Categorie archief: Gelezen in 2021

Filosoferen is makkelijker als je denk – Coen Simon

Beschrijving
In ‘Filosoferen is makkelijker als je denkt’ maakt filosoof Coen Simon korte metten met de clichés en dogma’s van onze tijd. Met grote stelligheid wordt er van alles beweerd: dat je eruit moet halen wat erin zit, dat je moet durven kiezen, dat meten weten is en dat je kúnt als je maar wílt. De vraag is: hoe komen we aan al die wijsheid? En belangrijker nog: hoe komen we er vanaf? Het antwoord is: door te denken. Niet als de wiskundige of de detective die zoekt naar oplossingen, maar als de filosoof die weet dat het leven geen puzzeltje is. Met humor beschrijft Coen Simon in ‘Filosoferen is makkelijker als je denkt’ hoe je kunt denken zonder dogma’s.

Recensie
Filosoof Coen Simon debuteerde als auteur met het essay [De wereld tussen haakjes] dat in 2003 werd uitgebracht en waarin hij schrijft over de mooiste zinnen uit de filosofie. Hierna volgden nog diverse publicaties en schreef hij essays voor een aantal landelijke dagbladen en in 2020 werd hij hoofdredacteur van Filosofie Magazine. Acht jaar eerder, in 2012, won hij de Socrates-wisselbeker, een erkenning voor de auteur van het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek van het voorgaande jaar. Begin 2015 verscheen zijn boek Filosoferen is makkelijker als je denkt, naar de gelijknamige titel van zijn toenmalige wekelijkse rubriek in dagblad Trouw.

Het essay van Simon begint met een wat taaie en droge inleiding waarin hij het denkproces enigszins beschrijft en geeft hij ook een verklaring, uitleg is wellicht beter, van wat filosoferen inhoudt. Aan het eind van dit relaas vertelt de auteur wat het eigenlijke doel is van het schrijven van dit boek, hij ziet namelijk graag dat de mens, de lezer, (weer) zelf gaat denken en het niet (meer) overlaat aan anderen. Om hem daartoe aan te zetten gaat hij in verschillende hoofdstukken in op allerlei dogma’s en probeert hij de lezer ervan te overtuigen dat hijzelf daar zijn eigen gedachte over vormt.

Ieder hoofdstuk wordt begonnen met een actuele (anno nu) en een al oudere quote. De laatste kan van een tiental jaren geleden zijn, maar ook van vele eeuwen eerder. In ieder geval gaat de auteur in de onderliggende tekst verder op de desbetreffende citaten in en vaak sluit hij een hoofdstuk af met een conclusie, waarvan je sterk de indruk krijgt dat dit de mening van hemzelf is. Of in ieder geval hoe hij tegen bepaalde stellingen aankijkt. Aan het eind van de hoofdstukken legt hij de lezer in een ‘verder denken’ een aantal stellingen of voorbeelden voor waarover nagedacht kan worden. Tevens geeft Simon een aantal boekentips waarin het besproken dogma behandeld of besproken wordt. De hoofdstukken worden afgesloten met enkele lemma’s die een raakvlak met het besproken dogma hebben.

Bij de uitleg van de dogma’s geeft Simon regelmatig voorbeelden uit zijn eigen gezinssituatie, maar ook vaak uit radio- of televisieprogramma’s. Dit heeft dan veelal betrekking op destijds actuele onderwerpen als de zwartepietendiscussie (nog steeds actueel overigens) of de sluiting van dertien Bijenkorfvestigingen in 2013. Hij gaat dan in op een citaat van bijvoorbeeld een nieuwslezer, licht daarbij één woord uit en gaat hier verder op in. Door middel van voorbeelden nuanceert hij die uitspraak of zet het in een ander daglicht. Dan blijkt ook dat je op verschillende manieren naar zo’n woord kan kijken, en dat is eigenlijk wel verhelderend.

In de tweede alinea is al even gememoreerd dat de inleiding wat moeizaam en stroef was, voor het resterende deel van het boek gaat dat niet meer op. In een toegankelijke en heldere schrijfstijl weet Simon de lezer van begin tot eind te boeien. Het doel van Filosoferen is anders als je denkt is om de lezer meer en misschien zelfs wel anders te laten nadenken en daarvoor is dit essay een heel aardig uitgangspunt.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Coen Simon
Titel: Filosoferen is makkelijker als je denkt

ISBN: 9789026331107
Pagina’s: 190

Eerste uitgave: 2015

Wolfzomer – Hans Rosenfeldt

Beschrijving
Wolfzomer speelt zich af in Haparanda, in het noorden van Zweden, vlak bij de grens met Finland. Er wordt een dode wolf in de bossen gevonden, en in de maag van het beest ontdekt de politie de resten van een mens. Al snel wordt duidelijk dat deze man betrokken was bij een mislukte drugsdeal in Finland, en vanaf dat moment weet politieagente Hannah Wester dat haar normaal zo rustige zomer volledig op zijn kop zal staan.

Terwijl Hannah en haar collega’s proberen uit te zoeken hoe de man in de bossen van Haparanda terecht is gekomen, wordt het kleine grensstadje opgeschrikt door een reeks gewelddadige gebeurtenissen. Er is duidelijk nog iemand op zoek naar antwoorden, en die laat zich door niets of niemand tegenhouden.

Recensie
Aan het eind van de jaren tachtig begon Hans Rosenfeldt (geboren Petersson) met acteren, maar omdat hij vond dat hij daar slecht in was, solliciteerde hij op aanraden van een vriend als scriptschrijver voor een Zweedse soapserie. Dit was het begin van zijn carrière als scenarist en in die hoedanigheid bedacht en schreef hij de hitserie The Bridge. Samen met Michael Hjort schreef hij de succesvolle reeks de ‘Bergmankronieken’, waarin forensisch psycholoog Sebastian Bergman centraal staat. In april 2021 verscheen Wolfzomer, zijn eerste solothriller en tevens het debuut van een serie rond politieagente Hannah Wester.

In de bossen bij het Noord-Zweedse Haparanda, een stadje aan de grens met Finland, worden twee wolven gevonden die door vergiftiging om het leven zijn gekomen. Nader inspectie wijst uit dat beide dieren menselijke resten in hun maag hebben. Het slachtoffer blijkt betrokken te zijn geweest bij een mislukte drugsdeal in Finland. Hannah en haar collega’s starten een onderzoek naar de dood van de man. Tegelijkertijd heeft een andere partij belangstelling voor hun vorderingen en wordt het altijd zo rustige plaatsje opgeschrikt door een flink aantal gewelddadigheden. De politie moet nu alle zeilen bijzetten om beide zaken op te lossen.

