nikos. Hij is journalist en neemt de kans waar om Grave te interviewen, maar hij heeft echter ook een ander plan.

Het erg korte Blue Motel heeft een beperkt aantal personages, maar het draait vooral om Grace en Nikos. Het verhaal wordt daarom min of meer vanuit hun perspectieven verteld. De lezer komt echter niet zo heel erg veel over hen te weten, dus blijven ze vrij oppervlakkig. Gezien de lengte van dit verhaaltje is dat niet zo verwonderlijk, het is per slot van rekening vrijwel onmogelijk om erg diep op hun karakters in te gaan. Daar is het de auteur overigens ook niet om te doen.

In de eerste alinea lijkt het erop dat het verhaal al snel een beetje spanning krijgt, maar dat is alleen maar schijn. Wat spannend had kunnen worden, wordt namelijk meteen de kop ingedrukt doordat een eventuele verrassing tenietgedaan wordt. Dan is het eigenlijk niets meer of minder dan een aardig verhaal. Ook verderop in de plot doen zich geen onverwachte ontwikkelingen voor, sterker nog, het is van begin tot eind vrij voorspelbaar. De lezer ziet namelijk van mijlenver aankomen wat er komen gaat en ook wat er vijfentwintig jaar geleden precies gebeurd is en waarom.

De schrijfstijl die Berg in dit korte verhaal hanteert is toegankelijk, eenvoudig en gevrijwaard van enige vorm van diepgang. Zo moet Blue Motel in feite ook gezien worden, het is een luchtig niemendalletje dat een verloren kwartiertje goed kan opvullen.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Michael Berg
Titel: Blue Motel
ISBN: 9789000000041
Pagina’s: 15
Eerste uitgave: 2019

Beschrijving
Lois is een jonge rechercheur Moordzaken, afdeling Noord-Holland Noord. Op het eerste gezicht leidt ze een overzichtelijk leven: ze heeft een eigen appartement in het centrum van Alkmaar en een uitdagende, spannende baan.

Als op een mistige novemberavond het verminkte lichaam van een man wordt gevonden, worden Lois en haar collega op deze bizarre zaak gezet. De eerste naspeuringen lijken nergens toe te leiden. Het slachtoffer, David Hoogland, was een vrolijke basisschoolleraar met een leuke vriendin en een brandschoon verleden. Niemand kan echter het foldertje van de kunstexpositie van Maaike Scholten verklaren, dat wordt gevonden in Davids broekzak. En wie is Tamara – de vrouw zonder achternaam – de telkens opduikt? Het onderzoek strandt, tot een tweede en zelfs een derde moord nieuwe aanwijzingen leveren. Lois weet zich meer en meer te verdiepen in de psychologie van de moordenaar, geholpen door haar eigen moeilijke jeugd en een opbloeiende vriendschap met een psychiater. Kan zij voorkomen dat er meer doden vallen?

Recensie
In 2020 ontving Simone van der Vlugt, een van Nederlands meest bekende en succesvolste auteurs, een koninklijke onderscheiding voor haar 25-jarige schrijverschap. Van haar boeken, voornamelijk thrillers, zijn inmiddels meer dan drie miljoen exemplaren verkocht, enkele zijn vertaald en tevens heeft ze diverse prijzen in ontvangst mogen nemen. Doorgaans schrijft ze standalones, maar in 2012 verscheen Aan niemand vertellen, het eerste deel van een trilogie waarin rechercheur Lois Elzinga het belangrijkste personage is. In 2018 heeft televisieproductiebedrijf Endemol deze drieluik verfilmd tot de driedelige miniserie Lois.

Rechercheur Lois Elzinga bevindt zich op het verjaardagsfeest van haar zwager Guido als ze een dringende oproep krijgt. Een wandelaar heeft het lijk van David Hoogland gevonden, hij is vermoord. Samen met haar collega Fred onderzoekt ze de moord, maar omdat David bij iedereen geliefd lijkt te zijn, schieten ze niet op. Niet veel later wordt er opnieuw een man omgebracht. Het is een vroegere vriend van David. Alles wijst erop dat het om dezelfde dader gaat. In Davids broekzak hebben ze wel een flyer gevonden van een expositie van kunstenares Maaike Scholten. Wat is de link met beide mannen?

In het eerste hoofdstuk worden Lois en haar collega Fred aan de lezer geïntroduceerd. Dat gebeurt onder niet bijster prettige omstandigheden, want een wanhopige man dreigt zelfmoord te plegen en heeft zijn ongeveer acht- of negenjarige zoontje bij zich. Het is een spannende scène en niets wordt aan de verbeelding overgelaten. Daarna moet het politiekoppel meteen schakelen, want ze krijgen de melding van de moord voor hun kiezen. Voor de auteur is dat tevens een mooi moment om de lezer nader met Lois kennis te laten maken, zonder dat de lezer dan al echt veel over haar te weten komt. Tegelijkertijd is het gedaan met de spanning uit het begin en wordt het niets meer of minder dan een verhaal waarin het politieonderzoek het meest van belang is.

