Flaptekst
Een familie in de Syrische stad Aleppo raakt van elkaar vervreemd. De moeder probeert angstvallig vast te houden aan de aristocratische levensstijl waaruit ze is verstoten, onder andere door haar gehandicapte dochter verstopt te houden. Haar zoon Rasjied is haar oogappel, maar hij sluit zich aan bij een religieuze groep om te gaan vechten in Irak. Ook haar dochter Sausan verdwijnt zodra de politiek greep op haar krijgt. Lukt het hun de weg naar zichzelf en elkaar terug te vinden?

Recensie
In 1993 debuteerde de Syrische auteur Khaled Khalifa (1964-2023) als auteur met de roman Haris al-Khadi’s, maar nadat hij De poorten van het paradijs (2011) uitbracht werd hij pas echt bekend. Dit boek ontving een aantal nominaties, maar werd na publicatie verboden in zijn vaderland. Voor een later verschenen roman, Er zijn geen messen in de keuken van de stad (2015) ontving hij de Khalifa de Naguib Mahfoez-medaille voor literatuur.

In dit boek draait het om een familie – de vader van het gezin is met een veel oudere vrouw naar Amerika vertrokken – die van het platteland naar de stad Aleppo is verhuisd. Hier gaat ieder van hen haar of zijn eigen gang en het gevolg daarvan is dat ze van elkaar vervreemd raken. De moeder, die een aristocratische achtergrond heeft, blijft zich vastklampen aan haar status, ondanks dat ze daar door haar huwelijk uit verbannen is. Op haar gehandicapte dochter na, doen haar kinderen wat hen goed lijkt, waarbij het toch de vraag is of ze zichzelf en elkaar terug kunnen vinden.

Het verhaal wordt volledig verteld door een naamloze verteller, maar vanaf het begin weet de lezer wel dat hij een van de kinderen is van het gezin dat vanuit Midan Akbas, een klein plaatsje in het uiterste Noordwesten van Syrië, is verhuisd naar het vele maken grotere Aleppo. Omdat hij behoorlijk veel over hen, zichzelf en zijn vader uitgezonderd, naar voren brengt, komt de lezer aardig wat over de afzonderlijke gezinsleden te weten. Ook Nizaar, zijn oom en broer van zijn moeder, wordt tamelijk goed uitgelicht. Hoewel je een prima indruk van deze personages krijgt, is het soms lastig om je met hen te vereenzelvigen. Dit komt voor een groot deel door vele uitweidingen van de auteur, met als resultaat dat de lezer zo nu en dan het spoor bijster raakt. Af en toe is er geen touw aan het relaas vast te knopen.

Een van de oorzaken van die onduidelijkheid is dat Khalifa in het betoog bijzonder vaak wisselt van het heden naar het verleden en dientengevolge ook andersom. Daarnaast slaat hij zijwegen in terwijl de verteller nog met het verhaal van een van de gezinsleden bezig is en daar later ook weer mee verdergaat. Ondanks deze enigszins verwarrende sprongen weten de ervaringen van de diverse familieleden met grote regelmaat te boeien, met name als het om hun persoonlijke besognes gaat. Het is echter wel aan te bevelen de plot geconcentreerd en zonder afleiding te blijven volgen, één moment van afleiding en je raakt de draad min of meer kwijt.

Omdat de auteur diverse waargebeurde feiten in de roman heeft verwerkt – denk daarbij onder andere aan het (schrik)bewind van Hafiz al-Assad, de Amerikaanse bezetting van Irak, maar ook de nasleep van de Eerste Wereldoorlog – zijn diverse fragmenten erg realistisch en komt de lezer een en ander over Syrië te weten. Verder besteedt Khalifa eveneens aandacht aan thema’s als homoseksualiteit, uithuwelijking en eerwraak, ofschoon het ene meer dan het andere. Zonder meer interessante onderwerpen, want dit alles geeft een beeld van het Syrië van de periode waarin het verhaal zich afspeelt, maar zijn in feite ook van invloed op hoe het land er nu aan toe is.

Een van de opvallendste kenmerken van de roman is dat dialogen ontbreken en daarom is hij in feite één lange monoloog, waar weinig speelse effecten in te bespeuren zijn en daardoor erg complex is. Er zijn geen messen in de keukens van de stad heeft als het ware twee gezichten, want zoals gezegd zijn er voldoende boeiende gedeelten, maar ook talloze waar moeilijk doorheen te komen is.

Waardering: 3/5

Boekinformatie
Auteur: Khaled Khalifa
Titel: Er zijn geen messen in de keukens van de stad
ISBN: 9789044533828
Pagina’s: 312
Eerste uitgave: 2015