Na de proloog, met een schietpartij in het Finse Rovaniemi waarbij diverse levens vallen, neemt de auteur de lezer mee naar Haparanda, het kleine stadje aan de grens, waar hij niet alleen kennismaakt met het plaatsje zelf, maar ook met een aantal personages, waaronder Hannah Wester en commissaris Gordon Backman Niska. Dit is niet meteen een uitgebreide introductie, maar gedurende de plot wordt stapsgewijs steeds meer over hen bekendgemaakt, in het bijzonder over Hannah, waarbij haar opvliegers het meest in het oog springen.

Na de zinderende inleiding neemt het tempo van Rosenfeldts solodebuut zienderogen af en ontbreekt het, op enkele oplevingen na, aan spanning. Gaandeweg krijgt de plot wat meer structuur, maar voor het zover is, is het verband tussen de vele personages en de verschillende voorvallen niet altijd even duidelijk. Ondanks die onduidelijkheid van het begin is Wolfzomer wel een verhaal dat aanspreekt en blijft boeien, er gebeurt immers voldoende om de lezer nieuwsgierig te maken en ook de privéperikelen van enkele personen houden zijn gemoederen aardig bezig.

Het verhaal wordt vanuit diverse perspectieven verteld en een aardige en originele bijkomstigheid is dat Haparanda daar eveneens onder valt. Het plaatsje doet zich dan voor als personage en vertelt heel summier iets over zichzelf en enkele bewoners. Veel hoofdstukken, die overigens kort zijn, eindigen met een cliffhanger. De meeste van deze slotzinnen wekken niet de indruk dat er een spannend vervolg in het verschiet ligt, maar geven de lezer wel het gevoel dat er iets staat te gebeuren, iets dat verderop in de plot ook bevestigd wordt. Heel af en toe is er een flashback naar het verleden, maar het is niet altijd meteen duidelijk dat de auteur een stap terug in de tijd maakt.

Aan de schrijfstijl is te merken dat de auteur een begenadigd scenarist is. Door de beeldende beschrijvingen van zowel omgeving als dialoog bevindt de lezer zich als het ware midden in de vele scènes. Het is daarbij jammer dat Rosenfeldt zo nu en dan in onnodige details treedt. Al met al is Wolfzomer, dat kundig is vertaald door Corry van Bree en eindigt met een wijd openstaande deur, een mooi begin van een serie die het in zich heeft om een succes te worden.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Hans Rosenfeldt
Titel: Wolfzomer

ISBN: 9789403128917
Pagina’s: 352

Eerste uitgave: 2021

Donkerdrif – Deon Meyer

Beschrijving
Adjudant-officier Milo April is in koelen bloede doodgeschoten bij het Waterfront van Kaapstad. Op klaarlichte dag, een executie. En misschien is een hoger lid van de Zuid-Afrikaanse politie daar verantwoordelijk voor. En mogelijk houdt het verband met de geheimzinnige brieven die de geschorste luitenants Bennie Griessel en Vaughn Cupido hebben gekregen. Met bedekte verwijzingen naar corruptie binnen de regering. Maar tot hun frustratie moeten Bennie en Vaughn hun kostbare tijd besteden aan de vermissing van een student, die na een weekendje feesten spoorloos verdwenen is. En de schatrijke Jasper Boonstra, de beruchte oplichter, vraagt makelaar Sandra Steenberg of ze Donkerdrif wil verkopen, het kapitale wijnlandgoed. Sandra, de vrouw van schrijver Josef en moeder van twee kinderen, heeft het geld hard nodig. Ze verdrinkt haast in de schulden en is wanhopig. Maar de transactie loopt fout. En nu zitten Griessel en Cupido ook al achter haar aan.
Langzaamaan komen de rechercheurs tot de conclusie dat de zaken verbonden zijn door de donkerste drift die er bestaat: hebzucht.

Recensie
Ruim tien jaar geleden is Deon Meyer in Stellenbosch gaan wonen en meteen viel hem de beweeglijke vastgoedmarkt en de grote concurrentie tussen de makelaarskantoren op. Hij zag daarin stof voor een nieuw verhaal, maar het duurde nog jaren voordat hij zijn ideeën uit ging werken. Een artikel over een grote fraudezaak van een rijke zakenman en een aantal berichten over de verdwijning van een student waren voor hem de aanvullende elementen die hij erin kon gebruiken. Zo ontstond zijn in februari 2021 verschenen thriller Donkerdrif, dat alweer het zevende deel is met Bennie Griessel en Vaughn Cupido.

Als gevolg van een sanctie wordt Stellenbosch de tijdelijke standplaats van Griessel en Cupido. Ze krijgen de opdracht om de vermissing van een student te onderzoeken. Beiden ontvangen ze anonieme briefjes waarin melding wordt gemaakt van een corrupte politiefunctionaris. Niet veel later wordt een van hun collega’s in Kaapstad vermoord. Ze vermoeden een verband tussen de briefjes en zijn dood, maar kunnen zich niet met deze zaak bezighouden. Ze krijgen ook nog te maken met de plotselinge verdwijning van de schatrijke Jasper Boonstra. Uiteindelijk ontdekken ze dat inhaligheid de grote overeenkomst tussen deze drie zaken is.

De gevolgen van het corruptieschandaal uit Prooi en de afhandeling daarvan hebben voor Griessel en Cupido een vervelende bijkomstigheid, ze worden namelijk verbannen naar Stellenbosch, waar ze in feite nog blij mee mogen zijn. Ondanks een enkele verwijzing naar dit voorgaande boek, later is er ook nog een naar Icarus, kan ook dit deel los van alle andere gelezen worden. De verhalen staan op zichzelf en de enige reden om de serie op volgorde te gaan lezen, is de ontwikkeling van de twee rechercheurs vanaf het begin te kunnen volgen. In ieder geval blijkt opnieuw dat het duo onafscheidelijk is, dat ze elkaar uitstekend aanvullen en dat hun onderlinge band erg sterk is. Hun personages nemen zeker nog niet in kracht af.