Aan niemand vertellen wordt vanuit verschillende perspectieven verteld, maar het is vooral uit dat van Lois. Daardoor leer je haar gedurende de plot wel een stuk beter kennen. Een ander belangrijk personage is Maaike, dus over haar komt de lezer eveneens het een en ander te weten. Hoewel zij een nogal problematische persoonlijkheid heeft, is ze over het algemeen vrij doorzichtig. De lezer heeft snel door hoe ze in elkaar steekt en wat er precies met haar aan de hand is. Deze kennis zorgt er samen met een aantal andere situaties en scènes voor dat de plot nogal voorspelbaar verloopt. Er zijn hoegenaamd geen verrassingen, ontwikkelingen zijn te voor de hand liggend en de auteur maakt veelvuldig gebruik van elementen en omstandigheden die je vaker in een doorsneethriller ziet.

De schrijfstijl van Van der Vlugt is bijzonder toegankelijk, prettig en zonder meer verzorgd. Ze weet waar ze het over heeft, niets komt geforceerd of gezocht over en zowel het onderzoek van en het handelen door de politie komt is het algemeen realistisch. Het enige waar een klein vraagteken bij gezet kan worden, is het optreden van Lois in de ontknoping. Dit is in feite tegen de regels en ze brengt zichzelf ermee in gevaar. Dit is echter een futiliteit, want het geeft namelijk ook weer aan dat ze bevlogen is en koste wat kost de zaak wil oplossen.

Hoewel dit boek niet echt doorgaat voor een psychologische thriller bevat het wel elementen die daaraan voldoen. Het is interessant om te zien hoe de auteur dit in het verhaal heeft verwerkt, maar het is niet allemaal even geloofwaardig. Al met al kunnen er diverse kanttekeningen worden geplaatst. Schrijftechnisch valt er aan Aan niemand vertellen niets aan te merken, maar als thriller voldoet het niet.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Simone van der Vlugt
Titel: Aan niemand vertellen
ISBN: 9789049803087
Pagina’s: 296
Eerste uitgave: 2012

Beschrijving
Jordan Briggs is de koningin van de New Yorkse radio. Ze neemt geen blad voor de mond en deelt dagelijks haar ongezouten mening met meer dan vijf miljoen luisteraars. Op een dag spreekt ze de inbellende Bernie, die live een spelletje wil spelen. Jordan moet kiezen tussen Ubers of taxi’s. Ze kiest taxi’s en vergeet het gesprek al snel. Tot er vlak voor haar kantoor zeven taxi’s ontploffen.

Terwijl de brandweer en ambulances uitrukken en het aantal slachtoffers oploopt, hangt Bernie weer aan de lijn. Zo begint een klopjacht op een onzichtbare, volledig losgeslagen moordenaar – live gevolgd door vijf miljoen luisteraars. Is Jordan sterk genoeg om dit gruwelijke spel te winnen?

Recensie
Horen, zien en zwijgen, het in 2019 verschenen eerste deel van de trilogie rond rechercheur Sam Porter, betekende de grote doorbraak van de Amerikaanse auteur J.D. Barker. De rechten van dit boek zijn verkocht voor zowel film als televisie. Vijf jaar eerder debuteerde hij echter al met Forsaken, een horrorthriller die in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada zeer succesvol was en waarmee hij genomineerd werd voor een aantal prijzen. In 2020 ging hij een samenwerkingsverband aan met James Patterson en een jaar later werd de standalone De beller op lijn vier uitgebracht.

Als succesvol presentatrice van een praatprogramma op een New Yorkse radiozender is Jordan Briggs wel wat gewend en ze kijkt er daarom niet van op dat Bernie, een van de bellers, live een spelletje met haar wil spelen. Hij wil dat ze kiest voor een Uber of een taxi. Niet lang nadat Jordan haar keuze heeft gemaakt, vinden er zeven ontploffingen plaats. Terwijl de diverse hulpdiensten in actie komen, hangt Bernie alweer aan de lijn om zijn spel voort te zetten. Ondertussen probeert de politie hem te traceren en willen de miljoenen luisteraars die daar getuige van zijn weten wie het spel gaat winnen.

