Flaptekst
Wanneer de oorlog haar dorp overspoelt, wordt Aisha tegen haar wil de stem tussen twee vijandige werelden. Als jonge tolk belandt ze midden in onderhandelingen waarin één verkeerd woord levens kan kosten. Mannen die macht najagen houden haar scherp in de gaten, terwijl haar vader haar dwingt woorden te spreken die haar steeds verder de gevarenzone in trekken.

In de schaduw van die wereld ontstaat een onverwachte band met Omar, een jongen die haar ziet zoals niemand anders dat durft. Maar vertrouwen is gevaarlijker dan stilte, zeker nu Aisha’s stem steeds waardevoller wordt voor mensen die haar willen gebruiken – en laten zwijgen zodra ze niet meer nodig is.

Ver van haar vandaan worstelt haar broer Sami in Londen met een leven dat langzaam uit elkaar valt onder de druk van geruchten, woede en verlies. Zijn keuzes zullen Aisha’s toekomst raken op manieren die niemand ziet aankomen.

Recensie
De passie van Bert van der Bruggen heeft altijd bij muziek gelegen, dus het schrijven van een boek was eigenlijk nooit iets dat hij voor ogen had. Rond de jaren tien hield hij echter wel een blog bij waarin hij niet alleen over hoop en machteloosheid schreef, maar eveneens aangaf dat woorden bij sommige omstandigheden tekortschieten, maar ook troost kunnen bieden. De ervaring en de kennis die hij daarbij opdeed, nam hij mee bij het schrijven van zijn debuutroman Aisha (subtitel: Als woorden wapens worden) (2026), waarvoor het idee op een ochtend na het opstaan ontstond.

Centraal in deze roman staat Aisha, een jonge Afghaanse vrouw die opgroeit in een land van oorlog en onderdrukking. Op een zeker moment wordt ze door een delegatie van de Taliban meegenomen naar New York om daar tijdens een aantal bijeenkomsten als tolk te fungeren. De mannen houden haar continu in de gaten, want één verkeerd woord van haar, één aarzeling in een zin kan haar duur komen te staan. Haar jongere broer Sami, die in Londen opgegroeid is, bevindt zich in een identiteitscrisis en maakt keuzes die invloed hebben op het leven van Aisha.

De meeste mensen zullen zich dankzij de vele nieuwsberichten de toestand in Afghanistan nog wel voor de geest kunnen halen en ook dat de positie van vrouwen er sinds het hernieuwde bewind van de Taliban er niet rooskleuriger op is geworden. Via de situatie van Aisha geeft de auteur deze vrouwen een stem, want in de roman kan deze jonge Afghaanse beschouwd worden als een symbool voor elk van hen. Zij doet wat anderen niet kunnen, en spreekt op een gegeven moment uit waar anderen het niet over kunnen hebben. Hoewel ze vanzelfsprekend een erg belangrijke rol in het verhaal heeft, is ze niet de enige waar de aandacht op wordt gevestigd, want er is ook oog voor diverse personages om haar heen, zowel de goede als minder goede. Hierdoor krijgt de lezer het totale plaatje te zien en dat is een prima uitgangspunt.

Van der Bruggen heeft ervoor gekozen om de omstandigheden die in Afghanistan heersen niet expliciet te beschrijven, omdat hij zich voornamelijk richt op de menselijke aspecten, dus wat de machthebber voor met name vrouwen en lhbtqia+’ers betekent. Desondanks krijgt de lezer er hoe dan ook een indruk van, want uit hetgeen wél verteld wordt, valt dit sowieso op te maken. Wat eveneens naar voren komt, is dat een gevluchte Afghaan – en die zich ondertussen in een ander land bevindt – zich nog lang niet veilig en vrij voelt. Door het benoemen van deze kwesties, die zonder meer waar zijn, heb je niet het gevoel dat alles fictief is.

Waar de lezer erg aan moet wennen, is de schrijfstijl van de auteur, vooral omdat hij behoorlijk afwijkt van wat over het algemeen gebruikelijk is. In een groot deel van de plot zijn zinnen en gesprekken – van langdurige dialogen is praktisch geen sprake – staccato en wordt veelvuldig gebruikgemaakt van mooi geformuleerde zinnen, die vaak zelfs poëtisch zijn. Een gevolg van deze keuze is dat het verhaal als een script leest (bijvoorbeeld handelingen die verricht moeten worden, wat er zoal moet gebeuren, etc. etc.), het daardoor geen vloeiend verloop heeft en dat de essentie enigszins verloren gaat. Hoewel het wel degelijk gebeurt, is het af en toe lastig je in de personages in te leven en de gebeurtenissen op een soepele manier te volgen, terwijl je je het doen en laten van iedereen absoluut kunt voorstellen. Tevens legt de auteur overvloedig veel de nadruk op het gebruik van de woorden (wapens) woorden, stem en stilte. Hij maakt hiermee beslist duidelijk dat dit krachtige strijdmiddelen zijn, maar lijkt eraan voorbij te gaan dat overdaad schaadt.

De auteur toont aan dat hij een verhaal kan vertellen en ook weet over te brengen wat zijn bedoeling is, maar aan de uitvoering en de uitwerking van de roman hadden beter gekund waardoor hij krachtiger zou worden. Desalniettemin is Aisha de moeite van het lezen waard en brengt een onderwerp ter sprake dat pertinent niet vergeten mag worden.   

Waardering: 3/5

(Met dank  aan de auteur voor een recensie-exemplaar.)

Boekinformatie
Auteur: Bert van der Bruggen
Titel: Aisha – Als woorden wapens worden
ISBN: 9789403866758
Pagina’s: 408
Eerste uitgave: 2026