Donkerdrif heeft een explosief begin, er is actie, er is spanning, en daardoor zit de lezer meteen al volop in het verhaal, het is alsof hij met de politie meedoet. Deze start zegt veel over de schrijfstijl van de auteur, die is namelijk levendig en beeldend, van iedere situatie kan de lezer zich een goede voorstelling maken. Na die voortvarende en flitsende start komt het verhaal in een wat rustiger vaarwater terecht, maar verveelt het geenszins. De verschillende verhaallijnen zijn interessant en boeiend en de personages die daarin voorkomen sterk en intrigerend, ondanks dat niet ieder van hen even sympathiek overkomt.

Het verhaal heeft verscheidene onverwachte ontwikkelingen, maar de grootste, die voor een verrassende wending zorgt, doet zich net iets over de helft voor. Vervolgens neemt het tempo iets toe en wordt het wat meer enerverend, zowel voor de lezer als voor een enkel personage. Uiteindelijk kruipen de diverse subplots steeds dichter naar elkaar toe en wordt het onderlinge verband geleidelijk duidelijker, waarbij wel aangetekend moet worden dat niet iedere verhaallijn direct met een andere te maken heeft, maar een link is er wel degelijk. Net als de aanvangsscène heeft ook de ontknoping veel actie en spanning en komt er een eind aan deze onderzoeken van Griessel en Cupido, maar omdat het laatste hoofdstuk eindigt met een onvervalste cliffhanger heeft het er alle schijn van dat de auteur in zijn volgende boek terugkomt op een van de verhaallijnen.

Zonder dat dit de overhand heeft, heeft Meyer opnieuw een aantal problemen waar Zuid-Afrika mee te maken heeft in zijn verhaal verwerkt. Hiermee toont hij aan dat hij nog steeds maatschappijkritisch is en dat hij zijn kritiek op een min of meer speelse manier in zijn thrillers naar voren laat komen. Dit kenmerkt zijn boeken en Donkerdrif is daar dan ook geen uitzondering op.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Deon Meyer
Titel: Donkerdrif

ISBN: 9789400513020
Pagina’s: 448

Eerste uitgave: 2021

Dodelijk spel – David Baldacci

Beschrijving
Onderweg naar Californië maakt Aloysius Archer een tussenstop in Reno. Nog geen 24 uur later is hij de trotse eigenaar van een peperdure, zeer zeldzame Franse sportauto, heeft hij een reisgenoot gevonden in de mysterieuze danseres Liberty Callahan en moet hij zich enkele zwaar bewapende criminelen van het lijf houden. Geluk bij een ongeluk: Liberty blijkt niet alleen zeer verleidelijk te zijn, maar ook uitstekend met een pistool overweg te kunnen. Het zijn twee eigenschappen die hun niet veel later uitstekend van pas komen, wanneer privé-detective Archer in een politiek wespennest belandt waarin een schatrijke familie, een nachtclub en een mysterieuze militaire installatie de hoofdrollen spelen.

Recensie
Een paar jaar geleden was David Baldacci voor een promotietoer in het Canadese Toronto. Hij keek uit het raam van zijn hotelkamer, zag een sneeuwmuur en dacht aan de verschrikkingen van de laatste wereldoorlog. Vervolgens ontstond bij hem het idee voor een nieuw seriepersonage. Dat werd Aloysius Archer, een oorlogsveteraan die onschuldig in de gevangenis heeft gezeten. Hij maakte zijn opwachting in het in 2019 verschenen Een goede daad. Een kleine twee jaar later, in mei 2021, kwam Dodelijk spel, het tweede deel van de serie uit.

Het is eind 1949 en Aloysius Archer is op doorreis naar Bay Town, een stadje ten noorden van Los Angeles om er bij een privédetective aan het werk te gaan. De bus waarmee hij reist, maakt een tussenstop in Reno. Hij ontmoet er een man wiens dure sportwagen hij overneemt en treft er de jonge Liberty Callaghan. Zij wil carrière maken in Hollywood en gaat met hem mee naar Californië. Eenmaal in Bay Town wordt Archer al meteen geconfronteerd met een chantagezaak en een aantal moorden in de Midnight Moods, een burlesque theater waar Liberty als actrice aan de slag gaat.

Archer is niet veeleisend. Een dak boven zijn hoofd, zo nu en dan een slok, Lucky Strikes binnen handbereik en niet te vergeten ook nog werk. Heeft hij dit, dan is hij een tevreden man, ofschoon hij zich wel afvraagt of hij daarmee niet te veel wil. Deze beschrijving geeft de lezer een globale indruk van de persoon Archer, maar omdat Dodelijk spel niet het eerste boek is waarin hij voorkomt, wordt hij in het begin nog even kort voorgesteld. Omdat dat ruim voldoende is voor dit verhaal, is het geen enkel probleem om de boeken uit de Archer-reeks afzonderlijk van elkaar te lezen. Het is overigens goed te merken dat hij een ontwikkeling heeft doorgemaakt. Hij heeft nog steeds die laconieke en onbewogen houding, maar een aantal andere karaktereigenschappen, zoals zijn cynisme, komen deze keer wat meer bovendrijven.

Ondanks een lichte dreiging in de aanloop van het verhaal, hebben de sfeerbeschrijvingen en de vele details die daarmee gepaard gaan aanvankelijk de overhand. Dit is niet oninteressant, maar het zorgt er wel voor dat het spanningsveld vooralsnog achterwege blijft en tevens dat het tempo niet al te hoog is. Na iets meer dan tien hoofdstukken verandert dit, want onderweg naar Californië komen Archer en Callaghan in een situatie terecht waarbij de laatste haar schietkunsten vertoont en zich ontpopt als een onvervalste femme fatale. De eerste echte spanning ontstaat vooral nadat Archer door privédetective Willie Dash aan het werk is gezet. Er doen zich enkele plotwendingen voor en het gaat eveneens meer intrigeren. Het beste bewaart Baldacci echter voor het laatste kwart van het verhaal. De snelheid gaat dan zienderogen omhoog, de onverwachte ontwikkelingen nemen toe en de spanningsboog komt behoorlijk strak te staan.