De beller op lijn vier begint met een realistische en levendige beschrijving van de chaotische ochtendspits op Madison Avenue. Jordan Briggs, uit wier perspectief een van de verhaallijnen wordt verteld, bevindt zich daar middenin. Haar live-uitzending staat op het punt van beginnen en de vraag is of ze het aanvangstijdstip gaat halen. De paar hectische minuten die ze nog heeft, worden goed in beeld gebracht. Het zijn overigens niet alleen deze scènes die de lezer zo voor zich kan zien. Net als de subplot met Jordan, is de verhaallijn met Cole Hundley – een om dubieuze redenen tijdelijk tot verkeersagent gedegradeerde rechercheur – bijzonder beeldend geschreven.

Omdat het verhaal vanuit hun perspectieven wordt verteld, draait het daarin vooral om Jordan en Cole, het personage dat daarentegen het meest intrigeert is Bernie. De lezer wil niet alleen weten waarom hij Jordan heeft uitgekozen om zijn spel mee te spelen, hij is ook nieuwsgierig naar zijn beweegredenen. Maar het fascinerendst is de manier waarop hij de radiopresentatrice weet te bespelen. Hoewel ongeveer halverwege de plot duidelijk wordt waarom Bernie tot zijn daden gekomen is, heeft dat geen nadelige invloed op het verhaal. Dat blijft onveranderd spannend, onder andere omdat de onverwachte ontwikkelingen en de actie die daar in veel gevallen uit voortvloeit, de lezer in zijn greep blijven houden.

Het tempo waarin de plot zich afspeelt, is heel behoorlijk, op sommige momenten is het zelfs vrij hoog en in de explosieve ontknoping, waarin erg veel gebeurt, wordt het bovendien nog wat meer verhoogd. Omdat Barker het verhaal voorzien heeft van veel gedetailleerde beschrijvingen, komt het heel filmisch over. Een kleine kritische noot is daarbij wel op zijn plaats, want af en toe valt hij daarbij iets te veel in herhaling; hij vertelt dan dingen die al bekend zijn bij de lezer. Evenzeer roept het gedrag van Charlotte, Jordans dochter, vraagtekens op. Het meisje is nog maar elf jaar oud, maar is te eigenwijs en te bijdehand. Deze eigenschappen passen niet bij haar leeftijd, waardoor haar doen en laten onnatuurlijk overkomt.

Ofschoon diverse situaties uit de plot onrealistisch zijn, komen ze niet als zodanig over. Er vinden wereldwijd immers zoveel onvoorstelbare gebeurtenissen plaats dat niet alles meer ondenkbaar is. Barker heeft daar echter geen rekening mee gehouden, want, zo vertelt hij in zijn nawoord, hij heeft De beller op lijn vier, dat niet helemaal foutloos is vertaald door Ralph van der Aa, louter geschreven om de lezer te vermaken. Daarin is hij zonder meer geslaagd.

Waardering: 4/5

(Dit boek heb ik onlangs voor Hebban gerecenseerd.)

Boekinformatie
Auteur: J.D. Barker
Titel: De beller op lijn vier
ISBN:  9789402316506
Pagina’s: 384
Eerste uitgave: 2021

Beschrijving
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog ontdekte de Nederlandse consul in Kaunas (Litouwen) een manier om duizenden uit Polen gevluchte Joden het leven te redden: hij schreef voor hen een visum uit voor Curaçao. Daarmee reisden de Joden met de Trans-Siberië Express naar Japan, van waaruit ze zich over de hele wereld verspreidden – vrijwel allen overleefden de oorlog. Het verhaal van die Nederlandse consul, Jan Zwartendijk, is even verheffend als heldhaftig. In korte tijd schreef hij koortsachtig duizenden visa uit. Hij werd bij zijn actie geholpen door zijn Japanse collega in Kaunas en de Nederlandse ambassadeur in Riga. In 1997 kreeg hij postuum de Yad Vashem-eretitel ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’. Jan Brokken beschrijft het leven van Jan Zwartendijk en de lotgevallen van veel van de ontkomen Joden in een meeslepend epos, waarin een treffend beeld wordt geschetst van een wanhopige tijd. De rechtvaardigen is een les in moed, in het maken van de juiste keuzes op het juiste moment.

Recensie
Tijdens het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 was de Rotterdammer Jan Zwartendijk directeur van de Philipsvestiging in de toenmalige Litouwse hoofdstad Kaunas. Op 29 mei 1940 werd hij benaderd door Leendert de Decker, ambassadeur van Letland, Estland en Litouwen, die hem het dringende verzoek deed om consul te worden. Zwartendijk had niet veel bedenktijd nodig, hij stemde ermee in. Na het uitbreken van de oorlog werd Litouwen overspoeld met Joden die Polen ontvlucht waren. Omdat de nieuwe consul het als zijn plicht zag deze mensen te helpen, verstrekte hij, in samenwerking met de Japanse consul Chiune Sugihara, duizenden visa voor Curaçao. Hij was zich er terdege van bewust dat hij daardoor gevaar liep voor zijn eigen leven, maar ook voor dat van zijn gezin.