De schrijfstijl van de auteur is zoals in de meeste van zijn boeken vlot en toegankelijk, maar niet bijzonder diepgaand. Maatschappijkritische onderwerpen zal de lezer niet zo snel tegenkomen, hoewel de rassendiscriminatie waar de Verenigde Staten destijds mee te maken hadden zijdelings in dit verhaal wordt aangestipt. Toch kun je ook niet zeggen dat Dodelijk spel oppervlakkig is, daarvoor zijn de personages te krachtig en heeft het verhaal, dat trouwens goed is opgebouwd, meer dan voldoende afwisseling en geeft het een goed beeld van de periode rond 1950 waarin de naweeën van de Tweede Wereldoorlog nog steeds zichtbaar zijn.

Met Dodelijk spel, dat prima is vertaald door Jolanda te Lindert, toont Baldacci opnieuw aan dat de verhalenverteller in hem nog onveranderlijk voortleeft. De lezer zal ongetwijfeld nog meer van Archer horen, maar het heeft er ook alle schijn van dat de rol van Callaghan ook nog niet is uitgespeeld.

Waardering: 4/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: David Baldacci
Titel: Dodelijk spel

ISBN: 9789044932706
Pagina’s: 400

Eerste uitgave: 2021

Moordvrienden – Nele Neuhaus

Beschrijving
Een gruwelijke vondst in de dierentuin in de Taunus: in het olifantenverblijf ligt een menselijke hand. Rechercheur Oliver von Bodenstein en zijn collega Pia Kirchhoff vinden het bijbehorende lijk in een weiland tegenover de dierentuin. Het slachtoffer was docent en een charismatische milieuactivist, die door zijn leerlingen op handen werd gedragen – en door de gegoede burgers van de stad intens werd gehaat. Intens genoeg om hem te vermoorden?

Recensie
Voordat Nele Neuhaus doorbrak met haar thriller Sneeuwwitje moet sterven (2010) publiceerde ze twee boeken in eigen beheer, waarvan Tussen de haaien (2009) de eerste was. Het andere was Een onbeminde vrouw (2006), het eerste deel van de thrillerserie met Oliver (von) Bodenstein en Pia Kirchhoff. Het tweede deel, Moordvrienden (2007), bracht haar onder de aandacht van een Berlijnse uitgeverij en het vervolg is bekend, want ze is uitgegroeid tot een van de meest bekende auteurs van Duitsland. Naast thrillers schrijft ze ook jeugdboeken en een aantal van haar boeken is verfilmd.

In de Opel-dierentuin in Kronberg worden in enkele dierenverblijven menselijke lichaamsdelen gevonden. Oliver von Bodenstein en Pia Kirchhoff worden erbij geroepen en niet veel later vindt een speurhond het lijk in een nabijgelegen weiland. De identiteit van het slachtoffer wordt al snel vastgesteld. Het gaat om een bij de leerlingen geliefde docent, die er een nevenactiviteit als milieuactivist op nahield. Veel dorpsbewoners konden zijn bloed daarom wel drinken. De vraag rijst op of een van hen in staat was om hem te vermoorden en daartoe ook het motief had.

Moordvrienden is het tweede deel is van de Bodenstein & Kirchhoff-serie en daarin worden beide personages heel summier voorgesteld. Het is voldoende om het verhaal te kunnen volgen, maar om toch wat meer over hen te weten te komen of om hun ontwikkeling goed te kunnen volgen, is het verstandig om de reeks bij het voorgaande deel, Een onbeminde vrouw, te beginnen. Uiteraard worden de twee politiemensen in dit verhaal verder uitgewerkt en leert de lezer ze wat beter kennen, zowel in hun werk als in hun privéleven. Dan blijkt ook dat ze een goed koppel vormen waarin zeker groei zit.

Omdat in het verhaal al meteen een lijk wordt gevonden, bevindt de lezer zich in feite al vanaf het begin in het politieonderzoek. Dit onderzoek vordert gestaag, maar wel in een vrij traag tempo. Pas in de ontknoping neemt de snelheid toe, ontstaat er wat spanning en volgen de onverwachte wendingen elkaar wat vlotter op. Voor het zover is, zijn er vanzelfsprekend diverse plotwendingen, maar die zorgen er echter niet voor dat het verhaal een drastische ommekeer maakt. Het past allemaal uitstekend in de lijn van het verhaal, maar de lezer wordt er niet door omver geblazen.

Het verhaal, dat in een prettige en toegankelijke stijl geschreven is, is dusdanig in elkaar gezet dat de lezer met de politie meespeurt. Toch kun je je van begin af aan niet aan de indruk onttrekken dat de recherche het niet altijd bij het juiste eind heeft. Daarvoor zijn hun verdachtmakingen te voor de hand liggend en merk je dat ze zich schuldig maken aan tunnelvisie. De enige die daarop een uitzondering is, is Kirchhoff. Zij heeft er zo haar eigen gedachten over. Uiteindelijk draait het erop uit dat de dader in de verwachte hoek gezocht kan worden, de lezer zou hem gedurende de plot kunnen verdenken, ondanks dat concrete aanwijzingen daartoe in feite ontbreken.

Zoals uit wat hierboven enigszins beschreven is, heeft de ontknoping het meest weg van een spannende thriller, daarvoor was het allemaal wat te gezapig. Dat houdt echter niet in dat Moordvrienden een onaangenaam en onleesbaar verhaal is. Absoluut niet, maar het heeft te weinig spektakel. Het idee erachter is goed, de personages zijn over het algemeen ook prima in orde, maar het is het allemaal net niet. Daardoor stijgt het niet boven de grote middelmaat uit.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Nele Neuhaus
Titel: Moordvrienden

ISBN: 978902140208
Pagina’s: 328

Eerste uitgave: 2016

De Pappenheimers – Janne Cress

Beschrijving
Na enkele grote reizen beseft antropoloog Janne Cress dat er een land is dat ze nauwelijks kent: Nederland. En dus gaat ze, bezakt met volle rugzak en uitklaptentje, op ontdekkingsreis in eigen land. Het doel: dingen doen die ze nooit heeft gedaan op plekken waar ze nooit is geweest. Zo trotseert ze op een ov-fiets de Afsluitdijk, leert ze bidden in de Biblebelt, en worden andermans huizen tijdelijk thuis.

In dit reisverhaal neemt ze je mee in haar observaties van Nederlanders, en onderzoekt ze op speelse wijze wie de mensen zijn met wie ze al die jaren een land heeft gedeeld, maar die ze nooit heeft kunnen doorgronden.

Recensie
Antropoloog Janne Cress heeft al een aantal grote reizen achter de rug, maar op een veerpont bij Uitgeest realiseerde ze zich, na het lezen van een bordje met de tekst ‘oversteken op eigen risico’ dat er in Nederland ook voldoende te zien en te beleven is. Ze besloot om ongeveer vier weken lang in haar geboorteland rond te gaan trekken, maakte een plan en koos ervoor om plaatsen te bezoeken waar ze niet veel over wist, waar een B&B was of die tot haar verbeelding spraken. Haar ervaringen deelt ze in het boekje De Pappenheimers, dat eind februari 2021 is verschenen.

‘Het aroma van Amsterdam is wiet met friet,’ verzucht Cress wanneer ze haar vertrouwde omgeving achter zich laat en aan haar reis door Nederland begint om voor haar onbekende plaatsen te bezoeken. De eerste dag van haar ontdekkingstocht is een feit, er zullen er nog vijfentwintig volgen. Op haar trip door Nederland reist ze met de trein, per fiets en waar nodig neemt ze ook de bus. Noordwijk is de eerste plaats waar ze overnacht en vervolgens doet ze in een soort van ovaal diverse andere grote en kleinere plaatsen aan. Als een heuse toerist wandelt ze door straten, observeert andere mensen en eet voedsel dat ze nog nooit eerder gegeten heeft. Daarbij waagt ze zich regelmatig aan patat met obscure sauzen (patat flip, patat jäger). Aan al die etenswaren geeft ze vervolgens een waardeoordeel.

De Pappenheimers, de auteur geeft in haar boekje een heldere en plausibele uitleg waarom ze voor deze benaming heeft gekozen, is in feite niets meer of minder dan een reisverslag of reisdagboek. Van iedere dag geeft ze beknopt weer wat ze ondernomen heeft, welke gesprekjes (small talk) ze gevoerd heeft, hoe ze reist en waar ze overnacht. De ene keer is dat bijvoorbeeld in een tentje op een camping, de andere keer in een AirBnB. Een van die accommodaties is een huis in een rustige woonwijk in Staphorst en wat haar daarbij opvalt is het wifi-wachtwoord ‘ChristIsOurSavior’. Een vooroordeel lijkt snel geboren, maar het is slechts bedoeld als visitekaartje en, zo vertelt de B&B-houdster, daardoor ontstaan soms leuke en open gesprekken.

Cress bekent in haar relaas eerlijk dat ook zij vooroordelen heeft. Bij Friesland zag ze bijvoorbeeld altijd voor zich hoe de mensen al fierljeppend naar hun werk gaan. Ze erkent ook dat bevooroordeeld zijn beangstigend kan zijn, omdat veel mensen een beeld dat ze ooit hebben gezien of een woord dat ze ooit hebben gehoord als vaststaand gegeven gaan beschouwen. Een advies dat ze meegeeft om van die vooringenomenheid af te komen, is zelf op onderzoek uitgaan, zelf gaan ervaren of het beeld dat je ergens van hebt juist of onjuist is. Pas dan kun je ergens een juiste en realistische mening over vormen.

Aan het eind van haar reis vraagt Cress zich af hoe het komt dat mensen ergens anders opener zijn, waarom het dan gemakkelijker is om contact met een vreemde te maken. Misschien, zo bedenkt ze, komt het wel omdat ze tijdens het reizen zelf opener is. Een helder of concreet antwoord daarop heeft ze echter niet. Toch is er een aannemelijke en waarschijnlijke kans dat haar conclusie de enige juiste is. Op dag zesentwintig keert de auteur terug naar huis. Tijdens haar reis, zo besluit ze, heeft ze geleerd dat haar eerste indruk nooit klopt, maar ook dat ze zich overal kan thuis voelen, zelfs in Nederland.

Ondanks dat De Pappenheimers een niet al te dik boekje is, weet Cress aardig over te brengen dat Nederland veel moois te bieden heeft, dat je niet ver hoeft te reizen om iets nieuws te ontdekken en dat het ook niet moeilijk is om in eigen land contact met onbekenden te leggen. Haar schrijfstijl is daarbij onderhoudend, luchtig en beeldend, de lezer reist daardoor als het ware met haar mee.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Janne Cress
Titel: De Pappenheimers

ISBN: 9789464186727
Pagina’s: 144

Eerste uitgave: 2021

De denkbeeldige vriend – Stephen Chbosky


Beschrijving
Christopher is zeven.
Christopher is de nieuweling.
Christopher heeft een denkbeeldige vriend.

Alleenstaande moeder Kate Reese is op de vlucht. Vastbesloten om het leven voor haar en haar zoon te verbeteren, ontsnapt ze midden in de nacht samen met Christopher aan een gewelddadige relatie. Samen belanden ze in de hechte gemeenschap van Mill Grove, Pennsylvania, ver van de bewoonde wereld. Slechts één snelweg leidt erheen en één snelweg eruit.
Eerst lijkt het de ideale plek om eindelijk tot rust te komen. Maar dan verdwijnt Christopher. Zes afschuwelijke dagen lang kan niemand hem vinden. Totdat Christopher tevoorschijn komt uit het bos aan de rand van het dorp, ongedeerd maar niet onveranderd.
Hij keert terug met een stem in zijn hoofd die alleen hij kan horen, met een missie die alleen hij kan volbrengen: hij moet voor kerst een boomhut in het bos bouwen, anders zullen zijn moeder en alle anderen in het dorp nooit meer hetzelfde zijn.
Algauw raken Kate en Christopher verzeild in het gevecht van hun leven — een strijd tussen goed en kwaad, met hun dorp als het strijdtoneel.

Recensie
In 1999 publiceerde Stephen Chbosky de Young Adult The perks of being a wallflower (De belevenissen van een muurbloem, 2011), een semi-autobiografische roman die in de Verenigde Staten veel opschudding veroorzaakte en vanwege de thema’s tienerseksualiteit en drugsgebruik op veel scholen verboden werd. Van de roman zijn wereldwijd inmiddels meer dan twee miljoen exemplaren verkocht en in 2012 is het verfilmd. Twintig jaar later verscheen zijn laatste boek, de thriller De denkbeeldige vriend, waar hij tien jaar eerder al aan begonnen was. Behalve auteur is hij tevens scenarioschrijver en regisseur.