Auteur Jan Brokken deed uitgebreid onderzoek naar de werkzaamheden van Zwartendijk, naar de omstandigheden waarin hij werkte en wat de verstrekte visa voor de vluchtelingen betekenden. Dit heeft hij vastgelegd in het boek De rechtvaardigen, dat in april 2018 is verschenen. Het verhaal begint op het moment dat Zwartendijk, toen nog directeur, door De Decker benaderd wordt. Hierna besteedt de auteur enkele hoofdstukken aan het persoonlijke leven van de Philipsman, waarna het eigenlijk als vanzelfsprekend overgaat naar wat hij als consul voor duizenden gevluchte Joden heeft betekend. Het is echter niet alleen zijn verhaal, want diverse nabestaanden van de vluchtelingen hebben er ook een belangrijk en noodzakelijk aandeel in.

De rechtvaardigen behelst overigens veel meer dan het levensverhaal van Jan Zwartendijk. Het vertelt op indringende wijze wat de Tweede Wereldoorlog voor velen heeft aangericht. Veel Joden moesten hals over kop hun eigen land ontvluchten, al het geld werd hen afgenomen; het enige dat enkelen stiekem nog mee konden nemen, waren wat diamanten en juwelen. Zodra de bezetter dit ontdekte, werd ook dat van hen afgenomen. Op hun nieuwe, maar nog niet definitieve bestemming, moesten ze helemaal opnieuw beginnen. Hun wanhoop en boven alles de ellendige omstandigheden waar ze mee te maken kregen, worden door de auteur goed naar voren gebracht. Toch is het niet alleen kommer en kwel wat hen overkomen is. Veel vluchtelingen reisden via Vladivostok en daar werden ze als toeristen behandeld. Ze kregen er zelfs een rondleiding door de stad en logeerden er in de beste hotels. De Joden keken hun ogen uit, maar wisten niet dat het de Russen alleen maar om het geld te doen was.

Voor zijn research reisde de auteur de halve wereld over en sprak met vele nabestaanden, zowel van de vluchtelingen als van hun redders. Hij bezocht plaatsen en locaties die in dit boek van belang zijn en las grote hoeveelheden documenten en brieven zodat hij overal een goed beeld van kon krijgen. Dit heeft zijn vruchten afgeworpen, want het goed en toegankelijk geschreven De rechtvaardigen is een indringend en informatief verhaal over een aantal mensen die zich de wet van de Duitsers niet liet voorschrijven. Ze deden wat ze vonden dat ze moesten doen. Dat Jan Zwartendijk, die daar tijdens zijn leven niet voor werd beloond, postuum alsnog de erkenning kreeg die hij verdiende, is niet meer dan terecht.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Jan Brokken
Titel: De rechtvaardigen
ISBN: 9789045036656
Pagina’s: 520
Eerste uitgave: 2018

Beschrijving
In concentratiekamp Auschwitz is pal onder de ogen van de nazi’s in het geheim een schooltje opgezet. Daar waar boeken streng verboden zijn, verbergt de veertienjarige Dita onder haar jurk de kleinste en meest clandestiene bibliotheek die ooit heeft bestaan. De acht boeken worden door haar en de andere kampgenoten gekoesterd als schatten. Dita geeft niet op en verliest nooit de wil om te leven. De verhalen voeren haar mee naar een andere wereld. De bibliothecaresse van Auschwitz is een ontroerend, waargebeurd verhaal over de moed van een jong meisje en hoe boeken mensen kunnen helpen in de verschrikkelijkste omstandigheden.

Recensie
Nadat Antonio Iturbe als journalist afstudeerde, heeft hij als verslaggever bij een lokale televisiezender in Barcelona gewerkt en richtte hij de gratis krant Gratix op, waarvan hij ook directeur werd. Vervolgens was hij redacteur bij een aantal magazines, waaronder een tijdschrift voor boeken. In 2004 debuteerde hij als auteur met de humoristische roman Rectos torcidos. Zijn tot dusver grootste succes behaalde hij met het in 2013 verschenen De bibliothecaresse van Auschwitz, dat in meer dan tien talen is vertaald en dat bekroond is met de Troa-prijs.

Net als vele anderen wordt ook de veertienjarige Edita (Dita) Adlerova in vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau gevangengehouden. Hoewel het verboden is, is in een van de barakken in het geheim een schooltje opgericht om de kinderen van het kamp toch nog iets te kunnen leren. Er worden ook enkele boeken verborgen gehouden en Dita is benoemd tot bibliothecaresse. Tijdens een inspectie verbergt ze een aantal daarvan onder haar jurk, terwijl ze weet dat haar de doodstraf wacht als dit door de nazi’s ontdekt wordt. Ze beschermt de kleine bibliotheek echter alsof het haar eigendom is, maar ook omdat de boeken haar naar een andere wereld leiden.