Om aan de zoveelste gewelddadige relatie te ontsnappen, is Kate Reese met haar zevenjarige zoon Christopher gevlucht. Ze komen terecht in het afgezonderde dorpje Mill Grove in Pennsylvania. Wanneer ze daar de rust vinden die ze nodig hebben, verdwijnt Christopher plotseling. Na zes dagen wordt hij langs de snelweg aan de rand van het bos gevonden. Lichamelijk is er niets met hem aan de hand, toch blijkt hij te zijn veranderd. Hij hoort een stem in zijn hoofd die hem opdraagt een boomhut in het bos te bouwen. Lukt hem dat niet, dan zal niets en niemand in het dorp meer hetzelfde zijn.

Wat zegt de proloog, die zich vijftig jaar eerder afspeelt en waarmee De denkbeeldige vriend begint, over de rest van het verhaal? Eigenlijk niets. Behalve dat het destijds verdwenen en nooit meer teruggevonden zevenjarige jongetje als een soort rode draad door het verhaal verweven is. En misschien ook dat dan al duidelijk is dat Chbosky er een bijzonder beeldende schrijfwijze op nahoudt. Wat deze inleiding daarentegen wel doet, is ervoor zorgen dat de lezer nieuwsgierig wordt. De eerste hoofdstukken blijft dit gevoel aanhouden, overigens zonder dat er aantoonbaar spanningsveld is.

Vanaf het vierde deel, het boek heeft er zeven, wordt het echter anders. De nieuwsgierigheid van de lezer verdwijnt en gaat geleidelijk over in ongeloof. Het verhaal wordt mysterieus en neigt vaak naar het bovennatuurlijke. Dit hoeft in principe geen bezwaar te zijn, maar de makke hierbij is dat de ongeloofwaardigheid zienderogen toeneemt. De auteur tovert de meest onwaarschijnlijke, onwerkelijke en bizarre situaties uit zijn hoge hoed en de structuur die er tot dan nog was, verdwijnt grotendeels. We zijn nog niet eens op een derde van het omvangrijke boek.

De beeldende manier van schrijven van Chbosky is hiervoor al gememoreerd, maar daarnaast is het bij vlagen ook kinderlijk en simpel. Er zijn passages waarin het lijkt alsof hij het boek voor een andere doelgroep geschreven heeft dan (jong) volwassenen. Toch is dit absoluut niet het geval, dat bewijst de verhaallijn wel. Daaruit kan worden opgemaakt dat de auteur een groot liefhebber van horror is en Stephen King als zijn grote voorbeeld en inspirator ziet. Hij weet het niveau van de ‘grote meester’ bij lange na niet te benaderen. Daarvoor is de spanning te ondermaats, valt hij te veel in herhaling, is hij soms te gedetailleerd en haalt hij alles wat denkbaar en niet denkbaar is uit de kast. Wat dat laatste betreft is het dus vaak té overdadig.

Het verhaal wordt voornamelijk verteld vanuit het perspectief van de zevenjarige, aanvankelijk dyslectische Christopher, maar hij denkt, doet en spreekt alsof hij vele jaren ouder is. Iets dat overigens ook opgaat voor een paar personages die eveneens van zijn leeftijd zijn. Echt aanspreken doen ze trouwens geen van alle, ook de volwassenen niet. Dat doet De denkbeeldige vriend overigens ook niet. De spanning is ver beneden de maat, het gaat door voor thriller, terwijl de elementen die daarbij horen volledig ontbreken en de paar inconsequenties die in het verhaal voorkomen, moeten maar geweten worden aan een slordigheid.

Waardering: 2/5

Boekinformatie
Auteur: Stephen Chbosky
Titel: De denkbeeldige vriend

ISBN: 9789044977400
Pagina’s: 768

Eerste uitgave: 2019

Orakel – Thomas Olde Heuvelt

Beschrijving
Op een mistige winterochtend zien Luca Wolf en Emma Reich een achttiende-eeuws zeilschip in een bollenveld bij de duinen liggen. Orakel, staat er op de achtersteven. Het ligt er, in alle opzichten, verkeerd. Emma kan haar nieuwsgierigheid niet bedwingen en gaat het luik op het hellende dek binnen. Niemand ziet haar ooit nog terug. Luca blijft verbijsterd achter: hij wilde haar wel achterna gaan, maar iets hield hem tegen. De uitdrukking op haar gezicht toen ze door het luik ging, heeft hem bang gemaakt…

Niet veel later zijn er elf mensen verdwenen, worden Luca en zijn moeder afgesloten van de wereld vastgehouden in een beveiligde instelling en staan de geheime diensten voor een raadsel. Alles moet uit de kast worden getrokken om een mediastorm te voorkomen. Maar als men graaft in een ver verleden om het mysterie van de Orakel te ontrafelen, ontdekt men dat het schip een voorbode is van iets onheilspellends. Iets dat ons aller toekomst op het spel zet.

Recensie
Op elfjarige leeftijd wilde Thomas Olde Heuvelt dat zijn boeken wereldwijd in de boekhandel zouden liggen. Hij heeft hier alles voor gedaan en uiteindelijk was de internationale doorbraak van Hex, de in 2013 verschenen triller is in meer dan dertig landen uitgebracht, er door oorzaak van dat zijn droom in vervulling kwam. Er volgde een wereldtournee en Warner Bros maakte plannen om het boek als tv-serie te gaan verfilmen (meer informatie hierover is niet bekend) en een uitgever in de VS heeft de opvolger Echo voor een enorm bedrag gekocht. In 2021 verscheen zijn nieuwste thriller Orakel.

Luca Wolf en Emma Reich zijn op een mistige ochtend op weg naar school wanneer ze een eeuwenoud schip in een veld zien liggen. Nadat ze er omheen zijn gelopen, zien ze een openstaand luik op de vooropbouw. Emma wil meer van het schip zien en verdwijnt door het open gat naar binnen. Ze komt nooit meer terug, net als een tiental anderen die naar haar op zoek gingen. Om te voorkomen dat het land in rep en roer raakt, wil een speciale afdeling van de geheime dienst het voorval verzwijgen. Ondertussen wordt het schip aan een onderzoek onderworpen en nemen de onheilspellende gebeurtenissen toe.