De bibliothecaresse van Auschwitz is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Dita Dorachova, een van de overleefsters van dit verschrikkelijke vernietigingskamp. Hoewel het een roman is en er daarom vast en zeker fictieve scènes zijn, komt het niet als zodanig over. Voor een groot is dat natuurlijk een gevolg van die afschuwelijke werkelijkheid, maar ook omdat de meeste lezers wel weten welk onmenselijk leed er destijds door de nazi’s, en met name de SS’ers, is aangericht. Iturbe weet de ellende en angst die er bij de gevangen Joden heerste al vanaf het begin duidelijk over te brengen. Dat geldt eveneens voor de intimiderende houding en opstelling van de Duitsers. Het beeld dat je van hen krijgt is niet al te positief, hoewel ook blijkt dat er onder de militairen enkele dissidenten waren.

Hoewel het verhaal voor een groot deel vanuit het perspectief van Dita wordt verteld, zijn er ook veel fragmenten uit het oogpunt van andere personages. De lezer krijgt hierdoor een goed beeld van hoe het er in het kamp aan toeging, wat er onder de gevangenen leefde, waar ze zich zoal mee bezighielden en hoe ze met hun steeds slechter worden omstandigheden omgingen. Dan merk je dat ze, ondanks al hun angst en ellende, toch wat van hun gedwongen verblijf en armoedige bestaan probeerden te maken. Vaak wisten ze niet eens wat hen te wachten stond en hielden ze altijd nog dat kleine beetje hoop dat het ooit beter zou worden en ze weer in vrijheid konden leven.

Ondanks dat er in het begin al voldoende fragmenten zijn die niets aan de verbeelding overlaten en aantonen dat het in Auschwitz verschrikkelijk was, moest het verhaal wel even op gang komen. De auteur wisselt boeiende gedeelten af met een aantal minder interessante. Na een tig-aantal hoofdstukken, het zal ongeveer op een kwart zijn, is er een kentering en gaat het intrigeren. Vanaf dan zijn er momenten die aangrijpend zijn, maar er doen zich ook aandoenlijke situaties voor. Soms is er zelfs sprake van een lichte spanning, vooral wanneer enkele gevangenen iets ondernemen waarbij hun leven in gevaar komt. In de laatste hoofdstukken, veel gevangenen zijn getransporteerd naar Bergen-Belsen, wordt het heftig en indrukwekkend. De Joden hebben het dan nog slechter dan in Auschwitz.

In zijn slotwoord vertelt Iturbe nog enkele dingen over de bibliothecaresse en een van de gevangenen (Fredy Hirsch) die belangrijk voor haar was. Dit is zonder meer van toegevoegde waarde, evenals de bijlage waarin de auteur heel kort aangeeft hoe het een aantal personages na de oorlog is vergaan. Al met al is De bibliothecaresse van Auschwitz een pakkend verhaal over een in gevangenschap opgegroeid meisje.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Antonio Iturbe
Titel: De bibliothecaresse van Auschwitz
ISBN: 9789022573891
Pagina’s: 414
Eerste uitgave: 2013

Beschrijving
Is liefde in grammen uit te drukken? In meters? Het is 30 april 2013, de dag waarop Willem-Alexander koning wordt van Nederland. In de nacht voorafgaand aan de inhuldiging begint de vijfentwintigjarige Hanna aan een lange tocht door feestend Amsterdam – maar feest vieren is wel het laatste waar haar hoofd naar staat. Aan verschillende passanten die zij gedurende het etmaal van die 30ste april tegenkomt, vertelt zij broeierige verhalen over haar verloren liefde Arthur, die telkens een andere gedaante lijkt aan te nemen. Terwijl de dag vordert transformeert hij van erotische halfgod tot afhankelijke perverseling. Maar vanwaar al dat gefabuleer? Wat is het werkelijke drama dat achter Hanna’s verhalen schuilgaat?

Recensie
Na zijn studie psychologie werkte Jamal Ouariachi een aantal jaren als therapeut, maar in 2011 besloot hij om fulltime auteur te worden. Een jaar eerder debuteerde hij met De vernietiging van Prosper Morèl, een roman waarvoor hij veel waardering kreeg. In 2013 verscheen 25, het eerste deel van een erotische trilogie 25-45-70, waar David Pefko (45) en Daan Heerma van Voss (70) eveneens bij betrokken zijn. Voor zijn roman Een honger (2015), waarvan de filmrechten twee jaar later zijn verkocht, won hij de BNG Literatuurprijs en de European Prize for Literature.

Hoewel ze er eigenlijk niet zoveel zin in heeft, wordt de 25-jarige Hanna tijdens de Koninginnenacht van 2013 door een vriend overgehaald om cruisend door de Amsterdamse grachten een aantal feestjes af te gaan. Zowel die nacht als de dag daarop vertelt ze aan een aantal mensen die ze ontmoet haar verhaal over Arthur, een man die ze adoreert en bemint, maar wel verloren heeft. De verhalen die ze vertelt, verschillen voortdurend. Aanvankelijk is hij een fantastische minnaar en uiteindelijk verandert hij in een verdorven man. Vertelt Hanna deze fantasieën omdat ze een achterliggend probleem heeft?

Het verhaal in 25 wordt volledig verteld vanuit het perspectief van Hanna, de protagonist. Het speelt zich in één etmaal af, te beginnen bij de nacht, waarna het vervolgens ‘s ochtend, ‘s middags en ’s avonds verdergaat. Ieder dagdeel heeft een aantal hoofdstukken waarin Hanna telkens een ander personage aanklampt om, iedere keer in een andere versie, te vertellen wat haar grote liefde Arthur voor haar heeft betekend. Hierin gaat niets haar te ver, want wat ze kwijt moet, en zo goed als zeker alleen maar wil, gaat grotendeels over haar seksuele escapades met de man die ze zo vurig aanbidt. Zonder echt heel erg grof te worden, treedt de auteur daarbij behoorlijk in details. Niets laat hij onbenoemd, en niets laat hij de lezer zelf invullen.

De roman heeft de Koninginnenacht 2013 en de troonswisseling de dag erop als setting. Daarom besteedt de auteur uitgebreid aandacht aan de festiviteiten die rondom deze happening georganiseerd werden. Tijdens de diverse feestjes vloeit de drank rijkelijk en Hanna en haar vrienden maken daar ook dankbaar gebruik van. Het is echter niet alleen dat, want van de lijntjes cocaïne zijn ze eveneens niet vies. Op zich kan dit een vrij goede en representatieve weergave zijn van hoe een groep feestvierende mensen die nacht en dag doorgekomen is. De auteur laat zich bij vlagen kritisch uit over de monarchie en het koningshuis. Dit doet hij niet uit eigen naam, maar – vanzelfsprekend uiteraard – uit dat van enkele personages.

Vanaf het begin is het wel duidelijk dat Hanna niet lekker in haar vel zit. Ze zwelgt in haar liefdesverdriet en lijkt te willen dat haar toehoorders dat weten ook. 25 is echter geen treurig of zwaar verhaal, absoluut niet. Ouariachi geeft er zo nu en dan een humoristisch tintje aan en door de erotiek is het geheel op zich redelijk luchtig. Daarnaast is het zonder meer beeldend, de lezer kan de vele scènes die het verhaal heeft al vanaf het eerste hoofdstuk precies voor zich zien. Dat geldt in zeker opzicht ook voor de dialogen en personages, hij kan zich daarin verplaatsen en inleven.

Toch is het niet zo dat de verhalen die Hanna in die vier dagdelen vertelt allemaal even boeiend en interessant zijn. De nacht begint nog sterk, hierna zwakt het af waardoor de ochtend en middag langdradiger zijn en de avond is weer wat onderhoudender. Wie verwacht dat er een concreet antwoord komt wat er nou echt met Arthur is gebeurd, komt bedrogen uit. 25, dat over het algemeen onderhoudend is, eindigt namelijk met een enigszins open eind en laat in het midden of Hanna in de vervolgdelen van de trilogie nog meer over hem vertelt.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Jamal Ouariachi
Titel: 25
ISBN: 9789021447889
Pagina’s: 156
Eerste uitgave: 2013

Beschrijving
Jon Gutiérrez is een zachtaardige rechercheur bij de politie van Madrid. Soms laat hij zich te veel meeslepen door het onrecht in zijn stad. Als hij zelf bewijsmateriaal achterlaat om een beruchte pooier op te kunnen pakken, wordt hij beschuldigd van corruptie en geschorst. Om het vertrouwen terug te winnen moet hij ene Antonia Scott ervan overtuigen de politie bij te staan in een spraakmakende moordzaak. Het probleem? Antonia Scott weigert al twee jaar om haar appartement te verlaten.

Ooit was Antonia een veelbelovende rekruut van ‘De rode koningin’, een eliteteam dat speciaal werd opgeleid om in het diepste geheim misdaden op te lossen. Maar na een tragisch verlies heeft Antonia zich teruggetrokken uit de maatschappij. Ze wil niemand spreken en al helemaal niet bijspringen in een moordonderzoek. Dat het slachtoffer de zoon is van een invloedrijke bankdirecteur, en dat zijn lijk midden in een zwaarbeveiligde villawijk tot op de laatste druppel is leeggebloed, verandert daar niets aan. Maar dan blijkt dat de tienerjongen niet het enige slachtoffer is. En dat alleen Antonia de gruwelijkheden kan stoppen.