Het idee voor Orakel kreeg Olde Heuvelt jaren geleden toen hij langs een weiland reed en midden in het veld een oldtimer op z’n kant zag liggen. Hij vroeg zich meteen af hoe die auto daar terechtgekomen was en vervolgens ging zijn verbeelding ermee aan de haal. De auto veranderde hij in een schip en een nieuw verhaal stond in de steigers. Dat verhaal is vanaf het allereerste begin niet alleen mysterieus en spookachtig, de spanningsboog komt in een dergelijk vroegtijdig stadium namelijk ook al behoorlijk strak te staan. Later in de plot zal die spanning louter toenemen, mede als gevolg van een fors aantal wendingen die er garant voor staan dat het verhaal regelmatig een andere richting inslaat.

Een onverwachte, maar achteraf gezien misschien wel logische surprise, is de terugkeer van een oude bekende: Robert Grim. Deze inmiddels gepensioneerde deskundige in bovennatuurlijke zaken maakte zijn eerste opwachting in Hex en nu mag hij in Orakel eenzelfde soort staaltje herhalen. Daarbij wordt heel summier naar zijn werkzaamheden in Hex verwezen, het is echter geenszins een vervolg op dat verhaal. Het personage Grim is overigens bijzonder ontwapenend, iets dat ook opgaat voor Luca en zijn vriendinnetje Safiya. Voor alle karakters geldt dat ze uitstekend tot hun recht komen, bij geen van hen, ongeacht of ze wel of niet sympathiek zijn, valt maar iets van verzwakking te bespeuren.

Het verhaal bestaat uit een vijftal delen die zich in het heden afspelen, vier intermezzo’s uit het verleden en een epiloog. Ieder deel is onderverdeeld in een aantal hoofdstukken die worden verteld vanuit diverse perspectieven. Daarbij lijkt het soms dat de auteur in herhaling valt, maar de invalshoek is toch anders, vooral omdat de lezer de desbetreffende scène vanuit het oogpunt van een ander ziet. De auteur heeft met deze opzet een goede keuze gemaakt, het verhaal blijft daarom vanaf het begin intrigeren. Bovendien eindigen de meeste hoofdstukken met een cliffhanger, wat in dit geval een waarborg is voor een goed gedoseerde spanningsopbouw.

Op mondiaal gebied is Olde Heuvelt allang geen onbekende meer. Met het heel toegankelijk en beeldend geschreven Orakel doet hij daar nog een flinke schep bovenop, want met deze bovennatuurlijke en soms aan horror en fantasy grenzende thriller kan hij in principe met het grootste gemak het hele universum veroveren.

Waardering: 5/5

(Het boek heb ik onlangs gerecenseerd voor Hebban.)

Boekinformatie
Auteur: Thomas Olde Heuvelt
Titel: Orakel

ISBN: 9789022591109
Pagina’s: 456

Eerste uitgave: 2021

Winterland – Kim Faber & Janni Pedersen


Beschrijving
Door een professionele misstap wordt inspecteur Martin Juncker uit Kopenhagen naar een klein en saai provinciestadje gestuurd. Zijn enige uitdaging: de spanningen rond het plaatselijke asielzoekerscentrum. Als er een bom ontploft in hartje Kopenhagen en Junckers voormalige partner Signe Kristiansen op de zaak wordt gezet, voelt hij zich volledig buitengesloten. Het onderzoek verloopt moeizaam, tot Kristiansen plots een gouden tip krijgt. Ondertussen belandt er tot Junckers grote verbazing een moordzaak op zijn bureau. Het lijkt een uit de hand gelopen overval, maar als blijkt dat het slachtoffer banden had met neonazi’s, wordt al snel duidelijk dat er een link is met Signes zaak…

Recensie
Het Deense auteursechtpaar Kim Faber en Janni Pedersen hebben beiden een journalistieke achtergrond. Faber heeft vijfentwintig jaar als nieuws- en cultuurverslaggever bij Politiken gewerkt en Pedersen werkt nog als presentator en misdaad-en rechtbankverslaggever op TV2. In 2019 debuteerden ze met de thriller Vinterland dat een jaar later onder de titel Winterland in het Nederlands verscheen. Het boek is tot nu toe in tien landen uitgebracht en ook de filmrechten zijn verkocht. Daarnaast stond het in Denemarken op de shortlist voor de Bogforums debuutprijs en won het in 2020 de debuutprijs van de Deense Crime Academy.

Vlak voor kerst vindt in het centrum van Kopenhagen een bomaanslag plaats waarbij een aantal doden en gewonden te betreuren vallen. De zaak wordt aan rechercheur Signe Kristiansen toegewezen, maar omdat er zo goed als geen aanwijzingen zijn, verloopt het onderzoek nogal moeizaam. Als gevolg van een misstap is inspecteur Martin Junckersen (Juncker) onlangs overgeplaatst naar het Seelandse provinciestadje Sandsted. Hij wordt er geconfronteerd met een dubbele moord, waarna blijkt dat een van de slachtoffers er neonazistische ideeën op nahield. Het wordt dan ook duidelijk dat er een link met de aanslag in de hoofdstad is.

Voordat het eigenlijke verhaal begint, gaat aan Winterland een proloog die niets aan de verbeelding overlaat vooraf. Het is behalve beeldend ook al meteen doorspekt met een aanzienlijke dosis geweld. Dat zorgt zonder meer voor dat de lezer geboeid is en vooral dat zijn nieuwsgierigheid aangewakkerd wordt. Je vraagt je namelijk af wat deze inleiding met de rest van het verhaal te maken heeft. Het verhaal gaat daarna verder op 23 december en speelt het zich in een tweetal weken af. Hierdoor heeft het ook een vrij behoorlijk tempo en zorgt het, zonder dat het echt zinderend wordt, hoe dan ook voor een voortdurende spanningsboog.

Gedurende de plot worden de belangrijkste personages, Signe en Juncker, voorgesteld. Hierdoor leer je ze vrij goed kennen, omdat er ook ruim voldoende over hun privésituatie verteld. De omstandigheden van Juncker worden iets meer uit de doeken gedaan en, maar dat is pas aan het eind, die met zijn vader zijn schrijnend, waardoor het zelfs wat aandoenlijk wordt. Over de overige personages wordt niet zo heel erg veel verteld, dat is op zich wel jammer, vooral omdat ze toch wel een rol hebben die van belang is, maar ook omdat ze ook wel interessant lijken te zijn. Wellicht wordt aan hen in vervolgdelen, Winterland is het eerste van wat een serie lijkt te worden, meer aandacht besteed.