Recensie
In zijn thuisland Spanje is Juan Gómez-Jurado een van de meest succesvolle auteurs. Hij heeft meer dan tien boeken geschreven en zijn werk is in tweeënveertig talen vertaald. In 2007 debuteerde hij als fictie-auteur met Spion van God, dat zowel controversieel als succesvol was. De rode koningin, dat in 2021 is verschenen, is zijn Nederlandstalige debuut. Over deze thriller heeft hij drie jaar gedaan en is het eerste deel van een trilogie rond Antonia Scott en Jon Gutiérrez. Voor enkele boeken heeft hij prijzen en nominaties op zijn naam staan.

Ondanks dat inspecteur Jon Gutiérrez met bewijsmateriaal heeft geknoeid, krijgt hij nog een laatste kans zijn positie te redden. Hij moet de onwillige Antonia Scott overhalen de politie te helpen bij een bijzonder ingewikkelde moordzaak. Dat lukt hem ten dele, want het is vooral haar oma die haar wist te overtuigen. De zaak waar het om gaat, is de dood van de zoon van een schatrijke bankdirecteur. De jongen is volledig leeggebloed. Pas als de dochter van een rijke zakenman ontvoerd wordt, is Antonia erop gebrand de moordenaar, die ook de kidnapper is, te ontmaskeren.

De rode koningin bestaat uit drie delen, te weten Jon, Carla (de vrouw die ontvoerd is) en Antonia. Hoewel het verhaal in ieder deel vanuit verschillende perspectieven wordt verteld, hebben deze drie personages het grootste aandeel in hun eigen gedeelte. Zonder dat er heel erg diep op hun karakters wordt ingegaan, leert de lezer ze vrij goed kennen en daardoor kun je je heel goed met hen vereenzelvigen. Toch, en dat geldt dan uitsluitend voor Jon en Antonia – zij zijn immers de terugkerende personages – blijven er rondom hun persoon een paar vragen openstaan. De auteur kiest er waarschijnlijk voor deze in de andere twee delen van de trilogie te beantwoorden. Wel kun je al concluderen dat beiden interessant zijn, hun eigen eigenaardigheden hebben en een prima koppel vormen.

Het verhaal heeft tijd nodig om op gang te komen, maar als het eenmaal zover is, is het bij wijze van spreken niet meer te houden. Waar de spanning in het eerste deel grotendeels ontbrak, neemt die in het tweede toe en blijft vervolgens gehandhaafd tot het eind. De auteur maakt de lezer vanaf het begin nieuwsgierig, dat doet hij vooral door de lezer op gezette tijden de indruk te geven dat hij met een alles verhullende openbaring komt, maar uiteindelijk toch niets vertelt. Tot hij er later in de plot op terugkomt, is en blijft de spanningsboog wat dit betreft intact. Vanaf deel twee is er meer actie en doen zich diverse onverwachte ontwikkelingen voor. Dit deel eindigt met een heftige scène die voor een aantal politiemensen vervelende gevolgen heeft. Het verhaal sluit af met een ontknoping die enigszins zinderend genoemd mag worden.

De schrijfstijl van Gómez-Jurado is niet onprettig, hoewel je er aanvankelijk even aan moet wennen. Hij maakt met regelmaat gebruik van mooi geformuleerde zinnen, heeft het verhaal humor meegegeven en op zijn tijd is het zelfs ietwat cynisch. Het verhaal is overwegend beeldend, maar daarnaast zijn er fasen dat het meer vertellend is. De auteur weet beide stijlen goed te combineren. Door de korte hoofdstukken, sommige zijn ultrakort, zit het tempo er goed in; hierdoor heb je nooit het gevoel een langdradig of saai relaas te lezen.

Uit de epiloog, waar het verhaal mee eindigt, kan de lezer al opmaken dat er een vervolg aan zit te komen, iets dat in het nawoord van de auteur eveneens bevestigd wordt. Voor de geïnteresseerde lezer iets om naar uit te kijken, want De rode koningin is zonder twijfel een mooi en sterk begin van het drieluik met Scott en Gutiérrez.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Juan Gómez-Jurado
Titel: De rode koningin
ISBN: 9789022593479
Pagina’s: 398
Eerste uitgave: 2021

Beschrijving
De opstandige Marianne haat haar ouders, school en de maatschappij. Ze loopt van huis weg en gaat met de oudere Berend op het onbewoonde Vogeleiland wonen. Ze leven een idyllisch leven totdat Marianne zwanger wordt en moet bevallen. Ze raakt in paniek en wil terug naar de bewoonde wereld. Berend realiseert zich dat hij in de cel zal belanden als hun verhaal naar buiten komt. Vanaf dat moment wordt Marianne zijn gevangene.