Het verhaal wordt afwisselend vanuit de perspectieven van Signe en Juncker verteld, hoewel er ook een enkel hoofdstuk vanuit dat van Kristoffer, een van de agenten van Juncker, is. Er zijn dan ook twee subplots, van een daarvan is de proloog een onderdeel, maar het duurt een lange tijd (ruim over de helft) voordat ze steeds meer samenvloeien. Gedurende de plot vinden zo nu en dan enkele onverwachte wendingen plaats, die overigens niet zozeer voor een flinke spanning zorgen, maar wel het verhaal hoe dan ook interessanter maken. Daarnaast komt het, en dat is mede doordat een aantal waargebeurde feiten wordt genoemd, behoorlijk geloofwaardig over.

De schrijfstijl van Faber en Pedersen is bijzonder aangenaam en toegankelijk en de personages worden over het algemeen op een zeer menselijke manier neergezet, ondanks dat op het karakter van een enkeling echt wel iets aan te merken is. Misschien maar goed ook, want niemand is volmaakt. Al met al heeft het duo met hun debuut Winterland een veelbelovend en prima begin gemaakt van een nieuwe en op het oog boeiende serie gemaakt.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: Kim Faber & Janni Pedersen
Titel: Winterland

ISBN: 9789402704891
Pagina’s: 414

Eerste uitgave: 2020

Een leven op onze planeet – David Attenborough

Beschrijving
In dit nieuwe autobiografische boek van Sir David Attenborough (Life, Planet Earth, Blue Planet) neemt de filmmaker je mee in zijn wereld – en de planeet van ons allemaal. Voor het eerst beschrijft hij op geheel eigen wijze de belangrijkste momenten in zijn leven als bioloog. Hoe hij oog in oog stond met wilde dieren en zijn leven wijdde aan het vastleggen van de natuur in al haar schoonheid en diversiteit. Ook vertelt Attenborough over de verwoestende veranderingen die hij in al zijn jaren met eigen ogen heeft gezien. Een actueel boek met dringende, maar hoopvolle boodschappen voor de toekomst. Kijk door de ogen van de man die de natuur een stem gaf.

Recensie
Een van ’s werelds meest bekende biologen is David Attenborough. Zijn natuurseries, waaronder Planet Earth, Blue Planet en Frozen Planet, werden wereldwijd op de televisie uitgezonden en ook goed bekeken. Voor zijn verdiensten heeft hij diverse prijzen en eretitels ontvangen, en niet alleen in zijn vaderland Groot-Brittannië. Aan zijn al uitgebreide bibliografie kon in 2020 een nieuwe titel worden toegevoegd: Een leven op onze planeet. Het is een schriftelijke weergave van de gelijknamige Netflix-film en waarin hij beschrijft dat hij met eigen ogen heeft gezien hoe de natuur teloorgaat, maar waarin hij ook met oplossingen komt.

Een leven op onze planeet begint in het Oekraïense Pripyat, waar op 26 april 1986 de ramp in de kerncentrale Tsjernobyl plaatsvond. In deze inleiding, die leest alsof de auteur commentaar geeft bij een van zijn natuurdocumentaires, heeft hij het over het verval van deze plaats en vergelijkt dit vervolgens met het natuurlijke verval van de wereld. Vervolgens bestaat het boek uit drie delen. In het eerste blikt hij terug naar het verleden, waarin van een aantal jaren geschetst wordt hoe onze planeet er op dat moment voorstaat. Attenborough begint in 1937, hij was toen elf jaar oud, en besluit zijn terugblik in 2020. Uit de paar statistische gegevens waar ieder hoofdstuk (jaar) mee begonnen wordt, blijkt dat onze planeet er steeds slechter voor is komen te staan. De wereldbevolking is in die periode meer dan 300 procent gegroeid, de oppervlakte van de wilde natuur is bijna gehalveerd en de koolstof in de atmosfeer is met ongeveer 50% toegenomen.

De hoofdstukken in het eerste deel zijn voor het grootste deel autobiografisch, de auteur vertelt namelijk beknopt waar hij zich in de door hem uitgelichte jaren mee bezighield. Behalve dat vertelt hij ook hoe het gekomen is dat de natuur er zo op achteruit is gegaan. De belangrijkste veroorzaker daarvan is de mensheid, die heeft het, door zijn expansiedrift, volledig aan zichzelf te danken. Het komt er dus op neer dat de mens zijn eigen wereld aan het vernietigen is. De voorbeelden die de auteur noemt zijn onder andere ontbossing, stijging van de gemiddelde temperatuur en het uitsterven van een aantal diersoorten. De natuur kan daarom niet meer doen waarvoor het oorspronkelijk bedoeld is.

In een kort tweede deel wordt in een aantal decennia van de eenentwintigste eeuw beschreven hoe de wereld eruit komt te zien wanneer er geen maatregelen genomen worden. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit doemscenario er niet om liegt. Attenborough gaat zelfs zover dat hij verwacht dat, wanneer de huidige tendens zich voortzet, de mensheid op termijn met uitsterven wordt bedreigd. Dit alles kan voorkomen worden door de natuur weer wild te maken, dus in zekere zin weer terug naar zijn oorspronkelijke vorm. Aan deze, maar ook aan andere oplossingen, besteedt de auteur aandacht in het derde en laatste deel. De regeringen van enkele landen, waaronder een aantal niet voor de hand liggende, hebben dit al ingezien en zijn gestart met diverse projecten waarvan sommige al resultaat hebben opgeleverd. De auteur wil met dit alles heel duidelijk aangeven dat het nog mogelijk is de wereld te redden, maar dat het wel heel snel moet gebeuren. Anders is het overduidelijk te laat. Dat laat hij in zijn slotconclusie heel duidelijk doorschemeren.

Een leven op onze planeet, dat begeleid wordt met diverse foto’s en een verklarende woordenlijst, is geen belerend boek dat alleen maar omziet in wrok en negativiteit. Wel is het een eyeopener voor wie denkt dat het allemaal wel meevalt met onze natuur. Voor degene die daar al van doordrongen is, is het een bevestiging van wat hij al weet. Al met al is het een bijzonder leesbaar boek waarin Attenborough feiten en ervaringen goed en duidelijk weet te combineren.

Waardering: 4/5

Boekinformatie
Auteur: David Attenborough
Titel: Een leven op onze planeet

ISBN: 9789024592074
Pagina’s: 256

Eerste uitgave: 2020