Jaren later kampt Nicole, het zusje van Marianne, nog steeds met het trauma van haar verdwijning. Een schokkende gebeurtenis doet de hoop oplaaien dat haar zus nog leeft.

Recensie
In 2015 kondigde Marion Pauw aan geen fictie meer te willen schrijven. Ze zag er het nut niet meer van in en wilde zich op andere zaken richten. Vier jaar later maakte ze haar beslissing ongedaan, want het verhaal van de in 2019 verschenen roman De experimenten kwam op haar pad. Op dat moment wist ze dat ze een verhalenverteller pur sang is. Het nieuws rond de Ruinerwold-zaak (een man woonde negen jaar lang met zijn zes kinderen in een afgesloten ruimte) inspireerde haar tot het schrijven van de in 2021 uitgebrachte thriller Vogeleiland.

De rebelse Marianne is nog maar vijftien jaar oud als ze van huis wegloopt. Op een achtergelaten briefje heeft ze geschreven dat ze overal schijtzat van is.  Ze ontmoet Berend, een oudere man met wie ze het goed lijkt te kunnen vinden. Samen besluiten ze om op het onbewoonde Vogeleiland te gaan wonen. Als Marianne in verwachting raakt en de weeën beginnen, wil ze naar het ziekenhuis om daar te bevallen. Omdat Berend bang is dat hij dan aangehouden zal worden, staat hij dat niet toe. Sindsdien is Marianne zijn gevangene en verandert haar leven in een nachtmerrie.

Vogeleiland, dat aanvankelijk wordt verteld vanuit twee en later drie perspectieven, heeft twee verhaallijnen. De ene is die van Berend waarin hij vertelt wat er de aanleiding van was waarom hij en Marianne op het eiland zijn gaan wonen, hoe ze er, eerst samen en later met hun dochter Pup, overleefden en wat dit in mentaal opzicht met hen heeft gedaan. De andere is van Nicole, de zus van Marianne, en daarin gaat het over haar vertrek naar Spanje, waar ze een finca (boerderij) heeft geërfd, maar ook over de herinneringen die ze aan haar zus heeft. Hoewel de setting van beide verhalen volledig van elkaar verschilt, zijn eenzaamheid en angst een duidelijke overeenkomst.

Behalve dat de auteur de gevoelens die deze elementen met zich meebrengen goed weet over te brengen, zorgt ze er eveneens voor dat de lezer vanaf het begin bij het verhaal betrokken is, met de belangrijkste personages meeleeft en nieuwsgierig is naar hun doen en laten. Daarnaast doen zich enkele situaties voor waarbij de sfeer enigszins dreigend is. Het is dan, ondanks dat de omstandigheden waarin Marianne zich op een gegeven moment bevindt dat wel zijn, niet angstaanjagend, maar eerder beklemmend. Zoiets als de stilte in de atmosfeer vlak voordat er een flinke onweersbui losbarst. Hierdoor wordt er, zonder dat Vogeleiland zinderend spannend is of bol staat van de plotwendingen, een psychologisch spanningsveld gecreëerd.

Aanvankelijk is het niet helemaal duidelijk dat de twee verhalen zich in verschillende decennia afspelen, maar tijdens de plot vind je een paar aanwijzingen waaruit op te maken valt in welk jaar Marianne is weggelopen. Daarna verloopt die verhaallijn chronologisch, nadert het die van Nicole steeds meer en vloeien ze samen als Pup op zoek gaat naar Nicole en ze elkaar in Spanje ontmoeten. Voor Pup was dit een hele onderneming die niet helemaal geloofwaardig overkomt. Voordat ze aan deze zoektocht begon, had ze het eiland namelijk nog nooit verlaten en was ze in feite toch enigszins wereldvreemd. Haar gedragingen en manier van spreken laten dit in zekere zin ook zien.

Doordat het verhaal, dat in een prettige en toegankelijke stijl geschreven is, vanuit afwisselende perspectieven wordt verteld en het daarnaast korte hoofdstukken heeft, is het tempo heel behoorlijk. Vogeleiland is echter geen conventionele thriller, heeft veel weg van een roman, maar bevat desondanks voldoende onderhuidse spanning om ervoor te zorgen dat de lezer zich geen seconde hoeft te vervelen. Het bewijst dat Pauw weer terug is van niet helemaal weggeweest.

Waardering: 4/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: Marion Pauw
Titel: Vogeleiland
ISBN: 9789048854950
Pagina’s: 272
Eerste uitgave: 2021